Кіріспе

Англиядағы Ұлттық денсаулық сақтау жүйесіндегі жартылай дербес ұйымдық бірлік.

NHS қоры – Англиядағы Ұлттық денсаулық сақтау жүйесіндегі жартылай дербес ұйымдық бірлік. Олар Денсаулық сақтау және әлеуметтік қамқорлау министрлігінен (және 2013 жылы ЖСҰ жойылғанға дейін, олардың жергілікті стратегиялық денсаулық сақтау органынан) белгілі бір дәрежеде тәуелсіздікке ие. 2019 жылғы наурыз айының мәліметі бойынша 151 қор бар еді.

Шабыт

Алан Милберннің 2001 жылы Испаниядағы Hospital Universitario Fundación Alcorcón ауруханасына жасаған сапары қор статусы туралы идеяларды қалыптастыруға әсер еткен деп саналады. Бұл аурухана Испанияның Ұлттық денсаулық сақтау жүйесімен салынған, бірақ оның күнделікті басқаруы жеке компанияға жүктелген және мемлекеттік ауруханаларға қатысты қолданылатын көптеген ережелерден босатылған. Атап айтқанда, бұл аурухана қызметкерлермен өзіндік келісімшарттар жасауға құқық алған. Аурухана басқаруына жергілікті билік, кәсіподақтар, денсаулық сақтау қызметкерлері және қоғамдық ұйымдар кіреді.

Тарих

Фонд трасттары 2002 жылы Денсаулық сақтау министрі Алан Милберн жариялады, ал заңнамалық негізі 2003 жылғы Денсаулық сақтау және әлеуметтік қамқорлық (қауымдық денсаулық және стандарттар) заңы болды. 2004 жылы NHS жүйесіндегі алғашқы он аурухана фонд трасты мәртебесіне ие болды. Гордон Браун 2002 жылы Алан Милберннің қаржылық тәуелсіздікке жету жоспарларын қабылдамады. 2012 жылға қарай Monitor веб-сайтында 145 фонд трасты тізімделген. Кезек-кезек келген үкіметтер барлық NHS трасттарының фонд трасты мәртебесіне жетуі тиіс күнді белгіледі. Мысалы, 2009 жылы Денсаулық сақтау министрлігі «NHS ауруханасының жаңа түрі» деп аталатын бастаманы ұсынды. 2011 жылы өтініш беруге дайындалып жатқан 116 траст ресми келісімге қол қоюға міндетті болды, сондай-ақ өтініштің берілу мерзімі белгіленді. Белгіленген мерзімді өткізіп алған бірнеше трасттың басқарма мүшелері қызметтен босатылды. Эндрю Лэнсли көптеген трасттардың ешқашан фонд трасты мәртебесіне жете алмайтынын мойындады, ал 2012 жылғы Денсаулық сақтау және әлеуметтік қамқорлық заңымен фонд трасты мәртебесіне қол жеткізбеген трасттарды бақылау үшін жаңа ұйым – NHS Trust Development Authority құрылды. 2013 жылдың сәуір айында олардың саны 99-ға жетті, ал олардың 47-сінің фонд трасты мәртебесіне жете алмайтыны күтілді. Лансли басқарған 2011 жылғы Денсаулық сақтау және әлеуметтік қамқорлық заң жобасы барлық NHS трасттарының 2014 жылдың сәуір айына дейін фонд трастына айналуын немесе қолданыстағы фонд трастының бөлігі болуын ұсынды. Алғашқы фонд трасттары көбінесе қаржылық тұрақтылыққа ие болды, бірақ 2013 және 2014 жылдары олардың көпшілігі қаржылық қиындықтарға тап болды. Капиталдық дамыту үшін несиелерді беруді басқаратын Денсаулық сақтау министрлігінің кеңесші комитеті басқаратын фонд трасты қаржылық мүмкіндігі құрылды, бірақ 2014 жылы коммуналдық төлемдерді жасау немесе медициналық жабдықты ауыстыру қиындықтары бар трасттардан өтініштер келіп түсті. 2014 жылдың қазан айында Джереми Ханттың басшылығымен жарияланған нұсқаулықта мынадай шарттар қойылуы мүмкін екені айтылды: уақытша персоналды пайдалануды азайту, «бірлескен сатып алу жолдарын пайдалану» немесе «ортақ қызметтер шешімін қабылдау». 2013–2014 жылдың соңына қарай фонд трасттарының жалпы ақшалай резервтері 4,3 миллиард фунт стерлингке жетті, ал NHS бес жылдық жоспарында үкімет осы ақшаны «жергілікті қызметтерді өзгертуге көмектесу үшін» жұмсауға «қолдау» көрсететіні айтылды. Бұған жауап ретінде Foundation Trust Network бас директоры Крис Хопсон: «Бұл артық ақшаға жауапкершілік фонд трасттарында жатыр; заңды органдардың оны тартып алуға тырысуына қарсы күшті қарсылық көрсетіледі» деді. 2016 жылға қарай фонд трасттары мен басқа NHS трасттары арасындағы айырмашылық жоғалып кеткені саналды, және сол жылы екі реттеуші орган біріктіріліп, NHS Improvement құрылды. Барлық трасттың фонд трасты болуы керек деген идея тасталды, ал кең таралған қаржылық дағдарыс дербестікті жойды, өйткені олардың көпшілігі Денсаулық сақтау министрлігінен алынған қарызға тәуелді болды, оған қоса шарттар қойылды.

