Кіріспе

Жапон мангасы және оның франшизасы – манга сериясы жапондық ғылыми-фантастикалық қорқыныш мангасы, авторы Хитоси Иваки. Ол Kodansha-ның Morning Open Zōkan (1989) және Monthly Afternoon (1989–1994) журналдарында жарияланды. Манга Солтүстік Америкада алдымен Tokyopop, содан кейін Del Rey, ал соңында Kodansha USA баспасында жарық көрді. Сериалда Шиничи Изуми, жоғары сынып оқушысы, миын басып алуға жасалған сәтсіз әрекеттің құрбаны болады. Паразит оның қолына жұғады және оны басып алады. Манга Жапонияда 2014 және 2015 жылдары екі фильмге бейімделді. Madhouse студиясы жасаған «Parasyte the maxim» аниме телесериалы Жапонияда 2014 жылдың қазанынан 2015 жылдың наурызына дейін көрсетілді. Ағылшын тіліндегі дубляжы АҚШ-та Adult Swim-нің Toonami бағдарламалық блогында 2015 жылдың қазанынан 2016 жылдың сәуіріне дейін эфирге шықты. 2022 жылдың тамызына дейін манганың таралымы 25 миллионнан асты, осылайша ол барлық уақыттағы ең көп сатылған манга серияларының біріне айналды. 1993 жылы «Parasyte» жалпы санатта 17-ші Kodansha Manga сыйлығын, ал 1996 жылы ең жақсы манга үшін 27-ші Seiun сыйлығын алды.

Сюжет

Паразит – 17 жасар Шиничи Идзуми есімді орта мектеп оқушысы, ол Хиросима, Жапонияның Фукуяма қаласындағы тыныш ауданда анасы және әкесімен бірге тұрады. Бір түні, бұрғы тәрізді бастары бар, құрт сияқты кішкентай шетелдік организмдер, «Паразиттер» деп аталатындар Жерге келеді және құлақ немесе мұрын арқылы иелерінің миын басып алады. Бір паразит Шиничи ұйықтағанда оның мұрына кіруге тырысады, бірақ Шиничи оянғандықтан сәтсіз аяқталады, содан кейін қолына кіріп денесіне еніп алады. Жапон нұсқасында, ол оның оң қолын басып алады және «оң» деген мағына беретін жапон сөзінен алынған Миги (ミギー) деп аталды. Шиничи Мигидің миына тереңірек енуіне кедергі келтіргендіктен, екеуі де жеке-жеке ойлау қабілеттері мен тұлғаларын сақтайды. Олар басқа паразиттермен кездескенде, ерекше жағдайларын пайдаланып, бірте-бірте мықты байланыс орнатып, аман қалу үшін бірлесіп жұмыс істейді. Бұл оларға Шиничидің адам миының әлі де зақымданбағанын білгенде, оларға жиі шабуыл жасайтын басқа паразиттермен күресуде үстемдік береді. Шиничи Мигидің көмегімен, жұқтырған түрлерінің басқа мүшелерін тамақ ретінде жейтін басқа паразиттермен күресуге мәжбүр болады. Сериал адамзаттың мәні, адамның қоршаған ортамен және басқа түрлермен қарым-қатынасы, инстинкт пен махаббаттың рөлі, сондай-ақ моральдің ішкі антропоцентризмі сияқты философиялық және психологиялық сұрақтарды зерттейді. Мигимен болған тәжірибесі Шиничиді адамзаттың паразиттерден моральдық жағынан жоғары тұруға құқылы емесіне күмәндандырады, ал Миги мен Рейко Тамураның адамдармен болған тәжірибелері оларды сүйіспеншілік және құрбандық сияқты адамдық қасиеттерге ие болуға итермелейді.

Даму

Иваки бір ойлап қойған көрінісі болғандықтан орта мектеп ортасын таңдады. Миги Сатоми Мураноның алдында дене мүшесіне айналатын көріністі қарастырғанда, Иваки осы ортада бұл көрініс тиімді болатынына сенді.

