Кіріспе

Кларк Керр (17 мамыр 1911 – 1 желтоқсан 2003) – американдық ғалым және жоғары білім беру саласындағы басшы. Ол Калифорния университетінің Беркли қаласындағы алғашқы канцлері және Калифорния университетінің он екінші президенті болды.

Ерте өмір және білім

Керр Пенсильвания штатының Стони-Крик қаласында Сэмюэл Уильям мен Кэролайн (Кларк) Керр отбасында дүниеге келген. Ол Пенсильвания штатының Рединг қаласынан тыс жердегі шаруа қожалықтарында өсті, бастапқыда Стони-Крик аймағында, ал 10 жасынан кейін Оли аңғарында. Керр өзінің буынының ең белгілі академиялық басшыларының бірі болғаннан кейін де, өзін әрқашан "Пенсильвания шаруасының ұлы" деп есептеді және ауыл шаруашылығына қараусыздаулық танытқан зиялыларға наразылық білдірді. Керр 1932 жылы Суортмор колледжінде бакалавр, 1933 жылы Стэнфорд университетінде магистр, ал 1939 жылы Калифорния университетінде (Беркли) экономика ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. 1945 жылы ол өндірістік қатынастар саласының доценті болды және Калифорния университетінің (Беркли) Өндірістік қатынастар институтын құрды.

Беркли университетінің

1949 жылы Маккарти дәуірінің басталғаннан кейін, Калифорния университетінің регенттері Калифорния университетінің барлық қызметкерлеріне қол қоюға тиіс антикоммунистік адалдық сертін қабылдады. Керр сертке қол қойды, бірақ оған қол қоймағандарды жұмыстан босатуға қарсы күресті. Осы ұстанымымен Керр құрметке ие болды және 1952 жылы бұл лауазым құрылғанда Калифорния университеті, Берклидің алғашқы канцлері болып тағайындалды. Канцлер ретінде Керр 12 қабатты 12 жатақхананың салынуын бақылады. 1953 жылдың қыркүйегінде АҚШ президенті Дуайт Д. Эйзенхауэр оны Үкіметаралық қатынастар комиссиясына мүше етіп тағайындады.

Калифорния университетінің президенті

1957 жылдың қазан айында Керр бүкіл университет жүйесін басқаруға Регенттер кеңесінің бірауыздан таңдауы болды. Роберт Гордон Спраулды жүйелік президенттікке Реймонд Б. Алленнің алмастыратыны күтілгенімен, Алленнің UCLA-ның бірінші канцлері ретіндегі қызметі спорт саласындағы жанжалдармен, нашар кампус жоспарлаумен және оңтүстік регенттер арасында оның Спраулдың кампус канцлерлеріне ештеңе тапсырудан бас тартуына Керрге қарағанда жеткілікті қарсылық көрсетпегендігі туралы пікірмен қиындыққа тап болды. Сондықтан, 1957 жылы Спраул зейнетке шығуын жариялағанда, Алленнің кандидатурасы Керрдің пайдасына қарастырылмады. Керрдің реформаларына Спраул бұрынғыда бас тартқан толық өкілеттіктер, құқықтар мен жауапкершіліктерді канцлерлерге беру кірді. 1959 жылы Керр, канцлер Гленн Т. Сиборгпен бірлесіп, Беркли ғарыш ғылымдары зертханасын құруға мұрын қойды.

Студенттік наразылық

1961 жылы 22 наурызда SLATE шақыруымен Франк Уилкинсон Беркли кампусында сөз сөйледі, ал одан кейін туған дауға жауап ретінде Керр сөз бостандығының маңыздылығын қорғады: «Университет студенттер үшін идеяларды қауіпсіз етумен айналыспайды. Ол идеялар үшін студенттерді қауіпсіз етуге тырысады». Керр студенттердің талаптарына келіспегендігі үшін де, консервативті UC регенті Эдвин Паули және басқалар студенттердің наразылығына тым төзімді жауап бергені үшін де сынға ілінді.

