Манхэттен жобасы
-
Энрико Ферми: Ядролық дәуірдің архитекторi
Энрико Ферми – итало-американ физигі, алғашқы ядролық реакторды (Chicago Pile-1) жасаған және Манхэттен жобасында болған ғалым. Ядролық дәуірдің архитекторы.
-
Гленн Сиборг: Американ ғалымы және химия саласындағы жетістіктері
Гленн Сиборг: американ химигі, 10 президентке кеңес берген, ядролық саясаттағы рөлі, актинидтер ашылуы және бейбіт ядролық энергияны дамытуы туралы ақпарат.
-
Екінші дүниежүзілік соғыстағы атом бомбасы жобасы
Манхэттен жобасы: Екінші дүниежүзілік соғыстағы алғашқы ядролық қаруды жасау бағдарламасы. АҚШ, Ұлыбритания, Канада ынтымақтастығы. Роберт Оппенгеймер басшылығы.
-
Эдвард Теллер: Сутек бомбының әкесі және ғылымдағы үлесі
Эдвард Теллер: сутек бомбының «әкесі», физика мен химияға үлкен үлес қосып, ғылыми жетістіктерімен танымал АҚШ-тағы венгр ғалымы. Ядролық физика, спектроскопия.
-
Роберт Оппенгеймер: Атом бомбасының әкесі және тағдыры
Ж.Р.Оппенгеймер: Американ физигі, Манхэттен жобасының басшысы, атом бомбасының «әкесі». Кванттық механика, ядролық физикадағы ғылыми еңбектері.
-
Теодор Тейлор: Ядролық физик және қарусыздану туралы ойлар
Тед Тейлор: Ядролық физик, Лос-Аламос зертханасындағы ең кішкентай, қуатты қарулардың авторы. Ядролық энергия, қарусыздану сарапшысы. 🚀⚛️
-
Оак-Сити: Атомдық зертхана таңдалымы және қала мерекесі
Оак-Сити, Юта – Манхэттен жобасы үшін алғашқы атом зертханасы орны. 1942 ж. табылған, идеалды географиялық орын. Тарихы мен қызықты фактілер!
-
Америкалық ядролық ғалым Альберт Гиорсоның өмірі мен еңбектері
Америкалық ядро физигі Альберт Гиорсо: 12 элементтің ашылуына үлес қосты, 60 жылдан астам ғылыми еңбек етті. Биографиясы мен жетістіктері туралы оқыңыз.
-
Герман Кан: Болжаулар архитекторi
Герман Кан – американдық болашақ зерттеушісі, ядролық соғыс стратегиясы сарапшысы. RAND және Hudson институттарында жұмыс істеді. «Жеңісті» ядролық соғыс тұжырымы.
-
Теодор Холл: Американ физигі және Кеңес Одағының тыңшысы
Теодор Холл (1925-1999) – америкалық физик, 2-ші дүйн. соғысында атом бомбасын жасауға қатысып, кеңес одағына құпия ақпарат берген шпион. Манхэттен жобасы.
-
Ханс Бете: Ядролық физик және қарусыздану жақтасы
Герман Бете – ядролық физик, атом бомбасын жасауға қатысқан. Кейін ядролық қаруға қарсы күресіп, келісімдерге қол жеткізуге көмектескен.
-
Ядролық қарудың даму тарихы
Ядролық қарулар тарихы: Ұлыбританияның Tube Alloys жобасы, Манхэттен жобасы, Хиросима мен Нагасакидегі атомдық бомбалау және Кеңес Одағының дамуы.
-
Уиллард Франк Либби: Радиокөмірлік талдаудың пионері
Уиллард Либби: радиокарбондық талдауды жасаған американ ғалымы. Археология мен палеонтологиядағы революция, 1960 ж. Нобель сыйлығы.
-
Гордон Эванс Дин: Американ заңгері және мемлекеттік қайраткері
Гордон Эванс Дин: Американ заңгері, АҚШ Атом Энергия Комиссиясының төрағасы (1950-1953). Өмірбаяны, мансабы және Ф. Рузвельттің баспасөз хатшысы ретіндегі қызметі.
