Кіріспе

Америкалық заңгер және саясаткер; Массачусетс штатының 25-ші губернаторы (1861–1866)

Джон Альбион Эндрю (31 мамыр 1818 – 30 қазан 1867) – Массачусетс штатының американдық заңгері және саясаткері. Ол 1860 жылы Массачусетс штатының 25-ші губернаторы болып сайланды, 1861 және 1866 жылдар аралығында қызмет етті және Америка Азаматтық соғысы (1861–1865) кезінде штаттың Одаққа қосқан үлесін басқарды. Ол АҚШ армиясындағы алғашқы афроамерикалық бөлімшелердің құрылуына, соның ішінде 54-ші Массачусетс пехотасына жетекшілік етті. Ол мансабында виг, еркін топырақ және республикалық партияларға мүше болды. Боудоин колледжінде білім алған Эндрю ерте жасынан құлдықтың радикалды жойшысы болды, қашып кеткен құлдарды иелері қайтаруға тырысқандарға қарсы заңдық көмек көрсетті. Ол Джон Браунға 1859 жылы Вирджиния штатының Харперс-Ферри қаласына жасаған шабуылынан кейін заңдық қолдау көрсетті, оның беделін арттырып, Массачусетс губернаторының лауазымына жол ашты. Эндрю президент Авраам Линкольннің соғыс жүргізу саясатын сынап, құлдықты жоюға талап етті. Соғыс аяқталғаннан кейін оның саясаты жұмсарып, Линкольннің ізбасары Эндрю Джонсонның қайта құру саясатын қолдады. Массачусетс штатында Эндрю 1850-ші жылдардағы «Білім жоқтар» қозғалысына және штаттың алкогольге қатысты қатаң тыйым салу заңдарына қарсы болды, сондай-ақ Хосак туннелінің құрылысын мемлекеттік басқаруға көшірді. 1865 жылы ол Массачусетс штатының полициясын құру туралы заңға қол қойды, ол елдегі алғашқы штаттық полиция күштерінің бірі болды. Ол 49 жасында қан тамырларының жарылуынан қайтыс болды.

Ерте өмір және мансап

Эндрю 1818 жылғы 31 мамырда Уиндхемде (қазіргі Мэн штаты, сол кезде Массачусетс штатының бір бөлігі) төрт баланың үлкені ретінде дүниеге келді. Оның әкесі Джонатан Эндрю, Массачусетс штатының Боксфорд қаласының алғашқы қоныс тебушісінің ұрпағы болды және Уиндхемде шағын, бірақ гүлденген сауда бизнесін жүргізді. Оның анасы Нэнси Грин Пирс Фрайбург академиясында мұғалім болды. Эндрюдің бес буыннан жоғары атасы Джордж Эндрю есімді Англиядан келген иммигрант болды, ол 1637 жылы Боксфордта (Массачусетс штаты) қоныстанды. Оның төртеу буыннан жоғары ата-бабасы 1638 жылы Массачусетс штатының Боксфорд қаласында дүниеге келді, ол оның Америкада туған алғашқы ата-бабасы еді. Эндрю бастауыш білімін алдымен үйде, содан кейін бірнеше жатақ мектептерде алды. 1832 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін, ол жақын жердегі Горхам қаласындағы Горхам академиясына оқуға түсті. Жастық шағында ол жақсы жады мен қоғамдық сөйлеуде қабілетті болды, шіркеу уағыздарын жаттап алып, оларды дәл сол ораторлық стильде қайталай білді. Оқушы кезінде Уильям Ллойд Гаррисон және басқалардың құлдыққа қарсы ерте жазбаларымен танысты. 1833 жылы Боудин колледжіне қабылданды. 1837 жылы бітіргеннен кейін Эндрю Бостонға көшіп, Генри Фуллерден заң оқыды, олармен жақын дос болды.

