Кіріспе
Букмекердің тігіс қабылдағаны үшін алатын ақысы. Vigorish (сондай-ақ шырын, шырын астында, кесім, үлескен ақша, маржа, үйдің үлесі немесе vig деп те аталады) – букмекердің тігіс қабылдағаны үшін алатын ақысы. Америкалық ағылшын тілінде бұл несие үшін қарызға алынған ақшаға төленетін пайызды да білдіруі мүмкін. Бұл термин идиш жаргоны арқылы ағылшын тіліне келген, ал ол өзі орыс тілінен (вы́игрыш) алынған сөз. Бизнес практикасы ретінде бұл тәуекелді басқарудың мысалы; осы арқылы букмекерлер негізгі оқиғаның нәтижесіне қарамастан пайда табуға кепілдік бере алады. Әдетте букмекерлер кез келген спорттық оқиғада бір нәтижеге екіншісінен артықшылық тудыратын қаржылық мүддеге ие болғысы келмейді. Бұл клиенттерді оқиғаның барлық мүмкін нәтижелеріне теңгерілген сомада тігіс салуға ынталандыру арқылы жүзеге асырылады. Бұл әр нәтижеге төленетін соманы (жинап алғанда "коэффициент" деп аталады) түзету арқылы жүзеге асырылады, олардың арасындағы тігілген жалпы сомалардың тепе-теңдігі бұзылған кезде. Ықтималдық және статистика ғылымдарында бұл шамадан тыс айналымға ұқсас, бірақ екеуі бір-бірімен толық сәйкес емес, бірақ төмендегі байланысты формулалармен байланысты. Шамадан тыс айналым барлық мүмкін оқиға нәтижелерінің ықтималдықтарының қосындысы 100%-дан жоғары болған кезде пайда болады, ал vigorish – оқиғаға тігілген барлық сомалардан букмекердің алатын пайыздық үлесі. Мысалы, 20%-дық шамадан тыс айналым 16%-дық vigorish-ке әкеледі. Байланысты формулалар:
Vigorish (also known as juice, under juice, the cut, the take, the margin, the house edge or the vig) is the fee charged by a bookmaker for accepting a gambler's wager. In American English, it can also refer to the interest owed a loanshark in consideration for credit. The term came to English usage via Yiddish slang which was itself a loanword from Russian (вы́игрыш). As a business practice it is an example of risk management; by doing so bookmakers can guarantee turning a profit regardless of the underlying event's outcome. As a rule, bookmakers do not want to have a financial interest creating a preference for one result over another in any given sporting event. This is accomplished by incentivizing their clientele to wager offsetting amounts on all potential outcomes of the event. The normal method by which this is achieved is by adjusting the payouts for each outcome (collectively called the line) as imbalances of total amounts wagered between them occur. Within the mathematical disciplines of probability and statistics this is analogous to an overround, though the two are not synonymous but are related by the connecting formulae below. Over round occurs when the sum of the implied probabilities for all possible event results is above 100%, whereas the vigorish is the bookmaker's percentage profit on the total stakes made on the event. For example, an overround of 20% results in 16.% vigorish. The connecting formulae are
мұнда v – vigorish, ал o – шамадан тыс айналымды білдіреді.
Сәйкестік
Ең оңайы – vigorish-тің нақты ықтималдыққа пропорционалды түрде ескерілетінін болжау, бірақ бұл міндетті емес. Пропорционалды vigorish болған жағдайда, vigorish-сіз 2.00/2.00 "әділ коэффициенттері" бар ставка, оның қосылуымен барлық нәтижелердің төлемақысын теңдей төмендетуі мүмкін, мысалы 1.95/1.95-ке дейін. Бірақ көбінесе, теңгерімді сақтау үшін пропорционалды емес vigorish қолданылады, мысалы 1./2.00, бұл жағдайда аз сомаға тігілген нәтижеге үлкен төлемақы арқасында көбірек қызығушылық тудырады.
Мысал
Бет тігу контекстінде екі адам бір оқиғаның қарама-қарсы нәтижелеріне тікелей ставка қоюға келісе алады, бұл ретте "әділ коэффициент" немесе тең мүмкіндік туралы уағдаласады. Мұндай жағдайда әрбір тарап бірдей соманы, мысалы 100 долларды тәуекелге салып, сол соманы ұтып алу мүмкіндігіне ие болады. Келісім тікелей екі адам арасында жасалады, букмекерлік кеңселерді араламайды. Осының салдарынан жеңімпаз екі тараптың салған сомасының барлығына құқылы, ал жеңілгені өз салымдарын жоғалтады. Бұл тікелей ставка тәсілі екі тараптың да қарсы тараптың қарыздық тәуекелін қабылдауын білдіреді, яғни оқиға аяқталғаннан кейін төлемді орындамау мүмкіндігін мойындау, бұл тәуекелді әдетте букмекерлік кеңселер вигориш (коммиссия) арқылы азайтады. Спорттық ставкаларда вигориш 50/50 мүмкіндігі бар жағдайларда қолданылады, мысалы, тиянақта, онда букмекер ставканың нәтижесіне қарамастан пайда табу үшін коэффициенттерді түзету жасайды. Вигориштің спорттық ставкаларда қалай есептелетінін көрнекті мысал ретінде +210 (32,26%) және 250 (71,43%) коэффициенттері бар НБА ойынын қарастырайық, мұнда жиынтық ықтималдық 103,69%-ды құрайды, нәтижесінде вигориш 3,69% болады. Ал, егер букмекерлік кеңседе 1/2,00 (10:11) коэффициенттері болса, әрбір адам 100 доллар ұтып алу үшін 110 доллар салмақ керек (бұл жағдайда букмекерлік кеңсе "қоржынға" 220 доллар жинайды). Әр адамнан алынатын қосымша 10 доллар – бұл ставканы қабылдағаны үшін букмекердің комиссиясы. Бұл 10 доллар ойынға салынбайды және жеңімпаз ставка жасаушы оны еселеуге мүмкіндік алмайды, оны тек жоғалтуға болады. Жеңілген ставка жасаушы өз салымдаған 110 долларын жоғалтады. Жеңімпаз ставка жасаушы бастапқы 110 долларын және 100 доллар ұтысын, яғни барлығы 210 долларды қайтарып алады. Жиналған 220 доллардан букмекерлік кеңсе жеңімпазға төлегеннен кейін қалған 10 долларды өзіне қалдырады.
Басқа қолданыстар
Инвестициялық банкингте "vig" кейде консультациялық және басқа да қызметтерден түсетін табысты сипаттау үшін қолданылады. Спортта Питтсбург "Пиратс" командасының комментаторы Боб Принс "жасырын үстеме" деген терминді қалыптастырып, нақты жағдайларда аутсайдердің нәтижеге қол жеткізу мүмкіндігін білдірген. Бұл термин сондай-ақ аукциондық үйлердің сатып алушылар мен сатушылардан алатын комиссиясына қатысты да қолданылады.