Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық химик (1833–1915)
British chemist (1833–1915)
Сэр Генри Энфилд Роско (7 қаңтар 1833 – 18 желтоқсан 1915) – британдық химик. Ол ең алдымен ванадийді зерттеудегі ерте жұмыстарымен, фотохимиялық зерттеулерімен және алғашқы сұйық түріндегі Оксо (тағамдық өнім) жасауға көмектескенімен белгілі.
Sir Henry Enfield Roscoe (7 January 1833 – 18 December 1915) was a British chemist. He is particularly noted for early work on vanadium, photochemical studies, and his assistance in creating Oxo (food), in its earlier liquid form.
Өмір және жұмыс
Генри Энфилд Роско Лондон қаласында Генри Росконың (1800–1836) және Мария Росконың (1798–1885), туған қызы Флетчердің ұлы, ал Уильям Росконың (1753–1831) немересі ретінде дүниеге келді. Австралиялық экономист Стэнли Джевонс оның туысы болды. Роско Ливерпульдегі ұлдар институтында және Лондон университетінде оқыды. Содан кейін ол өмір бойына дос болып қалған Роберт Бунсеннің жетекшілігімен жұмыс істеу үшін Гейдельбергке барды. Ол сондай-ақ Уильям Диттмармен дос болды. 1857 жылы Роско Диттмармен бірге Англияға оралды және Манчестердегі Оуэнс колледжінде химия кафедрасының профессоры болып тағайындалды, Диттмар оның ассистенті болды. 1858 жылы колледждің жағдайы соншалық, Манчестер Гардиан газеті оны «көңіл көншітпейтін сәтсіздік» деп атады. Сол жылы Роско колледждің жанында бір қаңғыбас одан бұл түнгі пана ма деп сұрады; ол «Мен бұл емес деп жауап бердім, бірақ ол алты айдан кейін қайта келсе, онда ол тұрақтап қалуы мүмкін» деп жазды. Роско 1886 жылға дейін колледжде қалды, сол кезде Виктория университеті құрылды. 1881 жылы ол Химиялық өнеркәсіп қоғамын құрушы және алғашқы президенті болды, сондай-ақ қоғамның Манчестер бөлімшесінің төрағасы болды. 1885 жылдан 1895 жылға дейін ол Манчестер Оңтүстік округінен парламент депутаты болды. Ол білім беру мәселелерін қарастыруға тағайындалған бірнеше корольдік комиссияларда қызмет етті, оған қатты қызығушылық танытты, ал 1896 жылдан 1902 жылға дейін Лондон университетінің вице-канцлері болды. 1884 жылы ол рыцарьдық орденмен марапатталды. Росконың ғылыми еңбегі 1855–1862 жылдар аралығында Бунсенмен бірге жүргізілген есте қаларлық зерттеулер сериясын қамтиды, онда олар салыстырмалы фотохимияның негізін қалады. 1867 жылы Роско ванадий мен оның қосылыстарын жан-жақты зерттеуді бастады және оны металл күйінде таза дайындау процесін ойлап тапты, сонымен бірге бұрын таза металл деп есептелген заттың оттегімен ластанғанын көрсетті. Осылайша ол Берзелиус берген атомдық массаның мәнін түзеді. Роско осы еңбегі үшін 1868 жылы Бейкер лекциясын алды. Ол сондай-ақ ниобий, вольфрам, уран, перхлор қышқылы және аммиактың ерігіштігі туралы зерттеулер жүргізді. Ол Беатрикс Поттердің сіңілісі болды. Роскоэлит минералы оның құрамындағы ванадий және Росконың осы элемент бойынша жұмысының нәтижесінде оның құрметіне аталды. Роско 1901 жылдың маусым айында Глазго университетінен құрметті докторлық дәрежесін (LL. D) алды. 1903 жылы ол Америка философиялық қоғамының халықаралық мүшесі болып сайланды. 1909 жылдың қараша айында ол Тай кеңесіне ант берді. 1912 жылы Франклин институтының Эллиотт Крессон медалімен марапатталды. 1915 жылдың 18 желтоқсанында Вудкоттеде қайтыс болды.