-
Маркус Олифант: Австралиялық физик және гуманист
Маркус Олифант (1901-2000) – австралиялық физик, ядролық синтезді зерттеуші және қару жасауға үлес қосқан ғалым. Биографиясы, жаңалықтары, жетістіктері.
-
Жозеф Ротблат: Физик, бейбітшілік жолындағы күрескер
Жозеф Ротблат (1908-2005) – поляк физигі, Манхэттен жобасынан бас тартып, ядролық қаруға қарсы күрескен. Нобель сыйлығының иегері, бейбітшілік үшін еңбек еткен.
-
Герберт Фрэнк Йорк: Американдық ядро физигі және қоғам қайраткері
Герберт Фрэнк Йорк (1921-2009) – америкалық ядролық физик, Могавк тайпасынан шыққан. Білім беру және үкіметтік институттардағы зерттеуші, әкімші.
-
Рэй Кристи: Ғалымның өмірі мен еңбектері
Рэй Крист: Американ химигі, Манхэттен жобасында қатысқан. 104 жасында зейнетке шыққан, АҚШ-тың ең қарт жұмыс істеушісі болды. Биографиясы.
-
Эйнштейннің атом ғалымдары комитеті
Эйнштейннің атом ғалымдары комитеті: Ядролық қарудың қауіптері, бейбіт атом энергиясын қолдау, әлемдік бейбітшілік мақсатындағы қызметтері туралы ақпарат.
-
Екінші дүниежүзілік соғыстағы одақтас ғылыми барлау операциясы
Екінші дүниежүзілік соғыстағы «Alsos» миссиясы: неміс ғылымының, ядролық қарулар мен басқа да қару-жарақтардың құпияларын анықтау, осы ақпаратты кеңес одағынан қорғау.
-
Екінші дүниежүзілік соғыстағы неміс ядролық жобасын басып алу операциясы
Екінші дүниежүзілік соғыстағы «Big» операциясы: неміс ядролық жобасын басып алу, ғалымдарды ұстау, технологияны жою. Alsos миссиясы, T Force тобы.
-
Лео Джеймс Рейнуотер: Атом ядросының құрылымын зерттеуші физик
Лео Джеймс Рейнуотер: американ физигі, атом ядросының пішінін анықтағаны үшін 1975 ж. Нобель сыйлығының иегері. Манхэттен жобасында жұмыс істеген. Ядролық физика.
-
1942 жылғы ғылым мен техника жетістіктері
1942 жылғы ғылым мен технология: күннен радио толқындарды анықтау, V-2 ракетасының ұшырылуы, су сүрегі гипотезасы, цианоакрилат жабысқышы – маңызды жаңалықтар!
-
Артур Холли Комптон: Американ физигі, Нобель жүлдесінің лауреаты
Артур Холли Комптон – американ физигі, 1927 ж. Комптон эффектін ашқандығы үшін Нобель сыйлығын алған. Электромагниттік сәулеленудің бөлшектік табиғатын дәлелдеген.
-
Филип Хауг Эбелсон: Американ физигі және ғылым редакторы
Филлип Абельсон (1913-2004) – американ физигі, ғалым, жазушы. Нептунийді ашты, Manhattan жобасында жұмыс істеді, ғылым редакторы болды. Энергетика саясаты зерттеді.
-
Бернард Фельд: Ядролық қаруға қарсы күрескен ғалымның өмірі мен қызметі
Бернард Фельд: американдық физик, атом бомбасын жасауға көмектескен. Кейін ядролық қаруға қарсы халықаралық қозғалысты басқарды. Биографиясы.
-
Николай Метрополис: Американ ғалымы мен Монте-Карло әдісінің дамуы
Николас Метрополис – грек-американ физигі, ядролық реакторлар және MANIAC компьютерлерін жасауға қатысқан ғалым. Биографиясы, ғылыми еңбектері туралы ақпарат.
-
Луи Слотин: Манхэттен жобасының ғалымы және қазасы
Луис Слотин – канадалық физик-химик, "Манхэттен жобасы"-на қатысқан. Уран, плутонийдың қайнар массасын зерттеген. Биогрфиясы, ғылыми еңбектері.
