Кіріспе

Американдық ғалым (1880–1956)

Франклин Риджвей Айделот (16 қазан 1880 – 17 желтоқсан 1956) – АҚШ педагогы. Ол Свартмор колледжінің квакер емес алғашқы президенті болды және 1921–1940 жылдар аралығында осы оқу орнының бейнесін жаңартты. Ол Родс стипендиясы бағдарламасында белсенді қатысты, 1930 жылдары нацистер тарапынан қуғынға ұшыраған ғалымдарды эвакуациялауға көмектесті және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жоғары зерттеу институтының директоры қызметін атқарды.

Ерте және отбасылық өмірі

Айделот Индиана штатының Салливан округіне қарасты шағын қалада Уильям Эфраим Айделот пен Матильда Брунгер Айделоттың ұлы болып дүниеге келді және кем дегенде бір әпкесі болған. Ол Индиана университетінде ағылшын тілі мамандығы бойынша оқыды, "Сигма Ну" студенттік братствосының мүшесі болды, футболдан университеттік стипендия алды және 1911 жылы "Фи Бета Каппа" қоғамын бітірді. 1907 жылы Мари Жанет Осгудқа үйленді. Олардың жалғыз баласы Уильям Осгуд Айделот болды.

Мансап

Мектепті бітіргеннен кейін ол алдымен Калифорния, Пенсильвания штатындағы (қазір Калифорния университеті, Пенсильвания) оқыту колледжінде, содан кейін Винсенс университетінде және Луисвилл, Кентукки штатындағы Луисвилл ерлер орта мектебінде ағылшын тілі профессоры болды. Ол алғашқы Родс стипендиаттарының бірі болды және Оксфорд университетінің Брассенос колледжінде оқыды. Айделот 1918 жылдан 1952 жылға дейін Родс қорының американдық хатшысы қызметін атқарды, Родс стипендиясының американдық бағдарламасын басқарды. 1923 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды.

Суортмор колледжінің президенті

1921 жылы Айделот Свартмор колледжінің президенті болды, онда ол Оксфордта алған білім беру тәжірибесін колледж негізін қалаған дәстүрлі Хиксайт квакерлік құндылықтарымен үйлестіре алды. Ол колледжді экономикалық тұрғыдан өтімді деңгейге дейін кеңейтті және академиялық үлгерімге баса назар аударатын, жан-жақты гуманитарлық білім беру бағдарламасын дамытты. Оксфордтағы тәжірибесіне сүйене отырып, ол Свартморда «Құрмет» бағдарламасын енгізді. Білімнің жалғыз нағыз жолы – өзің білу деген қағидаға негізделіп, таңдалған студенттер үшін қалыпты бағдарламадан гөрі қиын болған семинарлық курстар құрылды. Бұл студенттер баға мен емтихан тапсырмады, бірақ аға курс соңында сыртқы сарапшылар алдында ауызша емтихан тапсырды. Бұл оқытудың лекция түрінен бас тартуға және студенттердің профессорлармен теңдес деңгейге жетуіне мүмкіндік берді. Осы оқыту әдісі Свартмор колледжі білімінің айрықша белгісіне айналды.

Жоғары оқу орны

1940 жылы Суортмор колледжінен зейнеткерлікке шыққаннан кейін Айделот Нью-Джерси штатының Принстон қаласындағы Жоғары оқу институтын Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және соғыстан кейін (1940-1947) басқарды. Ол 1930 жылдан бері директорлар кеңесінің мүшесі болған. Ол келгеннен кейін көп ұзамай Ұлттар Лигасының Экономикалық және қаржы ұйымын Принстонға көшіруді ұйымдастырды. Айделоттың институт директоры қызметін атқару кезеңінде көрнекті профессорлар қатарында Альберт Эйнштейн, Курт Гёдель, Джон фон Нейман және Джеймс Уэдделл Александр II болды. Айделот Англия-Америка тергеу комиссиясының мүшесі болды, ол Ұлыбританияға Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін еврейлердің Палестинаға көбірек көшіп кетуіне рұқсат беруді ұсынды. Ол күнделігінде былай деп жазды: «Вашингтондан сионистерге қарсы күйде кеттім. Бірақ сіздер осы еврейлердің Палестинада жасағандарын өз көзіңізбен көргенде, бұл қазіргі заманғы әлемдегі ең ұлы шығармашылық еңбек екенін түсінесіз. Арабтар мұндай деңгейге жете алмайды және еврейлердің жасаған барлық нәрсені жояды. Біз оларға мұны істеуге рұқсат бермеуіміз керек».

Өлім және мұра

Айделот бірнеше жыл бойы денсаулығы нашарлағаннан кейін 1956 жылғы 17 желтоқсанда Нью-Джерси штатының Принстон қаласында қайтыс болды. Оның құжаттары кітапханада сақтаулы. Оның қызы (оның қызмет еткен кезеңінде Свартмор колледжіне қатысқан) Мэри А. Р. Маршалл Массивтік қарсылыққа қарсы күрестің жетекшісі және Вирджиния штатының Бас Ассамблеясының ықпалды делегаты болды.