Кіріспе

2004 жылғы жапон анимациялық фильмі, режиссері Кацухиро Отомо.

«Стимбой» (スチームボーイ) – 2004 жылғы жапон анимациялық стимпанк экшн фильмі, Sunrise студиясымен жасалған, режиссері және сценарий авторы – Кацухиро Отомо. Бұл оның режиссер ретіндегі екінші ірі аниме жобасы, алғашқысы – «Акира» (1988). Фильм Жапонияда Toho компаниясымен 2004 жылдың 17 шілдесінде көрсетілді. «Стимбой» сол кезге дейін ең қымбат жапон аниме фильмі болды, оның өндіріс бюджеті 26 миллион долларға жетті, түсіріліміне он жыл кетіп, 180 000-нан астам сурет және 440 CG-кесте пайдаланылды.

Сюжет

1863 жылы, Еуропаның 19 ғасырдағы бумен жұмыс істейтін технологияда үлкен жетістіктерге қол жеткізген кезінде, ғалым Ллойд Стим және оның ұлы Эдвард "Эдди" Стим Исландияда таза минералды суды табуға қол жеткізді, оны бу қозғалтқыштары үшін шексіз қуат көзі ретінде пайдалануға болатынын санады. Ресей Аляскасындағы тәжірибе апатқа ұшырады, Эдди мұздай газдарға толып, шар тәрізді құрылғы жасалды. Үш жылдан кейін Ллойд құрылғыны сызбаларымен бірге немересі (Эддидің ұлы) Джеймс Рей Стимге жіберді, ол Англияның Манчестер қаласында техникалық қызметкер болып жұмыс істейді, оны күзетуді тапсырды. "О'Хара Қорының" өкілдері келіп, шарды ұрлауға тырысады, бірақ Ллойд пайда болып, құрылғы Эддиді өлтіргенін айтады және Рейді қашып, құрылғыны Роберт Стивенсонға жеткізуге шақырады. Рей жеке бумен жұмыс істейтін монокөлігімен О'Хара агенттерінен қашып, Стивенсонмен Манчестерге бара жатқан пойызбен кездеседі, бірақ Рей мен құрылғы дирижабльде О'Хара агенттеріне түсіп қалады. Рей 1866 жылғы Ұлы көрмеге дайындық жүріп жатқан Лондонға жеткізіледі және О'Хара Қорының төрағасы Чарльз О'Хара Сент-Джонстың әуескер немересі Скарлетт О'Хара Сент-Джонспен танысады. Ол сондай-ақ Эддидің Аляскадағы жарақатынан тірі қалғанын, бірақ қатты жараланғанын және механикалық түрде өзгертілгенін, О'Харамен "Бұғы сарайы" жобасымен жұмыс істеп жатқанын біледі; бұл "Бұғы доптары" деп аталатын үш құрылғымен толыққан күрделі нысан, олардың бірі Рейге жіберілген құрылғы еді. Рей сарайға ғашық болып, әкесінің оны адамзатты жарықтандыру үшін пайдалану туралы арманына сүйенеді және жобаны аяқтауға ерікті түрде көмектеседі. Ол Скарлеттке де қызығушылық таныта бастайды, олардың арасында махаббат-жек көру қарым-қатынасы қалыптасады. Рей Ллойдты қайтадан кездестіреді, оны О'Хараның қолбасшылары тұтқындаған, бірақ ол түрмесінен қашып, сарайды саботаждауға тырысады, көрменің Фондтың нағыз мақсаты – соғыс қаруын сату екенін ашады. Ллойд Рейге Эдди жасаған үлкен бумен жұмыс істейтін соғыс машиналарын көрсетіп, Рей ғалым болудың моральдық дилеммасымен күреседі – әлемге қалай пайдалы болуға болады, мақтанға берілмей, Ллойдты немесе Эдвардты таңдау керек пе, олардың арасы суық. Ллойд пен Рей сарайдың ядросына жетеді және Булы доптардың бірін алып тастайды, бірақ Ллойдты О'Хара атып, қайтадан тұтқындайды, ал Рей құрылғымен қашып кетеді. Келесі күні көрме басталады, Рей Стивенсонға допты жеткізіп, тұтқында алған білімін бөліседі. Британ әскері Эддиді тұтқындауға тырысады, бірақ Эдди бумен жұмыс істейтін қаруларын сарбаздарға қолданып, көрмені шайқас алаңына айналдырады. Стивенсон Булы допты өз компаниясының танктерін жақсарту үшін пайдаланғанда, Рей олардың мақсаттарының ешқандай айырмашылығы жоқ екенін түсінеді. Әлемге сарайдың нағыз күшін көрсетуге құштар Эдди оны мерзімінен бұрын іске қосуға бұйырады, құрылыс көтеріліп, сәнді сыртқы қабығын тастап, алып жүзетін бекініс болып шығады. Корольдік флот пен Стивенсон Лондонды жүзетін бекіністен қорғауға тырысқанда, Рей Булы допты ұрлап, одан уақытша ұшақ жасап, бекініске қайта оралады. Рей Эдди, Скарлетт және Ллойдты сарайдың басқару бөлмесінде кездестіреді, онда Ллойд Эддидің әрекеттеріне қарсы шығады, кейін ашуға ерік беріп, оны атып өлтіреді, бірақ Эдди бу бұлтына түсіп, жоғалады. Бағыты бұзылғандықтан, құрылым тұрақсыз болып, қаланың үстінде жарылу қаупі туады. Ллойд пен Рей қаланы Темза өзенінің үстінен қайта бағыттауға асығады, Эддидің металл денесі оқтан қорғайды, ол будан шығып, оларға көмектеседі, өзінің қатесін түсінеді. Рей ұрланған бу шарын орнатады және Скарлеттпен апаттық реактивті көлде соңғы қашу үшін басқару бөлмесіне барады, ал Эдди мен Ллойд татуласып, машинаны өзенге тоқтатып, қашып кетеді. Сарай тамаша жарылыспен жарылып, қаланы жойылудан сақтайды. Финалдық монтаж Рейдің үйге оралуын, кейін сарайдан алынған реактивті қаптаманы пайдаланып, әлемдік супербатырға айналуын көрсетеді; Ллойд Рейді электрмен таныстырып, соңында қайтыс болады; Эдди корпоративтік конгломерат құрады; Скарлетт жетіліп, әйгілі ұшқыш болады және десантшылар мен дирижабльдермен соғыс жүреді.

