Кіріспе
Кубалық ақын, журналист және саяси белсенді (1902–1989)
Куба ақыны
Ол Кубаның Камагуэй қаласында дүниеге келді, Гавана университетінде заңгерлік мамандығын оқыды, бірақ заңгерлік мансабынан бас тартып, типограф және журналист болып жұмыс істеді. Оның өлеңдері 1920 жылдардың басынан бері түрлі журналдарда жарияланды; алғашқы жинағы «Motivos de son» (1930) сол жылы афроамерикалық ақын Лэнгстон Хьюзбен кездесуінен үлкен әсер алды. Ол өлеңдерінде сон музыкасынан шабыттанды. 1934 жылы жарық көрген «Вест-Индия, Лтд» Гилленнің саяси мазмұндағы алғашқы жинағы болды. Кубаның диктаторлық режимі Герардо Мачадо 1933 жылы құлатылды, бірақ саяси репрессия күшейді. 1936 жылы түрмеге қамалғаннан кейін Гиллен келесі жылы Коммунистік партияға қосылды.
the Cuban poet
Born in Camagüey, Cuba, he studied law at the University of Havana, but abandoned a legal career and worked as both a typographer and journalist. His poetry was published in various magazines from the early 1920s; his first collection, Motivos de son (1930) was strongly influenced by his meeting that year with the African American poet, Langston Hughes. He drew from son music in his poetry. West Indies, Ltd., published in 1934, was Guillén's first collection with political implications. Cuba's dictatorial Gerardo Machado regime was overthrown in 1933, but political repression intensified. After being jailed in 1936, Guillén joined the Communist Party the next year,
Лэнгстон Хьюз және Николас Гиллен
1930 жылы Гавананың күнделікті газеті «Diario de la Marina»-ның баспашысы және американдық Лэнгстон Хьюздің поэзиясын испан тіліне алғаш аударған Хосе Антонио Фернандес де Кастро екі ақынның кездесуін ұйымдастырды. Ол қара нәсілді Кубаны сүйетін аристократтық отбасынан шыққан ақ нәсілді адам еді. Ол журналист, дипломат және Куба суретшілерінің досы болды. 1930 жылдың ақпан айында Лэнгстон Хьюз екі апталық сапармен Кубаға екінші рет келді, мақсаты – халық операсы үшін бірлесіп жұмыс істеуге қара композитор табу еді. Оған Куба өнер әлеміне жол ашатын Хосе Антонио Фернандес де Кастродан ұсыныс хат берілді. Сол кезде Хьюздің поэзиясы Кубада Гилленнен гөрі жақсы танымал болғандықтан, америкалықтың келгені көркемдік ортада қызығушылық тудырды. Келесі айда, 1930 жылдың 9 наурызында Гиллен «Лэнгстон Хьюзбен әңгіме» деген мақала жариялады, онда Гаванада Хьюзбен кездесуі туралы айтқан. Кубалықтардың күтімінде қырық жастағы, бойлы, семіз, ақ түсті, жұқа ерін және одан да жұқа ағылшынша мисық бар адам тұрды. Бірақ олар жиырма жеті жастағы, сәл қоңыр, мисығы жоқ еркекке тап болды. Гиллен Хьюз мырзаның «кубалық мулатқа ұқсайтынын» жазды. Гилленге Хьюздің жылы мінезі және Фернандес де Кастро ұйымдастырған түнгі сапарларда естіген «сон» музыкасына деген құштарлығы әсер етті. Хьюз «сонерос» арасында сүйікті болды. Оның кубалық музыкаға деген құштарлығы Гилленге де шабыт берді. Хьюз бірден «сон» мен блюздің арасындағы ұқсастықты байқады, екеуі де африкалық музыканың шақыру-жауап