Манга

Хитоси Ивааки жазып, суреттеген «Паразит» алғаш рет Коданшаның «Таң, Таңғы ашық зокан» арнайы санының F-ден H-ға дейінгі (1 тамыз – 3 қазан 1989 жылдар) үш тарауында жарық көрді. Кейіннен серия 1989 жылдың 25 қарашасында «Ай сайынғы түстен кейін» журналына көшіріліп, 1994 жылдың 24 желтоқсанында аяқталды. Коданша оның 64 тарауын 1990 жылдың 23 шілдесінен 1995 жылдың 23 наурызына дейін шыққан он томдық жинақта жинады. Кейіннен ол 2003 жылдың 23 қаңтарынан 23 маусымына дейін сегіз томда қайта басылды. Бастапқыда ағылшын тіліне аудару және Солтүстік Америкада тарату құқығы Токиопоп компаниясына берілді, ол серияны 1998 жылдан 2002 жылға дейін 12 томнан жарық көрді. Токиопоп нұсқасы Mixxzine журналында жарияланды. Токиопоп нұсқасының күнделікті беттері Америка Онлайн пайдаланушыларына қолжетімді Japanimation Station сервисінде көрсетілді. Токиопоптың ағылшын тіліндегі мангасы 2005 жылдың 2 мамырында басылымнан шықты. Кейін Del Rey Manga серияның құқықтарын сатып алып, 2007 және 2009 жылдар аралығында сегіз томды жариялады. Коданша USA 2011 және 2012 жылдар аралығында Солтүстік Америкада томдарды қайта жариялады.

Трибут пен бөлініс

Нео Паразит м (ネオ寄生獣) атты құрмет жобасы, әртүрлі манга суретшілерінің жазған және сурет салған бір бөлімдік әңгімелерінен тұрады. Бұл жоба түпнұсқа мангаға негізделген, алдағы аниме адаптациясын насихаттау мақсатында 2014 жылдың 25 қыркүйегінде «Ай сайынғы түс» журналында жариялана бастады. Ынтымақтасқандар тізіміне Акира Хирамото, Юкари Такинами, Ясуши Нирасава, Хироки Эндо, Риичи Уэсиба, Рёдзи Минагава, Такатоши Кумакура, Peach Pit, Хиро Масима, 太田モアレ, Такайуки Такея және Мото Хагио кіреді. Әңгімелер Коданша баспасымен 2016 жылдың 22 шілдесінде бір томдық жинақ ретінде жарық көрді. Солтүстік Америкада Коданша АҚШ 2017 жылдың 21 қарашасында осы жинақты жариялады. "Нео Паразит f" (ネオ寄生獣f) атты тағы бір құрмет жобасы 2014 жылдың 27 қыркүйегінде Коданшаның «Ария» журналында басталды. Ынтымақтасушылардың тізіміне Мики Маки, Мики Ринно, Асумико Накамура, Каори Юки, Юри Нарусима, Юи Куроэ, Ренджуро Киндайчи, Банко Кузе, Кашио, Юки Обата, Азия Ватанабе, Лалако Кодзима және Хажиме Шинжо кіреді. Коданша оқиғаларды екі томдық жинақ ретінде шығарды, олар 2015 жылдың 24 сәуірінде цифрлық форматта жарияланды. Коданша АҚШ 2016 жылдың 25 қазанында бір томдық жинақта әңгімелерді жариялады. «Паразит Реверси» (寄生獣リバーシ) атты қосымша манга 2018 жылдың 2 наурызында Коданшаның «Comic Days» қосымшасында жариялана бастады. Оның авторы және суретшісі – Моаре Ота. Серия 2021 жылдың 7 мамырында аяқталды және сегіз томдық жинақ ретінде шықты. Коданша осы сериалды ағылшын тілінде «K Manga» сервисі арқылы жариялады.

Аниме

Аниме телесериалдың адаптациясы 2014 жылдың 9 қазанынан 2015 жылдың 26 наурызына дейін Жапонияда Nippon TV телеарнасында көрсетілді. Ол Madhouse, Nippon Television, VAP және Forecast Communications компанияларымен жасалған, режиссері Кеничи Шимидзу, сериал композициясын Шоджи Йонемура, кейіпкерлерді Тадаси Хираматсу, ал музыкасын Кен Арай жазған. Ашылу әні – Fear, and Loathing in Las Vegas тобының орындауындағы "Let Me Hear". Аяқталу әні – Дайчи Миураның "It's the Right Time" әні. Anime Expo 2015 көрмесінде Sentai Filmworks аниме 2015 жылдың 4 қазанында Adult Swim телеарнасының Toonami бағдарламалық блогында көрсетілетінін хабарлады. Сериал Азиядан тыс елдерде Crunchyroll, ал Оңтүстік-Шығыс және Оңтүстік Азияда Animax Asia арналарымен бір уақытта көрсетілді. Sentai Filmworks Солтүстік Америка, Оңтүстік Америка, Ұлыбритания, Австралия және Жаңа Зеландияда көрсетуге лицензия алды. Ұлыбритания дистрибьюторы Animatsu Entertainment Ұлыбритания мен Ирландияда сериалды шығарды. Австралия мен Жаңа Зеландияда Hanabee сериалды сатып алып, аймақ ішінде шығарды. Sentai Filmworks ұсынған және таратқан ағылшын тіліндегі дубляж 2016 жылы екі бөлімде DVD және Blu-ray форматында жарық көрді, 1-бөлім (1-12 эпизодтар) 5 сәуірде, ал 2-бөлім (13-24 эпизодтар) 5 шілдеде шықты. Anime Limited сериалды "Collector's Blu-ray" нұсқасында Ұлыбритания мен Ирландияда шығарады.