Henry Enfield Roscoe was born in London, the son of Henry Roscoe (1800–1836) and Maria Roscoe, née Fletcher (1798–1885), and grandson of William Roscoe (1753–1831). Stanley Jevons the Australian economist was a cousin. Roscoe studied at the Liverpool Institute for Boys and University College London. He then went to Heidelberg to work under Robert Bunsen, who became a lifelong friend. He also befriended William Dittmar. In 1857, Roscoe returned to England with Dittmar and was appointed to the chair of chemistry at Owens College, Manchester, with Dittmar as his assistant. In 1858 the state of the college was such that the Manchester Guardian called it "a mortifying failure". In the same year Roscoe was accosted by a tramp near the college who asked him if it was the night asylum; he wrote "I replied that it was not but if he would call again in six months' time he might find lodgings there." Roscoe remained at the college until 1886 by which time the Victoria University had been established. In 1881 he was a founder, and first president, of the Society of Chemical Industry and was also chair of the Manchester Section of the Society. From 1885 to 1895 he was MP for Manchester South. He served on several royal commissions appointed to consider educational questions, in which he was keenly interested, and from 1896 to 1902 was vice chancellor of the University of London. He was knighted in 1884. Roscoe's scientific work includes a memorable series of researches carried out with Bunsen between 1855 and 1862, in which they laid the foundations of comparative photochemistry. In 1867, Roscoe began an elaborate investigation of vanadium and its compounds, and devised a process for preparing it pure in the metallic state, at the same time showing that the substance which had previously passed for the pure metal was contaminated with oxygen. In so doing he corrected Berzelius's value for the atomic mass. Roscoe was awarded the 1868 Bakerian Lecture for this work. He also carried out researches on niobium, tungsten, uranium, perchloric acid, and the solubility of ammonia. He was the uncle of Beatrix Potter. The mineral Roscoelite was named after him, due to its vanadium content and Roscoe's work on that element. Roscoe received an honorary doctorate (LL. D) from the University of Glasgow in June 1901. In 1903, he was elected an International Member of the American Philosophical Society. In November 1909 he was sworn in the Privy Council. He was awarded the Franklin Institute's Elliott Cresson Medal in 1912. He died in Woodcote on 18 December 1915.
Жарияланымдар
Роскоудың басылымдарына, кеңінен таралған және көптеген шет тілдеріне аударылған химия бойынша бірнеше бастауыш оқулықтардан өзге, «Спектрлік талдау бойынша лекциялар» (1869); «Химия туралы трактат» (алғашқы басылымы 1877–1892 жылдары жарық көрді); доктор Артур Харденмен бірлескен «Далтонның атомдық теориясына жаңа көзқарас» (1896); және «Автобиография» (1906) кіреді. Карл Шорлмермен (1834–1892) бірлесіп жазылған «Химия туралы трактат», ол 1859 жылы Манчестерде оның жеке көмекшісі, 1861 жылы лабораториядағы ресми көмекшісі, ал 1874 жылы органикалық химия профессоры болып тағайындалған болатын, ұзақ жылдар бойы стандартты еңбек деп есептелді.
Roscoe's publications include, besides several elementary books on chemistry that had a wide circulation and were translated into many foreign languages, Lectures on Spectrum Analysis (1869); a Treatise on Chemistry (the first edition of which appeared in 1877–1892); A New View of Dalton's Atomic Theory, with Dr Arthur Harden (1896); and an Autobiography (1906). The Treatise on Chemistry, written in collaboration with Carl Schorlemmer (1834–1892), who was appointed his private assistant at Manchester in 1859, official assistant in the laboratory in 1861, and professor of organic chemistry in 1874, was long regarded as a standard work.