Функция

Фондтық трасттар NHS трасттарымен салыстырғанда біршама басқару және қаржылық тәуелсіздікке ие. Фондтық трасттардың енгізілуі Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі тарихындағы маңызды өзгеріс болды және ауруханалық қызметтерді басқару және ұсыну жолына әсер етті. Олар енгізілген кезде "мемлекеттік және жеке секторлардың арасындағы белгілі бір кезеңдік қадам" деп сипатталды. NHS трастының осы түрі Ұлыбритания үкіметінің "науқасқа бағытталған" ішкі нарықты құру бағдарламасының маңызды бөлігі болып табылады. Бұл бағдарламаның мақсаты – шешім қабылдауды орталықтандырылған NHS-тен жергілікті қауымдастықтарға беру, осы арқылы олардың қажеттіліктері мен тілектеріне жауап беруге тырысу. Бірақ Гордон Браун Алан Милберннің оларды қаржылық тұрғыдан тәуелсіз ету жоспарларын тоқтатқаннан кейін, 2019 жылдың наурыз айына қарай фондтық трасттардың саны 151-ге дейін аздап өсті.

Басқару

Негізгі басқару құрылымы мен қордың сенімгерлік нысаны 2006 жылғы Ұлттық денсаулық сақтау қызметі туралы заңның 7-ші кестесінде сипатталған, ал ресми корпоративтік нысаны – "қоғамдық мүддеге қызмет ететін корпорация" деп аталады. Әрбір қордың басқару кеңесі болады. Бұл кеңес сайланған және тағайындалған губернаторлардан құралады. Сайланған губернаторлар мүшелердің құпия дауыс беруі арқылы сайланады, мүшелікке жалпы жұртшылыққа жол беріледі. Басқару кеңесінің мөлшері мен нақты құрамы сол қордың конституциясымен анықталады. Әрбір қор заңнамада белгіленген шектеулерді ескере отырып, өзінің конституциясын қабылдайды. Алғашқыда қорлар мен трасттарды Денсаулық сақтау министрлігіне бағынышты атқарушы емес орган – Monitor лицензиялап, реттеді. 2016 жылы Monitor NHS Improvement құрамына біріктірілді. Қор трасттарының сауда ұйымы – NHS Providers, бұрын Foundation Trust Network деп аталған, оның құрамында жедел, жедел жәрдем, қоғамдық денсаулық сақтау және психикалық денсаулық салаларындағы қорлардың 95% бар. 2014 жылғы Социалистік денсаулық сақтау қауымдастығының баяндамасында 10 жылдан кейін "Қорлар демократиялық тәжірибе мен қатысу тұрғысынан дамымады" делінген. 2021 жылы Королева Виктория ауруханасының басшылары, шағын мамандандырылған траст, Университет ауруханалары Суссекс NHS Foundation Trust-пен бірігу жоспарларын тоқтатуға шақырған кезде қор трасттарының басшыларының тәуелсіздігі күмәндан туды. NHS Improvement басқару кеңесіне бірігу бағытында жұмыс істеуді міндеттегені хабарланды.

Қабылдау

2005 жылы Корольдік қордың Homerton University Hospital NHS Foundation Trust тапсырысымен жүргізілген зерттеуде кейбір губернаторлар көңілі тоймағандықтан және наразылық білдірген. 2005 жылы Nuffield Foundation қорының қаржыландыруымен жасалған тағы бір баяндамада, мүшелерді кіші комитеттерге шақыру өте оңай екендігі, ал олар операциялық жоспарлаудың ұсақ-түйектеріне тез батып кететіндігі, ал маңызды шешімдер олар өткен соң ғана естіген отырыстарда қабылданатыны айтылды. Қордың сенімділік статусының клиникалық күтімнің жоғары стандартын білдіретіні туралы халықтың пікірі 2000 жылдардың соңындағы Mid Staffordshire NHS Foundation Trust (Стаффорд ауруханасының дауы) және 2013 жылы жарияланған Франсис тергеуімен өзгерді. Бастапқыда кейбір сыншылар, қорлардың сенімділігі NHS-тің негізін қалаушы Анеурин Беван ұсынған қағидаларға қайшы келеді деп мәлімдеді. Басқалары екі деңгейлі жүйеге алып келеді деп қорқып отырды. Тағы басқалары қордың сенімділік мүшелері аурухана басқаруына тиімді ықпал ете ала ма деген күмәнділік білдірді. 2011 жылы Nuffield Foundation қаржылаған баяндамада кейбір сарапшылар, қорлармен байланысты табысқа басқарудан гөрі басқа факторлар себеп болғанын айтты. 2014 жылдың маусым айында Monitor-дың бұрынғы атқарушы төрағасы Билл Мойес NHS-ті "қорлардың сенімділік моделі дұрыс па" деген мәселені қайта қарастыруға шақырды. Ол: "Егер аурухана жүйесінің үштен бірі тұрақты түрде жақсы тиімділік пен жақсы басқаруды көрсетпесе, бұл жүйенің қалай жұмыс істеуі керек екеніне қатысты бізге бірдеңе айта ма, әлде біздің ойымызша қалай жұмыс істеуі керек екеніне қатысты ма?" деді. 2022 жылдың қаңтарында Саджид Джавид The Times газетінде "жақсы басқарылатын ауруханаларға көбірек еркіндік" беруге мүмкіндік беретін "революцияны" жоспарлап отырғанын жазды.

