Мануэль Артиме: Қызыл шығанақ шабуылының жетекшісі

Кіріспе

Шошқалар шығанағы шабуылының басшысы (1932–1977)

Мануэль Франсиско Артиме Буэса, М. Д. (29 қаңтар 1932 – 18 қараша 1977) – кубалық америкалық, бір кезде Фидель Кастроның көтерісшіл армиясының мүшесі болған, бірақ кейіннен 1961 жылғы сәуірде Кубаға жасалған сәтсіз Шошқалар шығанағы шабуылында 2506 бригадасының құрлық әскерлерінің саяси жетекшісі болды.

Өмірбаян

Мануэль Артиме танымал кубалық ақын Хосе Анхель Буэзаның сіңілі баласы болды және иезуиттер оны берілген католик ретінде тәрбиеледі. 1957 жылы ол христиандық-демократиялық Радикалды Азат ету партиясының (РАП) мүшесі болды. Ол дәрігер дипломын алып, психиатр болуды жоспарлаған. 1958 жылдың желтоқсанында Фидель Кастроның көтерілісшілер армиясына қосылып, Гвиза, Маффо және Пальма Сорианода Батиста режимінің күштеріне қарсы шабуылдарға қатысты. 1959 жылдың қаңтарында Куба революциясы жеңіске жеткеннен кейін Артиме INRA (Instituto Nacional de Reforma Agraria) Мансанильо аймағындағы Чиро Редондо ауданындағы 0-22 аймағының екінші басшысы болып тағайындалды. Бұл қызметте ол Ауыл шаруашылығы министрі, майор Хумберто Сори Марин және Ауыл шаруашылығы директоры Рохелио Гонсалес Корсо (лақап аты "Франсиско Гутьеррес") басшылығымен Ауылдық Коммандостардың (Rural Commandos) жұмысын ілгерілетуге көмектесті. Бұл жастардан құралған, көбінесе Гаванадағы Католик студенттік тобының (ACU) мүшелері болған, Бітім корпусы сияқты ұйым еді. Сори Марин мен Рохелио Гонсалес екеуі де Шошқалар шығанағына жасалған шабуылдың алдында тұтқындалып, 1961 жылдың 20 сәуірінде атқыланды. Артиме сондай-ақ Гавана Әскери академиясында профессор болып жұмыс істеді. 1959 жылы Артиме Movimiento de Recuperación Revolucionaria (MRR) (ағылшын тілінде – Революцияны қайтару қозғалысы) құрамын құрды, оған Рохелио Гонсалес Корсо, Хигинио "Нино" Диас, Хорхе Сотус, Серхио Санхенис, Рафаэль Ривас Васкес, Карлос Родригес Сантана және тағы басқалар кірді, олардың кейбіреуі бұрыннан Мексикада эмиграцияда болған. 1959 жылдың қазан айында Куба революциялық армиясының командирі Хубер Матостың тұтқындалуы мен сотталуынан кейін Кубаның G 2 барлау қызметі басқа контрреволюционерлерді іздеуді бастады. Артиме Гаванадағы иезуиттерден пана сұрады, ал 1959 жылдың 7 қарашасында оның INRA және революциялық армиядан кеткені туралы хаты Avance газетінің бірінші бетінде жарияланды. Артиме содан кейін Гаванадағы АҚШ елшілігімен байланысқа түсті, ал 1959 жылдың 14 желтоқсанында ЦРУ оның Гондурас жүк кемесімен АҚШ-қа сапар шегуін ұйымдастырды. Ол ЦРУ-ның Джерри Дроллермен (Фрэнк Бендер, "Мырза Б") Майамиде кубалық эмигранттарды Куба үкіметіне қарсы болашақ әрекеттерге тарту және ұйымдастыру ісіне тығыз қатысты. Осылайша Артиме ұйымдастырған MRR Кубадағы басты контрреволюциялық қозғалысқа айналды, оған Майами, Мексика, Венесуэла және т.б. жерлерде қолдау көрсетілді. Бұл іске Тони Варона, Хосе Миро Кардона, Рафаэль Квинтеро, Аурелиано Аранго қатысты. Кубаға тығылған кіру, қару-жарақ тастау және т.б. ЦРУ ұйымдастырды. 1960 жылдың мамырында ол Майамиде Куба үкіметіне қарсы науқан жоспарлаған он бұрынғы кубалық офицерден тұратын топқа кірді. Олардың барлығы Кубаның әскери академиясын, кадеттер мектебін бітірген. 1960 жылдың 2 маусымында Артиме және оның тоғыз серігі ЦРУ агенттерімен Флорида штатының Форт-Майерс қаласының жанындағы Усеппа аралына дене және психологиялық тексерулер үшін жеткізілді. 1960 жылдың 22 маусымында Артиме және тағы 27 адам құрлық және әуе арқылы Панамадағы Форт Гуликке жарымәскери оқуға жіберілді. 1960 жылдың 22 тамызында ол ЦРУ-ның C 54 көлік ұшағымен Гватемаланың Сан-Хосе қаласына ұшты. 1961 жылдың 2 мамырында Куба күштері оны Ковадонга қант зауытының жанында бригаданың 21 мүшесімен бірге тұтқындады. Артиме, сәтсіз шабуылда тұтқындалғандардың барлығы сияқты, жаппай сатқындық сотында 30 жылға бас бостандығынан айырылды. 1962 жылдың 24 желтоқсанында ол түрмеден босатылып, Майамиге ұшып келді. 1962 жылдың 29 желтоқсанында Мануэль Артиме Флорида штатының Майами қаласындағы Оранж Боулда АҚШ президенті Джон Ф. Кеннедидің жанында 2506-шы бригадасының тұтқындалған ардагерлерін қарсы алу салтанатында болды. Артиме Э. Говард Хантпен жақын қарым-қатынаста болды және Ханттың кіші ұлы Дэвидтің куәсі болды. Мануэль Артиме 1977 жылдың 18 қарашасында рактан қайтыс болды. Оның ерте қайтысының жағдайлары Флорида бұғазының екі жағында да ерекше деп саналады, бірақ мұндай пікірлер көбінесе болжамды (яғни, қастандық теориясы) деп есептеледі. Ол Майамидегі Вудлон парк зиратында және кесенесінде, қазір Кабальеро Риверо Вудлон Солтүстік парк зиратында және кесенесінде жерленген. 2023 жылы HBO Max мини-сериалында Ақ үйдің сантехниктерінде Э. Говард Ханттың досы ретінде Стивен Бауэр сомдады.

