Жан де Бетенкур және Канар аралдарын жаулау тарихы
Jean de Béthencourt
Жан де Бетенкур: Канар аралдарын ашқан француз саяхатшысы. 1402 жылы Лансаротеге қонды, кейін Фуэртевентура мен Эль-Иерроны жаулап алды. Тарих, география.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жан де Бетенкур (1362–1425) — 1402 жылы Канар аралдарына экспедиция басқарған француз саяхатшысы, ол алдымен Лансароте аралының солтүстік жағасына қонды. Одан ол Кастилия үшін Фуэртевентура (1405) және Эль-Херро аралдарын бағындырып алды, олардың жергілікті басшыларын (мажолар мен бимбачтар, ежелгі халықтар) қуды. Бетенкур Канар аралдарының королі титулын алды, бірақ ол жаулауға көмектескен Кастилия королі Генрих III-ті өзінің жоғары тұрған билігі деп мойындады.
Jean de Béthencourt (ʒɑ̃ də betɑ̃kuːʁ; 1362–1425) was a French explorer who in 1402 led an expedition to the Canary Islands, landing first on the north side of Lanzarote. From there he conquered for Castile the islands of Fuerteventura (1405) and El Hierro, ousting their local chieftains (majos and bimbaches, ancient peoples). Béthencourt received the title King of the Canary Islands but he recognized King Henry III of Castile, who had provided aid during the conquest, as his overlord.
Өмірбаян
Канар аралдары Кадис қаласындағы карфагендіктерге белгілі болған. Рим жазушысы Плиний Ескі оларды "Бақытты аралдар" деп атаған. 1312 жылы Канар аралдарын қайта ашқан генуэздік теңізші Ланцелотто Малочелло. 1339 жылы майоркалық Анхелино Дулсерт Канар аралдарының алғашқы картасын жасап, аралдардың бірін "Ланзароте" деп атады. Догтың ұсынысы крест жорығы ретінде ұсынылды. Осылайша, ол қатысушыларына бедел, қарыздарына мораторий, сот процестерінен иммунитет және папаның кешірімін беруге тиіс болды. 1500 салт аттыдан тұратын француз әскері, Бурбон герцогы Людовик II басшылығымен, Тунистегі Махдияны қоршауға алды. Француздар бұл жердің географиясын білмеді, ауыр қоршау құралдары жетіспеді, дұрыс бағаланбады және ішкі дауларға ұшырады. Осы жерде ол бұрын Орлеан герцогының қызметінде танысқан және оны Канар аралдарына бірге алып жүретін Гадифер де ла Салльмен қайта кездесті.
The Canary Islands were apparently known to the Carthaginians of Cadiz. The Roman writer Pliny the Elder called them "the Fortunate Islands". Genoese navigator Lancelotto Malocello is credited with the rediscovery of the Canary Islands in 1312. In 1339, Majorcan Angelino Dulcert drew the first map of the Canaries, labeling one of the islands "Lanzarote". The proposal by the doge was presented as a crusade. As such it would give prestige to its participants, a moratorium on their debts, immunity from lawsuits, and papal indulgence. The French force, consisting of 1,500 knights under the leadership of Louis II, Duke of Bourbon, lay siege to Mahdia in Tunis. The French were unfamiliar with the terrain, lacked heavy siege equipment, underestimated, and became embroiled in internal quarrels. Here too, he again met up with Gadifer de la Salle, whom he had known previously during service under the Duke of Orleans, and who would accompany him to the Canaries.