Басқа NHS трасттерімен салыстыру

Фонд трасттарының табысының NHS-тен тыс емдеуден түсетін үлесіне шектеу қойылған еді. Бұл шектеу жеке науқастардан түсетін табысқа ғана емес, сонымен қатар NHS-тен тыс барлық көздерден түсетін табысқа да қатысты. Мұндай көздерге медициналық технологияларды дамыту бойынша бірлескен кәсіпорындар, жұмыс берушілердің кеңес беру қызметтеріне төлейтін ақысы немесе шетелдегі Ұлыбритания әскери қызметшілерін емдеуден түсетін табыс жатуы мүмкін. 2012 жылғы Денсаулық сақтау және әлеуметтік көмек туралы заң жеке пациенттерден түсетін табысқа қойылған шектеуді жойды, бірақ FT-лер өз жұмысының басым бөлігін NHS үшін атқаруға міндетті. Бұл шектеу болашақтағы өзгерістерге алаңдағандарды FT-лердің негізгі қызметі NHS жұмысы болып қала беретініне сендіру үшін сақталды. Бұрын әр FT-нің жеке қызметінің көлеміне байланысты, 2003/2004 жылдары алғашқы FT-лер құрылған кезде белгіленген шегі болған. FT-лердің шамамен үштен екісінің шегі 1,5% немесе одан аз болды. 2010 жылға дейін барлық психикалық денсаулық сақтау трасттарына NHS-тен тыс жұмыс істеуге толыққанды тыйым салынған еді, бірақ Foundation Trust Network-тің лоббилеуінен кейін ол көрсеткіш 1,5%-ға дейін көтерілді. Бұл шектеулер 2012 жылдың 1 қазанында күшін жойды. Жеке пациенттерден түсетін табыс 14%-ға өсті, 2012–2013 жылдары 346,1 миллион фунт стерлингтен 2014–2015 жылдары 395,9 миллион фунт стерлингке дейін жетті. Жеке табыс көбінесе Лондонның мамандандырылған ауруханаларында шоғырланған, онда басқа елдерден келген көптеген науқастарды қабылдайды. Көптеген трасттардың жеке табысы көрінеу аз.

Қордың сенімгерлік мәртебесіне қол жеткізу

Фонд трасты мәртебесіне қол жеткізу үшін NHS трасттары уақыт өте келе өзгеріп келген түрлі сынақтардан өтуі керек. 2003 жылы Денсаулық сақтауды жақсарту комиссиясынан үш жұлдыз алған трасттар ғана фонд мәртебесіне үміткер болатын. Сол жылы Aintree ауруханалары, Essex Rivers Healthcare, Newcastle upon Tyne ауруханалары және Walsall ауруханалары екі жұлдызға төмендетіліп, алғашқы фонд трасттарының қатарына іліге алмады.

Жоғары қауіпсіздікті психиатриялық қызмет (ППК)

Бұрын Equivalent Foundation Trusts орнына Foundation Trust эквиваленті (FTe) деп аталатын бұл мәртебе тек жоғары қауіпсіз психиатриялық қызметтер ұсынатын трестерге ғана қолданылады, олардың арасында үш трест бар: Ноттингемшир денсаулық сақтау NHS тресі, Батыс Лондон психикалық денсаулық сақтау NHS тресі және Мерси Care NHS тресі. Бұл трестер Денсаулық сақтау министрлігінің қор тресті анықтамасына сәйкес келеді, бірақ Денсаулық сақтау жөніндегі мемлекеттік хатшы олармен тікелей байланыс және есеп беруді сақтайды, себебі ол Психикалық денсаулық туралы заңға сәйкес ұсталған және қоғамға қауіпті және дереу қауіп төндіретін деп танылған пациенттерге медициналық көмек көрсетуге жауапты. Толыққанды қор трестерінен айырмасы, басқарушылардың заңдық міндеттері жоқ, ал директорлар кеңесінің басқарушыларға қатысты заңдық міндеттемелері де жоқ. Басқарушылар директорлар кеңесінің келісімінсіз трестің бағытын анықтауға бақылау жасай алмайды және трестің аудиторларын тағайындауға немесе қызметтен босатуға құқығы жоқ. Төраға мен директорларды олардың басқарушы кеңестері тағайындамайды.