Manuel Artime was the nephew of popular Cuban poet José Ángel Bueza, and was raised as a devout Catholic by Jesuits. In 1957 he became a member of the Radical Liberation Party (PLR), a Christian democratic group. He graduated as a doctor and planned to become a psychiatrist. In December 1958 he joined the rebel army of Fidel Castro and took part in offensives against the forces of the Batista regime at Guisa, Maffo and Palma Soriano. In January 1959, after the triumph of the Cuban Revolution, Artime was appointed second in command of Zone 0–22 in the Ciro Redondo district in the Manzanillo region at INRA (Instituto Nacional de Reforma Agraria). In that post, under Major Humberto Sorí Marin, Minister of Agriculture, and Rogelio Gonzalez Corzo (alias "Francisco Gutierrez"), Director of Agriculture, Artime promoted the work of the Comandos Rurales (Rural Commandos), a kind of Peace Corps composed of young people, most of whom belonged to the University Catholic Group (ACU) in Havana. Both Sorí Marin and Rogelio Gonzalez were captured on the eve of the Bay of Pigs Invasion and executed on 20 April 1961. Artime was also a professor at the Havana Military Academy. During 1959, Artime formed the Movimiento de Recuperación Revolucionaria (MRR) (in English Movement to Recover the Revolution) that included Rogelio Gonzalez Corzo, Higinio "Nino" Diaz, Jorge Sotus, Sergio Sanjenis, Rafael Rivas Vazquez, Carlos Rodriguez Santana, some of whom were already exiled in Mexico. In October 1959, after the arrest and trial of Commander Huber Matos of the Cuban revolutionary army, the Cuban intelligence unit G 2 began searching for other counter revolutionaries. Artime took asylum with the Jesuits in Havana, and on 7 November 1959 his resignation letter from INRA and the revolutionary army was published on the front page of Avance newspaper. Artime then contacted the American embassy in Havana, and on 14 December 1959, the CIA arranged for him to travel to the US on a Honduran freighter ship. He became closely involved with Gerry Droller (alias Frank Bender, alias "Mr B") of the CIA in recruiting and organizing Cuban exiles in Miami for future actions against the Cuban government. Artime's organization MRR thus grew to become the principal counter revolutionary movement inside Cuba, with supporting members in Miami, Mexico, Venezuela etc. Involved were Tony Varona, José Miró Cardona, Rafael Quintero, Aureliano Arango. Infiltration into Cuba, arms drops, etc. were arranged by the CIA. In May 1960 he was one of a group of ten former Cuban officers in Miami planning a campaign against the Cuban government. They were all graduates of Cuba's military academy, the Cadet School. On 2 June 1960, Artime and nine fellow 'recruits' were transported by CIA agents to Useppa Island off Fort Myers, Florida, for physical and psychological assessments. On 22 June 1960 Artime and 27 others were taken by land and air to Fort Gulick in Panama for paramilitary training. On 22 August 1960 he flew via CIA C 54 transport aircraft to San Jose, Guatemala. On 2 May 1961, he was captured by Cuban forces near the Covadonga sugar mill with 21 other members of the Brigade. Artime, along with everyone else captured in the failed invasion, was sentenced to 30 years in a prison during a mass treason trial. He was finally released from prison and flown to Miami on 24 December 1962. On 29 December 1962, Manuel Artime was on stage next to US President John F. Kennedy at the Orange Bowl in Miami, Florida, during the 'welcome back' ceremony for captured Brigade 2506 veterans. Artime was very close to E. Howard Hunt and was godfather to Hunt's youngest son David. Manuel Artime died of cancer on 18 November 1977. The circumstances of his premature death are considered unusual on both sides of the Florida Straits, but such comments are commonly considered speculative (i. e. conspiracy theory). He is buried at Woodlawn Park Cemetery and Mausoleum, now Caballero Rivero Woodlawn North Park Cemetery and Mausoleum, in Miami. In the 2023 HBO Max miniseries White House Plumbers, as a friend of E. Howard Hunt, is portrayed by Steven Bauer.