Өндіріс

Кацухиро Отомо алғаш рет 1994 жылғы 30 маусымда «Steamboy» жобасын үш 40 минуттық эпизодтан тұратын түпнұсқа бейне анимациясы ретінде аяқтады. Келесі жылдың шілде айында пилоттық раскадровка аяқталды. Фильмнің өндірісіне он жыл кетті, оның барысында 180 000-нан астам сурет және 440 CG-кесу пайдаланылды. Оның өндіріс бюджеті сол кездегі шамамен 26 миллион долларға тең болды. Бұл оны сол уақытқа дейін ең қымбат жапондық аниме фильміне айналдырды, бұл Кацухиро Отомоның «Метрополисін» (2001) басып өтті. Фильм АҚШ-тағы кассада сәтті болмады, ол 2005 жылы 468 867 доллар жинады. IGN сайтындағы KJB сарапшысының пікірінше, бұл АҚШ-та қолданылған маркетингтік тәсілдерге байланысты болуы мүмкін. «Steamboy» Батыста үлкен аудиторияға ие болуы мүмкін еді, бірақ шектеулі көрсетілімге байланысты бұл орындалмады. «Steamboy – АҚШ-та кең аудиторияға жол таба алатын сирек аниме фильмдердің бірі. Оның орнына фильм Sony компаниясының кіші лейблы арқылы шектеулі көрсетілімде шығарылды, кейбір қалалар мүлдем қамтылмады және фильм көрсетілетін көптеген қалалардағы шағын кинотеатрларда ғана көрсетілді». Фильм сыншылар тарапынан жалпы оң баға алды. The Washington Post газетінің Стивен Хантер былай деді: «Фильм ғылымның ерекше сәтінен шабыттанған ғылыми фантастика туындысы болып шығады, сондықтан фантастиканың тарихи мағынасы бар. «Steamboy» Батыс мәдениетін сынауды мақсат етеді: ол индустриализм, үстемдік, жаппай қырып жою, амбиция және деспотизм сияқты мәселелерді балалар кітабындағы оқиғалар сияқты көрінетін оқиғалардың фоны ретінде пайдаланады». Rotten Tomatoes сайты 92 рецензияға негізделген «Steamboy» фильміне 60% баға берді және орташа бағасы 6.1/10 болды, ал сайттың консенсусы: «Сюжет аса керемет емес, бірақ өтемақы үшін көптеген ғылыми фантастикалық көріністер бар». Metacritic 32 сыншының пікіріне сүйене отырып, фильмге 100 балдық шкала бойынша 66 бал берді, бұл «жалпы жағымды пікірлерді» көрсетеді.