Кіріспе
1989 жылғы Роланд Жоффе түсірген фильмі. "Fat Man and Little Boy" (Ұлыбританияда "Shadow Makers" деп жарық көрді) – 1989 жылғы американдық эпикалық тарихи соғыс драмасы, режиссері Роланд Жоффе, сценарийін Брюс Робинсонмен бірге жазған. Фильм екінші дүниежүзілік соғыс кезінде алғашқы ядролық қаруды жасау мақсатымен одақтастар жүргізген құпия "Манхэттен жобасы" туралы баяндайды. Фильм "Шағын бала" және "Жұқа жігіт" деп аталған екі бомба – Хиросима және Нагасаки қалаларына тасталған бомбалардың аттарымен байланыстырылған.
Fat Man and Little Boy (released in the United Kingdom as Shadow Makers) is a 1989 American epic historical
war drama film directed by Roland Joffé, who co wrote the script with Bruce Robinson. The story follows the Manhattan Project, the secret Allied endeavor to develop the first nuclear weapons during World War II. The film is named after "Little Boy" and "Fat Man", the two bombs dropped on the Japanese cities of Hiroshima and Nagasaki, respectively.
Сюжет
1942 жылдың қыркүйегінде Пентагон құрылысын бақылаған АҚШ Әскери инженерлер корпусының полковнигі Лесли Гроувзға, немістердің ұқсас ядролық қарулар бағдарламасын жеңу үшін, аса құпия Манхэттен жобасын басқару міндеті тапсырылды. Гроувз Калифорния университетінің, Беркли физигі Дж. Роберт Оппенгеймерді жобаның командасын басқаруға таңдады. Оппенгеймер Нью-Мексиконың солтүстігін бала кезінен, отбасының сол аймақтағы шатыры болған кезден жақсы білген. Жаңа зерттеу орталығы үшін ол Санта-Феден солтүстік-батысқа қарай, Лос-Аламос каньоны деп аталатын аңғардың жанындағы тау басындағы шалғай орналасқан жерді таңдады. Әскери адам Гроувз бен ғалым Оппенгеймердің әртүрлі мінездері жобаны дұрыс бағытта ұстап тұруда жиі келіспеушіліктер тудырады. Оппенгеймер өз кезегінде басқа ғалымдармен де келіспейді, олар өздерінің жеке құндылықтары жобаға әсер етуі керек пе, әлде жеке сезімдерін жиіркеніп, таза зерттеушілер болып қалуы керек пе деп пікірталас жүргізеді. Медбике Кэтлин Робинсон мен жас физик Майкл Мерриман олардың не істеп жатқанын сұрақтайды. Бір тәжірибе кезінде радиациядан жеткіліксіз қорғаныспен жұмыс істеп жүрген Майкл, "Аждаһаның құйрығын тікелей қозғайтын" тәжірибеде радиоактивті компонентті тастап алады және апатты болдырмау үшін оны қолмен қайтарып алады, бірақ өлімге әкелетін радиацияға ұшырайды. Ауруханада медбике Кэтлин оның бірнеше күннен кейін қайғылы өлімге ұшырауының алдында ісіну мен деформацияға ұшырағанын көреді. Техникалық мәселелер шешілген кезде, коммунистік көзқарастарға ие болуы мүмкін, социалистік ұйымдармен байланысы бар шетелдік тыңшылықты жоқ ету үшін тергеулер жүргізіледі. Тергеулер Оппенгеймердің Жан Татлок атты жас сүйіктісі болғанын анықтайды, және Гроувз онымен қарым-қатынасын тоқтатуға бұйрық береді. Ол себебін айта алмай, қарым-қатынасын тоқтатады, ол қайғыға батып, кейіннен өлі күйде табылады, көрінеу өзін-өзі өлтірген. Жоба Американың әртүрлі аймақтарында жалғасқанда, техникалық қиындықтар мен кешігулер шиеленіс пен қақтығыстарға әкеледі. Бір сәтсіздіктің алдын алу үшін екі бөлек бомба жобасы іске асырылады: пішінді зарядтарды қолдана отырып жарылған үлкен, ауыр плутоний бомбасы ("Fat Man") және мылтық немесе қару түрінде іске қосылған жұқа, жеңіл уран бомбасының балама дизайны ("Little Boy"). Бомбаны дамыту Нью-Мексиконың оңтүстік-орталық бөлігіндегі Аламогордо шөліндегі Троица полигонында жарылыспен аяқталады (1945 жылғы 16 шілдеде сағат 05:29:45), онда барлығы қызығушылықпен, тіпті шақырымдар қашықтықта да дауылды желмен бірге алғашқы саңырауқұлақ бұлтын тамашалады. Екі бомба да, "Fat Man" және "Little Boy", сәтті жасалды, атом дәуірін бастады.
