Швециялық әкімші, революционер және философ Ханс Ярта (1774-1847)
Hans Järta
Ханс Ярта (1774-1847) – швед саяси қайраткері, революционер, 1809 жылғы төңкеріс жетекшісі және Швеция конституциясын жасаушы. Әкімшілік қызметте болған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швед әкімшісі және революционері (1774–1847)
Swedish administrator and revolutionary (1774–1847)
Ханс Ярта (алғашқы аты Ханс Хиерта) (11 ақпан 1774 – 6 сәуір 1847) – швед әкімшісі, революционер және философ. Ол 1809 жылғы төңкеріс кезінде Густав IV Адольфты құлатуға көмектесті және Швецияның 1809 жылғы конституциясын жазуға белсенді қатысты. 1812–1822 жылдары Коппарберг округінің губернаторы болды. Оның либералды-консервативті философиясы оған «Швецияның Эдмунд Бёркі» деген лақап ат берді.
Hans Järta (originally Hans Hierta) (11 February 1774 – 6 April 1847) was a Swedish administrator, revolutionary and philosopher. He helped overthrow Gustavus IV Adolphus in the Coup of 1809 and was one of the main drafters of the 1809 constitution of Sweden. From 1812 to 1822 he was County Governor of Kopparberg County. His liberal conservative philosophy has given him the nickname "Sweden's Edmund Burke".
Ерте өмір
Ханс Хиерта Далекарлия провинциясындағы Хасбидегі Нас кунгсгардта дүниеге келді. Оның ата-анасы – швед аристократиясына жататын Хиерта әулетінен шыққан генерал-лейтенант Карл Хиерта мен Мария Шарлотта фон Пломгрен. 1778 жылы Карл Хиерта қаржылық қиындыққа ұшырап, әскери қызметтен кетіп, отбасымен Вестергётландтағы Лагмансхолмға көшті; Ханс Далекарлия округінің губернаторы және Ханс Хиертаның асырап алушы әкесі болған Йохан Бек Фристің үйіне жіберілді. 1783 жылы, тоғыз жасында Хиерта Фалундағы мектепке оқуға түсті. Ол гимназияда оқыған жоқ, бірақ 1787 жылы Уппсала университетінде университет білімін бастады. Ол теологияны (сол кезде міндетті пән), тарих және тілдерді оқып, 1791 жылы бітірді.
Hans Hierta was born at Näs kungsgård, Husby, in the province of Dalecarlia. His parents, who belonged to the Swedish nobility, the Hierta family, were Lieutenant general Carl Hierta and Maria Charlotta von Plomgren. In 1778, Carl Hierta ran into financial trouble, left active military service and moved with his household to Lagmansholm in Västergötland; Hans was sent to live with his father's friend Johan Beck Friis who was the County Governor of Dalecarlia, and who became Hans Hierta's foster father. In 1783, at the age of nine, Hierta was enrolled in a school in Falun. He did not attend secondary school but began his university studies at Uppsala university in 1787. He studied theology (a mandatory subject at the time), history, and languages, and graduated in 1791.
Мансап
Университетті бітіргеннен кейін Хиерта патша әкімшілігінде кіші лауазымды қызметкер болып жұмыс істеді. Ол 1792 жылы король Густав III-тің қатынында өлтірілген маскарадта болды, ал кісі өлтіруден кейін тергелді, бірақ корольге қарсы қастандыққа қатысқан деген айып тақпады. Дегенмен, ол демократиялық үкіметке оң көзқараспен қарады және 1800 жылы ақсүйектік атағынан бас тартты. 1800 жылдың тамызында Густав IV Адольф Хиертаның ақсүйектік тегі мен гербіне құқығын жойды, ол өз тегінің жазылуын Järta деп өзгертті. 1828 жылы ол Швеция Корольдік ғылым академиясының мүшесі болып сайланды.
After graduating from university, Hierta started working as a minor official for the royal administration. He was present at the masked ball in 1792 where King Gustav III was assassinated, and in the aftermath of the murder he was questioned but never accused of being part of the conspiracy against the king. He did, however, have a cautiously positive attitude to a more democratic form of government, and in 1800, he renounced his noble rank. In August 1800, Gustavus IV Adolphus rescinded Hierta's right to a noble name and arms, and he changed the spelling of his last name to Järta. In 1828, he was elected a member of the Royal Swedish Academy of Sciences.