-
Уильям Стерлинг Парсонс: Хиросима бомбасын жасаушы және ядролық қарулар маманы
Уильям Стерлинг Парсонс – американдық теңізші, Манхэттен жобасында қатысып, Хиросимаға атом бомбасын тастаған Enola Gay ұшағының қару жабдықтаушысы. 💣🥈
-
Роберт Рэтбун Уилсон: Физик, ғалым және Fermilab негізін қалаушы
Роберт Уилсон: американ физигі, Манхэттен жобасының қатысушысы, Фермилаб құрылтайшысы. Циклотрон мен уран изотоптарын зерттеген ғалым.
-
Екінші дүниежүзілік соғыстағы британдық ядролық қару зерттеулері
Ұлыбританияның 2-дүниежүзілік соғыстағы ядролық қару зерттеулері: Tube Alloys бағдарламасы, MAUD комитеті, уран-235 және жарылыс күші.
-
"Маңғар және кішкентай ұл: Ядролық қарудың тууы"
"Fat Man and Little Boy" (1989) фильмі – Екінші дүниежүзілік соғыстағы Манхэттен жобасы, атом бомбасын жасау туралы тарихи драма. Оппенгеймер, Groves және жасырын жоба.
-
Япон физигі Ёсио Нишина: Өмір және ғылыми еңбектері
Япон физигі Ёсио Нишина: Жапониядағы заманауи физиканың негізін қалаушы. 2-дүниежүзілік соғыста атом бомбасын жасауға жетекшілік етті, RIKEN институтында жұмыс істеді.
-
Альфред Отто Карл Ниер: Масс-спектрометрияның пионері және ғылыми есімдері
Альфред Ниер: американ физигі, массалық спектрометрияны дамытушы. Университетте физиканы зерттеген, ғылыми жетістіктерімен танымал.
-
Сэмюэл Коэн: «Нейтрон бомбасының әкесі» өмірі мен еңбектері
Сэмюэл Коэн (1921-2010) – американ физигі, нейтронды бомбаның авторы ретінде танымал. Зерттеулері атом қаруының әсеріне арналған, RAND Corporation-да жұмыс істеген.
-
Норрис Брэдбери: Американ физигі және Лос-Аламос зертханасының директоры
Норрис Брэдбери (1909-1997) – американ физигі, Лос-Аламос Ұлттық зертханасының 25 жыл директоры болды. Манхэттен жобасы, Тринити сынағы.
-
АҚШ Энергетика департаментінің ұлттық зертханалары
АҚШ Энергетика департаменті ұлттық зертханалары: энергия, климат, қоршаған орта, ұлттық қауіпсіздік және денсаулық сақтау салаларындағы ғылыми зерттеулер.
-
Рудольф Эрнст Пейерльс: Ядролық физиканың көрнекті тұлғасы
Рудольф Пеierls – британ физигі, ядролық қару жобаларына (Tube Alloys, Manhattan Project) үлкен үлес қосып, ғылыми әлемде танымал болған тұлға.
-
Харутун Даглиян: Манхэттен жобасының трагедиялық физигі
Харутун Даглиян – Манхэттен жобасының физигі, атом бомбасын жасауда қатысқан. 1945 ж. радиация салдарынан қайтыс болды. "Шайтан ядросы" тәжірибесі туралы ақпарат.
-
Дэвид Лилиенталь: Американдық адвокат және мемлекеттік басшысы
Дэвид Лилиенталь: американдық адвокат, TVA және AEC басшысы. Ядролық энергияны бақылау жөніндегі халықаралық есептің авторы, қуат ресурстарын басқарды.
-
Сет Генри Неддермейер: Американ физигі және Манхэттен жобасының қатысушысы
Сет Генри Неддермейер (1907-1988) – американ физигі, мюонды ашқан және Манхэттен жобасында ядролық қару жасауға үлес қосып, нейтрондық қаруды дамытқан ғалым.
-
Георгий Кистяковский: Украинский ученый и создатель атомной бомбы
Георгий Кистяковский: украинский-американский физикохимик, участник Манхэттенского проекта и научный советник Эйзенхауэра. Биография и вклад в науку.