Негізгі
Кейіпкерлердің көпшілігі нақты адамдар, ал оқиғалардың көпшілігі нақты оқиғаларға негізделген, фильмде кейбір көркемдік еркіндіктер қолданылды. Майкл Мерриман (Джон Кусак) кейіпкері бірнеше адамның жиынтық образы болып табылады және фильмге "қарапайым адам" ретінде моральдық бағдар беру үшін енгізілген. Кейіпкердің бір бөлігі ғалым Луи Слотиннің бейнесіне шала-шала негізделген. Мэрриманның фильмдегі өліміне қарамастан, Слотиннің апаты мен өлімі Жапонияға екі бомба тасталғаннан кейін болды, ал оның ерте қазасы кейбіреулер үшін оқиғадан кейінгі жаза деп саналды. Нагасакидегі бомбадан екі аптадан аспайтын уақыт өткен соң, Гарри Даглиан да осыған ұқсас оқиғада қаза тапты. Екі жағдай да бір плутонийлік ядромен байланысты болды, ол "шайтан ядросы" деп белгілі болды. Оппенгеймер Манхэттен жобасының бас ғалымы болып тағайындалғанға дейін-ақ, Федералдық тергеу бюросы (ФБР) оны коммунистік көзқарастары бар деген күдікпен бақылап отырды. Тағайындалғаннан кейін бақылау үздіксіз болды: әрбір телефон қоңырауы тіркелді және кез келген адаммен байланысы жазылды. Ол зертханаға жетекшілік етуге тағайындалғаннан кейін Татлокпен 1943 жылдың маусым айының ортасында бір рет кездесті, ол оған әлі де жақсы көретінін және онымен бірге болғысы келетінін айтты. Сол түнді бірге өткізгеннен кейін ол оны ешқашан көрген жоқ. Ол кездескеннен кейін алты айдан соң өз өмірін өз қолымен аяқтады.
Өндіріс
Фильм түсірілімі 1988 жылдың күзінде, көбінесе Мексиканың Дуранго қаласының шетінде өтті, онда Лос-Аламос ғылыми-зерттеу орталығы қайта жаңғыртылды. Лос-Аламос зертханасын қайта жаңғырту 35 ғимаратты қамтыды және 1988 жылы құрылысына 2 миллион доллардан астам қаражат жұмсалды.
Саундтрек
Фильмде ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген композитор Эннио Морриконе жазған музыкалық саз қолданылған. Толық музыкалық жинақ және қосымша музыка 2011 жылы La La Land Records компаниясы арқылы жарық көрді. Екі дискілік жинаққа фильмнің соңғы нұсқасынан алынып тасталған бастапқы үнділер, олардың бөліктері және баламалы нұсқалары кірген. Продюсері – Дэн Голдвассер, дыбыс жазуын реттеген – Майк Матессино. Дискіде фильм музыкасы туралы жазбалардың авторы Дэниел Швайгердің түсіндірмелері бар. Барлығы 3000 дана ғана шығарылды.
Қабылдау
Фильм драмалық эффект үшін тарихты бұрмалауы және Пол Ньюманды генерал Гроувз рөліне, ал Дуайт Шульцті Оппенгеймер рөліне таңдауы үшін сынға алынды. Әйгілі сыншы Роджер Эберт фильмді әсерсіз деп тапты, оған 1½ жұлдыз берді, былай деді: "Бомбаның тууының тарихы – үлкен драма, бірақ бұл көбінесе зихи драма болды, себебі ғалымдар әңгімелер мен түстерде өздері қандай қорқынышты әлемге жіберді деп ойлады. "Fat Man and Little Boy" олардың пікір таластарын Голливудтың балаларша стереотиптерінің деңгейіне төмендетіп көрсеткен." Фильм 24 рецензияға негізделген Rotten Tomatoes сайтында 50% рейтингке ие. Фильмнің алғашқы көрсетілімінен 4 миллион доллардан аз түсім болды. Фильм 40-шы Берлин халықаралық кинофестиваліне қатысты.