Массачусетс штатының әскери губернаторы

1861 жылдың 2 қаңтарында, АҚШ Азамат соғысының алдында, Эндрю президенттік лауазымға кірген кезде «Албани Аргус» газеті оны «Массачусетс штатының сотталған [жеке бостандық] заңдарын сақтауға және оңтүстікке қару қолданып Конституцияны бұзып, оған адалдыққа мәжбүрлеуге тырысқан, құқықтанудың төмен деңгейдегі және қатыгез фанатик» деп сипаттады. Соғыстың алғашқы жылдары Эндрю тұрақты радикалды дауыс болды, президент Авраам Линкольнге соғыстың жүргізілуі және құлдықты жою қажеттілігі туралы қысым көрсетті. Лауазымға келгеннен кейін көп ұзамай Эндрю Массачусетс милициясын қызметке дайындауға кірісті, жас және белсенді басшыларды жоғарылатты, сондай-ақ қару-жарақ, жабдықтар мен жабдықтауды жаңарту бойынша келісімдер жасады. Ол сондай-ақ Мэн және Нью-Гэмпшир штаттарының губернаторларына дайындық шараларын күшейтуге шақырып хаттар жолдады. Жаулық басталғаннан кейін ол штаттың жағалау қорғанысын жаңартуға жетекшілік етті, ол нашар күйде және көбінесе ескірген болатын. Бұл қадамды федералдық рұқсатсыз және қаржыландырусыз жасап, ол Бостонның ірі банктерінен банк қарыздарын алып, уақытша шараларды қаржыландырды. 1861 жылдың соңында соғыс басталғаннан кейін Эндрю генерал Бенджамин Франклин Батлермен көпшілік алдында қарым-қатынасқа түсті, ол өзі жұмылдырған полктердің офицерлерін тағайындауға тырысты. Эндрю осы даудан жеңіске жетті және (сол кезде біршама ерсілі деп есептелген жауапта) Батлер ұсынған кандидаттарды осы лауазымдарға тағайындаудан бас тартты. Эндрю құлдықты жою жөніндегі күш-жігерде үнемі білдіргенімен, қоғамдық мәлімдемелерде сәл тартымды болды. Линкольн 1862 жылдың қыркүйегінде (Антиетам шайқасында Одақтың жеңісінен кейін) алдын ала бостандық жариялағанда, Эндрю оны қолдады, бірақ оны «нашар құжат, бірақ күшті акт» деп атап, оның көлемі тым шектеулі екенін және күшке енуі кешіккенін айтты. Эндрю 1862 жылдың қыркүйек айының соңында Пенсильвания штатының Альтуна қаласында өткен адал соғыс губернаторларының конференциясындағы жетекші штат басшыларының бірі болды, ол ақыр соңында бостандық жариялауды және соғыс күшін жалғастыруды қолдады. Эндрю қара нәсілді ер адамдарды Одақ армиясына униформа киген сарбаздар ретінде қабылдауды ілгерілетуде маңызды рөл атқарды, бірақ штат заң шығарушы органы бастапқыда оны рұқсат беруге асықпады. Аболиционист Фредерик Дуглас соғыс басталғаннан бері осыны жақтады, ал Эндрю оны қажетті теңдік қадамы және штаттың жұмылдыру квоталарын фабрика жұмысшыларынан басқа нәрсемен толтыру құралы деп қарады. Әкімшілікке лобби жасағаннан кейін Эндрю 1863 жылдың қаңтарында қара полк құруға рұқсат алды. Массачусетстің қара нәсілді халқының аздығына байланысты 54-ші (содан кейін 55-ші) Массачусетс штаттары Массачусетстен ғана емес, сонымен қатар Огайо, Нью-Йорк, Пенсильвания және басқа штаттардан алынған қара нәсілділерден құралды. Эндрю полктерді қара офицерлермен толықтыруды қалады, бірақ бұл қабылданбады, ал олардың офицерлерін Эндрю күшті аболиционистік орталардан таңдады. Ол сондай-ақ сарбаздардың тең жалақы алуына қолдау көрсетті; ол оларға мемлекеттен ақша ұсынды, бірақ олар федералды үкіметтен тең жалақы алудан бас тартты. Ол азат етілген құлдарды Массачусетске көшіруге де ыңғайсыз болды, 1862 жылы Оңтүстік Каролинадан Массачусетке 500 адамды жіберу жоспарына қарсылық көрсетті. Соғыс аяқталған кезде Эндрюдің саясаты жұмсалды. 1865 жылдың соңында ол президент Эндрю Джонсонның реконструкция саясатын қолдады, нәтижесінде оның ұзақ жылдар бойы саяси одақтасы Чарльз Самнермен арасы ажырады. Соғыс 1865 жылы аяқталғаннан кейін ол қайта сайлануға түспеуді шешті. 1866 жылдың қаңтарында штат заң шығарушы органына жасаған соңғы сөзінде ол реконструкцияның қалай жүзеге асуы керек екенін көрсететін көзқарасын баяндады, бұл радикалды күн тәртібінен айтарлықтай өзгеше болды, өйткені көтерілісші штат заң шығарушыларын Конгреске қайта қабылдау үшін қара нәсілділерге сайлау құқығын алдын ала талап етпеді. Ол 1865 жылы оңтүстікті қайта құруға көмектесу үшін жеке күш-жігерге қатысты, солтүстікке инвестиция салуға тырысатын солтүстік тұрғындары үшін клирингтік орталық ретінде жер агенттігін құрды. Эндрю Азамат соғысы кезінде Одаққа көрсеткен қолдауы үшін АҚШ-тың адал легионының әскери орденінің Пенсильвания командасының үшінші дәрежелі серігі (құрметті мүшесі) болып сайланды.