Қара тізімге енгізу

1964 жылдың соңында президент Линдон Джонсон Керрді Денсаулық сақтау, білім беру және әлеуметтік қамтамасыз ету министрі қызметіне ұсынды. Бірақ кейіннен ол кандидатурасын кері тартып алды, себебі ФБР Керрді тексеру барысында агенттіктің жалған деп білетін зиянды ақпараттарды анықтады. Шамамен 40 жыл өткен соң, 2002 жылы ФБР Керрді қара тізімге енгізуге пайдаланған құжаттарды жариялады. Бұл, университеттегі наразылық көзқарастарды басуға бағытталған үкіметтік науқанның бір бөлігі болды. Аталған ақпарат ФБР тарапынан құпия деп жарияланған және он бес жылдық сот дауынан кейін ғана жарияланды. ФБР осы мәселеге қатысты Жоғарғы Сотқа бірнеше рет шағымданып, бірақ Жоғарғы Сот мәселені қарауға үлкермес бұрын келісімге келді. Эдвин Паули, Беркли университетінің түлегі және әріптесі Джон МакКонға ЦРУ арқылы көмек сұрады. МакКон өз кезегінде ФБР директоры Дж. Эдгар Гувермен кездесті. Гувер Паулиге «өте либералды» регенттер, профессорлар мен студенттер туралы ФБР-дің құпия ақпаратын беруге және Керрді қызметтен шеттетуге көмектесуге келісті. Осы мақсатта Паули ФБР-ден ондаған мәліметтер алды. ФБР Паули мен Рональд Рейганға Керрді қауіпті «либерал» ретінде көрсетуге көмектесті.

Босату

1966 жылы Калифорния губернаторы сайлауындағы сәтті науқаны барысында Рейган "Берклидегі жағдайды түзеуге" бірнеше рет уәде берді. 1987 жылы Лин Нофцигер Керрге Рейганның науқанының басында Калифорния университеті (UC) туралы көп білмегенін, бірақ Джордж Кристоферге қарсы республикалық сайлауда жеңіске жету үшін оңшыл позицияға қарай бұрылып, республикалық сайлаушылар үшін басымдыққа ие болған "Берклидегі студенттік наразылыққа" назар аудара бастағанын айтты. Керр болатын жағдайды сезіп, жеке регенттерге үгіт жүргізу арқылы белсенді түрде қарсы тұрмады. Салтанатты шарада Керр университет президенті лауазымынан кіргендегідей қуанышпен кеткенін айтты: "Құштарлықпен толды".

Жеке өмір

Керр 1934 жылы Рождество күні Кэтрин "Кей" Сполдингке үйленді. Кей достарымен бірге 1961 жылы Сан-Франциско шығанағын сақтау қауымдастығын құрды, ол "Шығанақты сақтау" деп аталды. Олардың үш баласы болды: Кларк Е. кіші, Александр және Кэролайн Гейдж. Ол 2003 жылдың 1 желтоқсанында Калифорния штатының Эль-Серито қаласында құлау салдарынан туған асқынулар кесірінен қайтыс болды.

Мұра мен құрмет

Керр Холлдары Дэвис, Санта-Барбара және Санта-Крус кампустарында орналасқан. UC Берклиде Кларк Керр кампусы – 50 акрлық студенттік тұрғын үй кешені. Кларк Керр сыйлығы оның құрметіне беріледі. 1968 жылдан бері, ол жыл сайын Беркли университетінің Академиялық Сенатымен жоғары білім беруді дамытуға ерекше үлес қосқан тұлғаны марапаттау үшін табыс етіледі. Керр өзі осы сыйлықтың тұңғыш иегері атанды. Керрдің мұрасының тағы бір маңызды бөлігі – оның өткір тілі болды. "Университеттің қолданысы" атты ауыр кітап жазғаннан кейін Керр көрермендерді былай деп жауап беріп таң қалдырды: "Университеттің үш мақсаты қандай? – Студенттерге жыныстық қанағат, түлектерге спорт, ал профессор-оқытушылар құрамына – тұрақ орын".