Канар аралдарына экспедиция
Сол кезде Канар аралдарына негізінен испан саудагерлері келіп тұратын. Бұл сапарды қаржыландыру үшін 1401 жылы желтоқсанда Париждегі 200 алтын франкқа бағаланған үйін және басқа да шағын мүліктерін сатты. Оның туысы, Францияның Кастилиядағы елшісі Роберт де Браккемонт, Бетенкурттың мүлігіне кепілдік етіп 7000 фунт стерлинг қарыз берді. Мореридің мәліметінше, Кастилия королі Генрих III Канар аралдарын жаулауды Браккемонтқа тапсырды, ол бұл міндетті Бетенкортқа жүктеді. Бетенкорт 1402 жылдың 1 мамырында Ла-Рошельден сексен адаммен, көбінесе Гаскония және Нормандиядан келген орысшайындармен (соның ішінде екі францискандық монах – Пьер Бонтье және Жан ле Верье, экспедицияны «Ле-Канариен» еңбегінде баяндаған), бұрынғы Кастилия экспедициясында тұтқындалған және крещениеден өткен екі гуанч, сондай-ақ жаулауға маңызды кеңесші және әкімші ретінде көмектесетін Жан Арриет Пруд’омммен бірге аттанды. Финистерре мүйісін өткен соң, олар Кадиске тоқтады, онда теңізшілердің бір бөлігінің қорқып, сапарды жалғастырудан бас тартқанын көрді. Бетенкорт сексен адамдық экипажбен шығып, олардан елу үш адамды алып кетті. Ол Лансаротеге, ең солтүстік жататын аралға жетті. Гадифер де ла Сал архипелагты зерттеп жатқанда, Бетенкорт Кадиске кетіп, Кастилия сарайынан күш-қуат алды. Осы кезде аралда Гадифер мен тағы бір офицер, Бертин де Берневал арасында билік үшін күрес басталды. Бертин Бетенкурттың нормандықтары мен Гадифердің гаскондықтары арасында араздық тудырды. Жергілікті басшылар да қақтығысқа тартылып, Бетенкорттың алғашқы айларында көптеген адам қаза тапты. Осы уақыт ішінде Гадифер Фуэртевентураны басып алып, басқа аралдарды зерттеді. Тек 1404 жылы Бетенкорттың оралуымен ғана аралда бейбітшілік орнады. Де ла Сал мен Бетенкорт 1404 жылы Бетанкурия қаласын (Фуэртевентура аралының астанасы ретінде) құрды. Бірнеше жылдан кейін Бетенкорт Гран-Канария аралының жергілікті тұрғындары (канарлар) тарапынан аралдың оңтүстігіндегі Аргюингуин шайқасында жеңіліске ұшырап, «Ұлы» атағын алды. Ол 1425 жылы қайтыс болып, Гренвилл-ла-Тентуриер шіркеуіне жерленді. Оның алыс туыстарының кейбіреулері аралдарда үлкен билік пен байлыққа ие болды, соның ішінде қазіргі уақытта Ла Олива деп аталатын муниципалитетте Casa de Los Coroneles (Полковниктер үйі) салғандығымен танымал Гинес де Кабрера Бетенкорт.
At that time the Canary Islands were mainly frequented by Spanish merchants. To finance his expedition he sold his house in Paris valued at 200 gold francs and some other small pieces of property in December 1401. His cousin, Robert de Bracquemont, French ambassador to Castile, loaned him 7,000 pounds against a mortgage of Bethencourt's estate. According to Moreri, King Henry III of Castile entrusted the conquest of the Canaries to Braquemont who gave the commission to Béthencourt. Béthencourt set sail from La Rochelle on 1 May 1402 with eighty men, mostly Gascon and Norman adventurers, including two Franciscan priests (Pierre Bontier and Jean le Verrier who narrated the expedition in Le Canarien), two Guanches who had been captured in an earlier Castilian expedition and were already baptised, and Jean Arriete Prud'homme who would assist in the conquest as a key adviser and administrator. After passing Cape Finisterre, they put into Cadiz, where he found some of his sailors so frightened that they refused to continue the voyage. Of the eighty crew with which he set out, Béthencourt sailed with fifty three. He arrived at Lanzarote, the northernmost inhabited island. While Gadifer de la Salle explored the archipelago, Béthencourt left for Cádiz, where he acquired reinforcements at the Castilian court. At this time a power struggle had broken out on the island between Gadifer and Berthin de Berneval, another officer. Berthin spread dissention between the Normans of Béthencourt and the Gascons of Gadifer. Local leaders were drawn into the conflict and scores died in the first months of Béthencourt's absence. During this time, Gadifer managed to conquer Fuerteventura and to explore other islands. It was only with the return of Béthencourt in 1404 that peace was restored to the troubled island. De la Salle and Béthencourt founded the city of Betancuria (as capital of the island of Fuerteventura) in 1404. Years later Bethencourt was defeated by the aboriginals of the island of Gran Canaria (canarios) in the battle of Arguineguin at south of the island, getting the title of Great. He died in 1425 and was buried in the church of Grainville la Teinturière. Some of his distant family had great power and fortune in the islands. Including Ginés de Cabrera Béthencourt, famous for building the Casa de Los Coroneles (House Of The Colonels) in the municipal area that would nowadays be known as La Oliva.
Бетенкорт тегі
Осы күнге дейін Бетанкур және оның тегінің басқа да түрлері Канар аралдарының тұрғындары мен канарлықтардың ұрпақтары арасында кең таралған, оның баласы болмауына қарамастан, жергілікті халықты оның тегімен крещениелеу салты және оның немере інісі Мацио де Бетенкурдың аралдардың патшасы болған ұрпақтарының арқасында.
To this day, Betancourt and other forms of his surname are quite frequent among Canary Islanders and people of Canary Islander descent, in spite of his death without issue, thanks to the practice of baptising the natives with his surname and to the offspring of his nephew Maciot de Béthencourt who succeeded him as king of the islands.