Массачусетс штатының ішкі мәселелері

Эндрю үлкен және негізінен популистік базаның қолдауымен сайланды. Ол Бостонның салыстырмалы түрде консервативті аристократиясының мүшесі емес еді, оған басқару үшін, әсіресе соғыс күшін басқару үшін қолдау қажет болды. Оның көптеген әскери кеңесшілері мен көмекшілері Бостон элитасынан таңдалған, бұл оның популистік жақтастарының арасында наразылық тудырды. Эндрюдің өкілеттігі кезінде Хусак туннелінің құрылысы штаттағы маңызды мәселелердің бірі болды. Штат 1850 жылдары құрылысшысына, «Трой және Гринфилд» темір жолына, құрылысты қолдау үшін 2 миллион доллар қарыз берген. 1861 жылы, кетіп бара жатқан губернатор Банкс және Эндрю, қызметке келгеннен кейін, қаржылық қиындыққа тап болған жобаға қосымша қаржыландыруды бекітетін заңға қол қоюдан бас тартты. Эндрю туннельдің бас инженеры Герман Хаупқа сенімсіздік танытып, жобаны бақылаған штаттық инженерді қызметтен босатып жіберді. Бұл әрекеттері Эндрюге 1861 жылғы сайлауда теміржол бағытындағы қалалардағы дауыстарды құрбан етуге әкелді, бірақ сайлауды жеңіп алуына жеткіліксіз болды. 1862 жылы штат туннель жобасын өз бақылауына алды, және ол 1875 жылы үлкен шығындармен аяқталды. Эндрю сонымен қатар Уорстердегі католик колледжі – Holy Cross колледжінің жарғысына қол қойып, кейіннен оның алғашқы салтанатты жиынына қатысып, католиктерге қарсы «Know Nothing» қозғалысының көзқарасын әдейі елемеді. Соғыс күшін қолдау мақсатында, ол иммигранттардан құралған милиция жасақтарын құруға қарсы «Know Nothing» губернаторы Генри Дж. Гарднердің бұрынғы тыйымын жойды. Бұл негізінен неміс және ирланд иммигранттарынан тұратын штаттық бөлімдердің құрылуына мүмкіндік берді. 1863 жылдың 14 шілдесінде Бостонның Солтүстік бөлігінде ирланд католиктері арасында тәртіпсіздік орын алғанда, Эндрю алты рота мен қосымша әскерлерді одақтың қару-жарақ қоймаларын күзетуге жіберді, оларға тәртіпсіздік тудырушылардың шабуылдау әрекеттерін болдырмауды бұйырды. Республикалық партияның реформалық топтары Эндрюден 1855 жылы қабылданған және әсіресе Бостонда тиімсіз орындалған штаттың алкогольге қатысты тыйым салу заңын күшіне енгізуді талап етті. Оған жауап ретінде 1865 жылы заң қабылданды және Эндрю бүкіл штаттық констебюлярлық корпусты құрды, қазіргі Массачусетс штатының полициясы; ол елдегі осындай полиция күштерінің алғашқысы болды. Эндрю тыйым салуды қолдамады және заңды күшіне енгізуге көп көңіл бөлмеді; оның алкогольге деген құштарлығы жақсы белгілі болды, бірақ ол саясатта белсенді болуды жоспарлаған. Ол штаттық Республикалық партия төрағасы лауазымына үміттү болды, радикалдармен бәсекелесті. 1866 жылы президент Джонсон Чарльз Самнерге қарсы саяси шабуыл жасап, оны мемлекетке опасыздық жасады деп айыптағанда, Эндрю бәсекеден бас тартуға шешім қабылдады. 1867 жылы Эндрюдің клиенттері арасында штаттың қатаң алкогольге қатысты тыйым салу заңын жеңілдетуді көздеген бір топ кәсіпкерлер болды. Эндрю губернатор болған кезде заңды қатаң сақтамаса да, оның орнын басатын Александр Буллок қатаң тыйым салушы болды, және оның заңды орындауы штатта бұрын-соңды болмағандай қатаң болды. Эндрю кәсіпкерлерді заң шығару комитетінің алдындағы ұзақ (алты аптаға созылған) тыңдауларда өкілдік етті. Оның бұл мәселені ілгерілетуі 1867 жылғы губернаторлық науқанда демократтар тарапынан пайдаланылды, онда Эндрюдің бас штабы Джон Куинси Адамс II Буллокқа қарсы демократ ретінде сайлауға түсті. Губернатор Эндрю 1867 жылдың 30 қазанында Бостондағы үйінде шай ішіп отырғанда инсульттан қайтыс болды. Оның қабіріне толық мөлшердегі мүсін орнатылған. Джон А. Эндрю көшесі, Бостонның Ямайка жазығы ауданында, оның құрметіне аталған, және оның есімі сол аудандағы Сайыпқыштар ескерткішіндегі төрт есімнің бірі (Линкольн, адмирал Дэвид Фаррагут және генерал Джордж Генри Томаспен бірге). Алабама штатының Тюскеги қаласындағы Тюскеги университетінің Джон Эндрю ауруханасы оның құрметіне аталған. Бостон қаласы 1924 жылы Чарльз көшесіндегі үйінің орнына ескерткіш тақта орнатты. 2007 жылы губернатор Девал Патрик Эндрюдің портретін кеңсесіндегі каминнің үстіне іліп, оны шабыт көзі деп атады. Джон А. Эндрю мектебі Мэн штатының Виндхэм қаласында оның құрметіне аталған.