құрылымына негізделген халық музыкасы еді. Сонымен қатар, ол оның формалды поэзия үшін берік негіз болу мүмкіндігіне қызығушылық танытты. Биограф Арнольд Рамперсадтың айтуынша, Хьюз Гилленге американдықтай блюз бен джаз элементтерін пайдалануды ұсынды, осылайша «сон» ырғақтарын поэзиясының негізгі бөлігіне енгізуге шақырды. Хьюз осы халық музыкасының дәстүрлерінен ырғақты жаңаруды ғана емес, нәсілдік теңсіздікке қарсы наразылығын білдіру құралы ретінде де пайдаланды. Екеуі де нәсілшілдікке қарсы ашуға ортақ болды, бірақ Хьюз Гилленді өзінің ерекше нәсілдік санасымен таң қалдырды. Кубалық ақын нәсілшілдік пен экономикалық империализмге қарсы наразылық білдіргенімен, ол әлі де афрокубалық сөйлеу, ән және биден шабыттанған тілмен жазбаған. Ол афрокубалықтардың күшін және сұлулығын мақтаудан гөрі наразылық білдірумен көбірек айналысты. Хьюзбен кездескеннен кейін бірнеше апта ішінде Гиллен бұрынғы жұмыстарынан ерекшеленетін сегіз өлең жазды. Оның жаңа өлеңдері дау тудырып, Гилленді Американы қамтыған Негритуд қозғалысының ең ірі ақындарының бірі ретінде бекітті. 1930 жылдың 21 сәуірінде Гиллен Хьюзге шабыттанған өлеңдер жинағын, «Motivos de Son» кітабын жіберді. Автор кітаптың ішкі жағына: «Al poeta Langston Hughes, querido amigo mío. Afectuosamente, Nicolás Guillén» деп жазды. Хьюз афрокубалық композитор таппаса да, Гилленмен берік достық қарым-қатынас орнатты, ол олардың өзара құрметіне және нәсілдік теңсіздікке қатысты сенімдеріне негізделген еді.
Поэзия және саясат
Кубаның диктаторлық режимі Герардо Мачадо 1933 жылы құлатылды, бірақ одан кейінгі жылдары саяси репрессия күшейді. 1936 жылы Гиллен, Mediodía журналының басқа редакторларымен бірге, жалған айыптаулармен тұтқындалып, біраз уақыт түрмеде отырды. 1937 жылы ол Коммунистік партияға қосылды. Ел ішінде саяхаттары барысында ол Испания Азамат соғысын журнал тілшісі ретінде жариялады. 1953 жылы Фульхенсио Батиста үкіметі оның Чилиге жасаған сапарынан кейін Кубаға қайта кіруіне тыйым салды, нәтижесінде ол бес жыл көшпенділікте өмір сүрді. 1959 жылғы Куба революциясынан кейін Гилленді жаңа президент Фидель Кастро құрметпен қарсы алды. 1961 жылы ол Куба Ұлттық жазушылар одағының президенті болып тағайындалды және 25 жылдан астам осы қызметте болды. Ол әлеуметтік жағдайды көрнекті бейнелейтін, "Проблемас де Субдесарройо" және "Дос Ниньос" ("Екі бала") сияқты әсерлі және терең поэзия жазуын жалғастырды. Ол Кубаның ұлттық ақыны деп есептелді, оның шығармаларына Кубаның көп мәдениетті тарихы мен халқы шабыт берді. Николас Гиллен 1989 жылы 87 жасында Паркинсон ауруынан қайтыс болды. Ол Гаванадағы Колон зиратына жерленді.
Мұра мен құрмет
1954 жылы Гилленге Сталин атындағы Бейбітшілік сыйлығы табысталды (кейін десталиндану кезінде Ленин атымен қайта аталды). 1976 жылы ол Халықаралық Ботев сыйлығының иегері атанды. 1983 жылы Кубаның Ұлттық әдебиет сыйлығының алғашқы лауреаты болды. Оның сіңілі баласы – эксперименталды кубалық кинорежиссер Николас Гиллен Ландриан (1938–2003) еді.