Кіріспе

Батыс Африкадағы бұрынғы мемлекет

Бенин Республикасы – 1967 жылы жеті сағатқа ғана созылған, Батыс Африкадағы қысқа мерзімді, мойындалмаған сепаратистік мемлекет болды. Ол 1967 жылдың 19 қыркүйегінде Нигерия азамат соғысы кезінде Нигерияның орталық-батыс аймағын басып алғаннан кейін Биафраның марионеттік мемлекеті ретінде құрылды және астанасы Бенин қаласының атымен аталды. Алберт Нуазу Оконкво – үкімет басшысы болды. Жаңа мемлекет құрудың мақсаты – соғыстың басындағы аймақтық этникалық шиеленістерден кейін, көрші орталық-батыс аймағының игбо емес тұрғындарының Нигерия жағына қосылуын болдырмау еді. Бенин Республикасы ресми түрде жарияланды, бірақ Нигерияның федералдық күштері аймақты қайтарып алғаннан кейін, келесі күні Бенин қаласына кірген кезде таратылды. Орталық-батыс аймағының басылып алынуы тұрғындарды сепаратистік қозғалысқа қарсы қойды және Нигерия үкіметі Биафраға қарсы соғысты күшейту үшін осыны себеп ретінде пайдаланды.

Тарих

Нигериядағы Азамат соғысына дейін этникалық құрамы әртүрлі Орта Батыс аймағының тұрғындары бейтарапты сақтауға тырысты. Биафраның Нигериядан бөлінуі алдында, Орта Батыс аймағының басшылары Бенин қаласының жанында бейбітшілік конференциясын өткізді, ал шенеуніктер Нигерияның федералды әскерлеріне аймақ арқылы Биафраға басып кіруге рұқсат бермеді. Бастапқыда игбо халқы Биафраның билігін құптады, ал игбо емес тұрғындар көбінесе наразы болды, бірақ федералды биліктің қайта орнатылуын күтуге шешім қабылдады, қарсылық көрсетпеді. Жаңа әкімшілік пен игбо емес тұрғындар арасындағы алғашқы қарым-қатынас бейбіт, бірақ күдікті болды. Оқонкво әкімшілігі қарым-қатынасты жақсарту үшін үйлер мен көшелерді Биафраның позициясынан алынған жаңалықтармен толтырды. Алайда, бұқаралық ақпарат құралдары Нигериядағы игбо халқының қудалануы туралы хабарларды таратуды бастады, және күн өткен сайын аймақтағы этникалық жік бөлініс күшейді. Осы үздірілмейтін жарнамалық кампания игбо емес тұрғындардың биафралық сепаратистік қозғалысқа деген жанашырлығын жойды, оларды толық қолдауға айналдырмай, көбінесе бейтарап немесе Нигерияны қолдайтын көзқарасқа ие болды. Биафра президенті К. Одумегву Оджукву Орта Батыс аймағына сапар шегіп, қолдау жинады және бұрын тыйым салынған Нигериялық азаматтардың Ұлттық конвенциясының (NCNC) басшыларымен кездесті. Сапар бұрынғы NCNC мүшелері арасында қолдауды арттырды, бірақ олардың бұрынғы партиялық даулары қайта жанданды. Сонымен қатар, NCNC жақтастары басқа партиялардың қолдаушыларымен қақтығыса бастады. Игбо емес тұрғындардың басып кіруге қарсылығы нығайды. Оқонкво әкімшілігі Орта Батыс аймағының халқының қолдауын жоғалта бергенде, олар үмітсіздікке түсті. 1967 жылдың 19 қыркүйегінде биафралықтар соңғы әрекет ретінде Бенин Республикасын жариялады, ол Биафрадан бөлек тәуелсіз мемлекет болды. Жаңа мемлекет игбо емес тұрғындардың қолдауын ала алмаса да, ол кем дегенде Биафраны Нигерияның федералды күштерінен физикалық түрде бөлуге мүмкіндік береді деп сенді. Солтүстіктегі қақтығыстарда Орта Батыс тұрғындарының қаза болуын және аймақтың Нигериядағы конфедеративтік үкіметті қолдауын атап өткен Оқонкво, Бенин Республикасы Биафраны барлық мәселелерде қолдайтынын және Ұлттар Достастығы мен Африка Біртұтастығы Ұйымы сияқты ұйымдарға қатысатынын мәлімдеді. Алайда, Оқонкво жаңа мемлекет ұзаққа созылмайтынын білді: ол және басқа шенеуніктер екі апта бұрын, 5 қыркүйекте тәуелсіздік жариялау туралы келісімге келмей талқылаған, ал жариялау олардың федералды үкімет әскерлерінің шабуылына қарсы шегінуінің қысқа үзілісінде жасалды. Кейін сол күні федералды әскерлер Бенин қаласына, Бенин Республикасының астанасына жетті, ал британдық жоғарғы комиссары көшелерде жеңіске қуанған халыққа толы екенін хабарлады. Биафра президенті Оджукву жариялауға қатысты ешқандай түсініктеме бермеді, оның орнына биафралық әскерлердің үкімет әскерлерінің шабуылын тоқтатудағы сәтсіздігіне назар аударды. Оның Оқонквоның әскери сәтсіздіктеріне назар аударуы және тәуелсіздік жариялауға түсініктеме бермеуі Биафраның лауазымды тұлғалары Бенин Республикасын жариялауды жоспарлаған болуы мүмкін екенін және олардың наразылығы оның орын алуына емес, нашар уақытына қатысты екенін көрсетеді. Биафра кейбір шетел мемлекеттерінен шектеулі мойындау алды, бірақ барлық жетістіктер Бениннің жариялануымен байланысты емес еді. Алайда, Бенин құлағаннан кейін Бенин губернаторы Альберт Оқонкво Биафрадағы Бенин үкіметін құрды, сондай-ақ Бенинді Нигерияның басқыншылығынан азат ету үшін биафралық полковник Джо Ачузи басқарған Бенин Республикасы бригадасын құрды. Алайда, 1970 жылдың 15 қаңтарында Биафра Нигерия әскерлеріне түскенде, Бенин ақыры құлдырады және республиканың өмір сүруі тоқтатылды.