-
Роберт Сербер: Атом бомбасының туылуына көмектесуші физик
Роберт Сербер: американ физигі, Манхэттен жобасына қатысқан ғалым. "Los Alamos Primer" авторы, атом бомбасының тууына үлкен үлес қосып, физика ғылымын дамытты.
-
Брайен МакМахон: Америкалық саяхатшы және ядролық энергияның негізін қалаушы
Брайен МакМахон (1903-1952) – АҚШ сенаторы, ядролық энергия комиссиясын құрушы, "МакМахон заңы" авторы. Бейбіт ядролық даму жақтасы, Peace Corps идеясын ұсынған.
-
Жақып Акиба Маринский: Прометийді ашқан американ ғалымы
Жақып Акиба Маринский – химия ғалымы, прометий элементін ашқан. Манхэттен жобасында жұмыс істеген, ядролық зерттеулерге үлкен үлес қосыпты.
-
Роберт Фокс Бахер: Американдық ядро физигі және Манхэттен жобасының басшысы
Роберт Бахер – американдық ядролық физик (1905-2004). Манхэттен жобасының жетекшісі, «Ядролық физика» кітабының авторы. Биографиясы мен еңбектері.
-
Калутрон: Уран изотоптарын бөлуге арналған массалық спектрометр
Калутрон – массалық спектрометр, уран изотоптарын бөлу үшін жасалған. Манхэттен жобасында қолданылды, «Little Boy» бомбасына уран өндірді.
-
Манхэттен жобасының алғашқы ресми есебі
Смит есебі: Манхэттен жобасының алғашқы ресми баяндамасы. Атом бомбасын жасау тарихы, физикалық процестер, 2-ші дүйн. соғысы. Қазақша мақала.
-
Генри Смит: Американ физигі, дипломат және ядролық энергияны дамытушы.
Генри Смит (1898-1986) – американ физигі, дипломат, ядролық энергияны дамытуға үлкен үлес қосып, Манхэттен жобасында жұмыс істеген. IAEA елшісі болды.
-
Ральф Альфер: Космолог және Ғылыми Еңбектерінің Шолуы
Ральф Альфер (1921-2007) – американдық космолог, Ұлы Жарылыс теориясын, ядролық синтезді және ғарыштық микротолқынды сәулеленуді зерттеген ғалым.
-
Джон Генри Мэнли: Манхэттен жобасының жетекші физигі
Джон Генри Мэнли – американ физигі, Манхэттен жобасының жетекшісі. Биогрфиясы, еңбек жолы, ғылыми жетістіктері туралы ақпарат.
-
Манхэттен жобасы: К-25 ұранды байыту құрылысы
К-25: Манхэттен жобасының уранды байыту бағдарламасы. Теннесси штатындағы ірі зауыт, құрылысына 25 мыңнан астам жұмысшы қатысқан.
-
Ядролық қарудың қаупі мен бейбітшілік шақыруы
Ядролық қарудың қауіптері туралы 1955 жылғы Рассел-Эйнштейн манифесі. Бейбіт шешімдерге шақыру, ғалымдардың қол қоюы, Pugwash конференциясы.
-
Манхэттен жобасы: Ядролық қауіпсіздік пен жас ғалымның тәуекелі
«Манхэттен жобасы» (1986) фильмі – ядролық бомба жасауға тырысқан дарынды оқушы туралы ғылыми-фантастикалық триллер. Актерлер құрамында Кристофер Колет, Джон Литов.
-
1945 жылғы ядролық энергия жөніндегі құпия кеңесшілер тобы
АҚШ-тың 1945 ж. құрылған құпиялық кеңесі: Ядролық қаруды қолдану, соғыстан кейінгі саясат және заңнама мәселелері талқыланды. Маңызды тұлғалар қатысты.
-
Соғысқа арналған ғылыми зерттеулер ұлттық комитеті
Ұлттық қорғаныс зерттеу комитеті (NDRC) – АҚШ-тағы 1940-1941 жж. соғыс технологиясын (радар, атом бомбасы) дамытқан құпия ұйым. Тарихы мен қызметі.