Тірі экшн фильмдер

2005 жылы Голливудтың New Line Cinema компаниясы «Паразит» фильмінің құқықтарын сатып алды, сонымен қатар фильмнің экранизациясы жоспарланып, өндіріс Жим Хенсон студиясы мен Дон Мерфиге жүктелгені хабарланды. New Line Cinema-ның опциясы 2013 жылы аяқталғаннан кейін Жапонияда құқықтар үшін бәсеке пайда болды. Киностудия және дистрибьютор Тохо жеңіс алып, манганы Такаси Ямазаки режиссерлігімен екі бөлімді жанды фильм сериясына бейімдеуге шешім қабылдады. «Паразит: 1-бөлім» 2014 жылдың қараша айында, ал «Паразит: 2-бөлім» 2015 жылдың сәуір айында көрсетілді.

Тірі экшн телесериалдар

2022 жылдың тамызында Netflix «Паразит: Сұр» деген атаумен оңтүстік кореялық сериалдың бейімделуін жариялады. Оны Ён Сан Хо режиссерлік етіп, Climax Studio және Wow Point өндірді. Басты рөлдерде Чон Со Ни, Ку Кё Хван және Ли Чжун Хён сомдады. Сериалдың алты бөлімі 2024 жылдың 5 сәуірінде бүкіл әлем бойынша көрсетілді.

Қабылдау

Паразит 1993 жылы жалпы категория бойынша 17-ші Коданша Манга сыйлығын жеңіп алды. Сондай-ақ, ол 1996 жылы жылдың ең жақсы мангасы ретінде 27-ші Сейун сыйлығын жеңіп алды. TV Asahi's Manga Sōsenkyo 2021 сауалнамасында 150 000 адам ең үздік 100 манга сериясы үшін дауыс берді, Паразит 60-шы орынға ие болды. 2013 жылдың қарашасына дейін манганың 11 миллионнан астам данасы таратылды. 2020 жылдың желтоқсанына дейін манганың айналымы 24 миллионнан астам данаға жетті; 2022 жылдың тамызына дейін оның айналымы 25 миллионнан астам данаға жетті. Манга сериясын Васеда университетінің профессоры және әдеби сыншы 加藤典洋 және философ Сунсуке Цуруми мақтады және ұсынды. Манга суретшісі Мачико Сатонака бұл шығарманы мақтап, оны "өзінің кім екенін анықтау туралы сананы көтеретін, түбегейлі мәселелерді ойландыратын шедевр" деп сипаттады. Mania.com сайтынан Конни Чжан "Паразит" мангасының бірінші томын А− деп бағалады. Чжанның сөзінше, сериалдың басты назары Шиничи мен Миги арасындағы динамикалық қарым-қатынас және олардың адам табиғаты туралы әңгімелеріне аударылған. Чжан былай деді: "Осы бейкерек философтық ойлар Паразит мангасын терең ойландыратын туындыға айналдырады. Паразиттер адам өміріне біртіндеп бейімделіп, өздерінің нағыз бейнесін жасыруда шеберлік танытқан сайын, Шиничи өзін қысымда сезіне бастайды". Ол қорытындылап: "Паразит – әлемді құтқаратын жасөспірім туралы ғана емес. Бұл – ересек өмірге қадам басқан жасөспірім және оның цинизмге толы, бүлікшіл оң қолының әлемді құтқаруы туралы. Ылғи да ұсынамын". Madhouse студиясының жасаған аниме адаптациясы сыншылар мен жанкүйерлер тарапынан жақсы қабылданды, анимациясы, кейіпкерлерді сомдауы, қарқыны және саундтрегі үшін мақтау алды. 2019 жылдың қарашасында Crunchyroll "Parasyte the maxim" анимесін "2010 жылдардың ең жақсы 100 анимесі" тізіміне енгізді. IGN оны 2010 жылдардың ең жақсы аниме сериалдарының бірі деп атады.

Қытайға тыйым салу

2015 жылдың 12 маусымында Қытай Мәдениет министрлігі «Паразит» анимесін Қытайдың материктік бөлігінде тыйым салынған 38 аниме мен манга тізіміне қосты. Бірақ, «Паразит» фильмінің толыққанды ойнатылатын нұсқасы Қытайдың материктік бөлігіндегі кинотеатрларда көрсетілді, бірінші және екінші бөлімдерінен құралған 125 минуттық арнайы монтаждалған нұсқасы қолданылды.