-
Америкалық астрофизигі: Филип Моррисон өмірі мен еңбектері
Филлип Моррисон (1915-2005) – американдық астрофизик, Манхэттен жобасындағы еңбектерімен, кванттық физика және SETI зерттеулерімен танымал. Жобаға қатысқан ғалым.
-
Чикаго университетінің Стагг алаңы: Тарих және ғылым ортасы
Чикаго университетінің футбол алаңы – тарих пен ғылым ортасы. Э.Фермидің алғашқы атомдық реакциясы өткен орын, қазір тарихи ескерткіш. ⚛️🔬🏟️
-
Шыкаго университетінің "Металлургиялық зертханасы": Манхэттен жобасының тарихы
Шыкаго университетінің "Met Lab" зертханасы: Плутонийді зерттеу, алғашқы атом реакторын жасау және Манхэттен жобасындағы рөлі. Тарихы мен ғылыми жетістіктері.
-
Дэвид Фриш: Американ физигі, ядролық қаруды дамытушы және қарусыздану қозғалысының белсендісі
Дэвид Фриш – американ физигі, атом бомбын жасауға көмектескен және қарусыздану қозғалысында белсенді болған. Өмірбаяны, еңбектері туралы ақпарат.
-
Артур Джеффри Демпстер: Масс-спектрометрияның негізін салушы және 235U изотопын ашқан ғалым
Артур Джеффри Демпстер: канадалық-американ физигі, массалық спектрометрия және 235U уран изотопын ашқан ғалым. Өмірбаяны мен ғылыми еңбектері.
-
Ядролық қару жобалаған студент жайындағы мақала
Америкалық белсенді Джон Аристотель Филлипс – физик, саяси кампаниялар кәсіпкері. Студент кезінде ядролық қару жасауға тырысқан. Биографиясы туралы оқыңыз.
-
Марк Миллс: Американдық ядро физигі және атом бомбасын жасаушы ғалым
Марк Миллс: американдық ядро физигі (1917-1958). Атом бомбын жасауға қатысты, 2-ші дүйн. соғысындағы рөлі, білімі туралы ақпарат.
-
Жордан Карсон Марк: Ядролық қару дамытушысының өмірбаяны
Жордан Карсон Марк (1913-1997) – канада-американдық математик, Лос-Аломос ұлттық зертханасында ядролық қарулар жасаумен аты шықты. Математикалық зерттеулер, водород бомбысы.
-
Хиросима бомбасын қаруландырған офицер: Моррис Ричард Жеппсон өмірі мен қызметі
Моррис Жеппсон – Екінші дүниежүзілік соғыста Хиросимаға атом бомбасын тастаған Enola Gay ұшағының қару жұмыскері. Биографиясы, қызметі туралы ақпарат.
-
Бірінші ядролық қарудың техникалық негіздемесі
Ядролық қарудың алғашқы техникалық сипаттамасы: Фриш-Пейерльс меморандумы. Критикалық масса, атом бомбасының мүмкіндігі, стратегиялық салдары талданды.
-
Сэмюэл Кинг Эллисон: Американ физигі және ядролық ғалымы
Сэмюэл Кинг Эллисон: американ физигі, Манхэттен жобасындағы рөлімен, ядролық қаруды бақылау үшін күш білдірген ғалым. Биографиясы мен еңбектері.
-
Америкалық фотограф Берлин Брикcнер және ядролық сынақтар фотосуреттері
Берлин Б. Брікснер – американ фотографы, алғашқы ядролық қару сынағының (Trinity) суретін түсірген. 1911-2009 ж. өмір сүрген. Фотосурет, тарих.
-
Манхэттен жобасы: Атом бомбасын жасау тарихы
Манхэттен жобасы: Екінші дүниежүзілік соғыста алғашқы атом бомбасын жасау. АҚШ, Ұлыбритания, Канада қатысты. 1942-1946ж. тарихы.
-
Фредерик Карл Бок: Нагасаки бомбалауына қатысқан АҚШ әскери ұшқышы
Фредерик Бок: Екінші дүниежүзілік соғыста Нагасакиге атом бомбасы тастаудағы рөлі, "Bockscar" бомбалаушы ұшағы, қатысушылар туралы ақпарат.
-
Екінші дүниежүзілік соғыстағы британдық ядролық қару зерттеу тобы (1940-1941)
Ұлыбританияның MAUD комитеті: 1940-41 ж.ж. атом бомбасын жасау мүмкіндігін зерттеген ғылыми топ. Фриш-Пейерльс меморандумының нәтижесінде құрылды. Ядролық зерттеулер.
-
Эйнштейн мен Силардтың Рузвельтке хаты: Ядролық қарудың бастауы
Эйнштейн-Силард хаты: 1939 ж. Рузвельтке Германия атом бомбасын жасауы мүмкін екенін ескертіп, АҚШ-тың ядролық бағдарламасын бастауын ұсынды. Манхэттен жобасының бастауы.
-
1945 жылғы атом қаруын қолдану туралы американ ғалымдарының петициясы
1945 ж. атом бомбасын қолдануға қарсы 70 ғалымның петициясы. Труменге шарттарды хабарлауды ұсынды. Эйнштейнмен бірлескен комитет құрылды.
-
Ричард Гриннинг Хьюлетт: Американдық тарихшы және атом энергиясы комиссиясының бас тарихшысы
Ричард Гриннинг Хьюлетт – тарихшы, АҚШ Ядролық Энергия Комиссиясының бас тарихшысы. Өмірі, білімі, екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі туралы ақпарат.
-
Манхэттен жобасын бастауға көмектескен топ
Манхэттен жобасының бастауы: S1 атқару комитетінің рөлі, ғылыми зерттеулерді үйлестіру, Эйнштейн-Силард хаты, атом қаруының даму тарихы.
-
Екінші дүниежүзілік соғыстағы уранды байыту жобасы
Манхэттен жобасы: Уранды бөліп шығару. С-50 жобасы 2-дүниежүзілік соғыстағы уранды сұйық жылулық диффузия арқылы байытуға бағышталған. Oak Ridge, Tennessee.
-
Джордж Коуэн: Физик-химик, кәсіпкер және қайырымдастықшы
Джордж Коуэн: физик-химик, Манхэттен жобасындағы зерттеуші, Los Alamos ұлттық зертханасының директоры, кәсіпкер және меценат. Операға қолдау көрсетті.
-
Хиросима мен Нагасакиге атом бомбасын жеткізу жобасы
Жапон қалаларын атомдық бомбалауға дайындаған "Альберта" жобасы туралы ақпарат. 1945 ж. құрылған, мақсаты - бомба құрастыру, тасымалдау және сынау.
-
1947 жылғы Роберт Оппенгеймер басқарыған американ физиктерінің маңызды жиыны
1947 ж. Роберт Оппенгеймер басқаратын американ физиктерінің маңызды жиыны – кванттық механика бойынша Shelter Island конференциясы. Соғыстан кейінгі ғылыми талқылау.
-
Томас Фрэнсис Фаррелл: Манхэттен жобасының бас инженері
Томас Фаррелл: Манхэттен жобасының бас штаб офицері, америкалық генерал, бірінші дүниежүзілік соғыс ардагері. Биографиясы мен қызметі туралы ақпарат.
-
Теннессидегі тоқтатылған ядролық реактор
Теннессидегі тоқтатылған ядролық реактор тарихы. Уран бағдарламасы, ядролық қару жасау мүмкіндігі, плутоний-239 және ғалымдардың зерттеулері туралы ақпарат.
-
Джесси Эрнест Уилкинс: Американ ғалымы мен математигі
Жесси Уилкинс: Американдық физик, математик, инженер. 13 жасында Чикаго университетіне қабылданды. Ядролық реакторлардың дизайнына үлкен үлес қосты.
-
Екінші дүниежүзілік соғысындағы неміс ғалымдарын ұстау операциясы
Екінші дүниежүзілік соғыстағы "Эпсилон" операциясы: неміс ғалымдарын ұстау, ядролық қару дамыту жолындағы тәжірибелері мен Манхэттен жобасымен бәсекелестік.
-
Arnold Kramish
-
Stan Frankel
-
Howard Morland
-
Siegfried S. Hecker