Ама́ра Эсси: А́фрикалық диплома́ттың өмірі мен қа́рсаты

Кіріспе

Амар Эсси (20 желтоқсан 1944 жылы туған) – Кот-д’Ивуар дипломаты.

Ерте өмір және білім

Эсси Пил Сүйегіндегі Буаке қаласында туған. Ол мемлекеттік құқықтан бакалавр және мемлекеттік құқықтан жоғары білім дипломын алды.

Дипломатиялық мансап

Эсси өзінің кәсіби мансабын 1970 жылы техникалық және экономикалық ынтымақтастық кеңсесінде экономикалық қатынастар бөлімінің басшысы ретінде бастады. Бір жылдан кейін Бразилиядағы Кот-д'Ивуар елшілігінің бірінші кеңесшісі болып тағайындалды. Сондай-ақ, 1973 жылдан 1975 жылға дейін Нью-Йорктегі Біріккен Ұлттар Ұйымында Кот-д'Ивуардың тұрақты миссиясының кеңесшісі қызметін атқарды. Кейіннен 1975 жылдың қазанынан 1978 жылдың қыркүйегіне дейін Кот-д'Ивуардың Женевадағы БҰҰ-ның Еуропалық кеңсесінде және Австрияның Вена қаласындағы ЮНИДО-да тұрақты өкілі болды. 1977-1978 жылдары Женевадағы 77 топтың президенті болды, содан кейін Швейцариядағы төтенше және өкілетті елші болып тағайындалды. 1981 жылдан 1990 жылға дейін Біріккен Ұлттар Ұйымында Кот-д'Ивуардың тұрақты өкілі болды. Сонымен қатар, Аргентинадағы (1981-1983), Кубадағы (1988-1990) Кот-д'Ивуар елшісі болды. 1990 жылы Сыртқы істер министрі болды, сол қызметте 1994 жылдан 1995 жылға дейін Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясының 49-шы сессиясының төрағасы қызметін атқарды. 1996 жылдың ақпанында Куасси Датекроның мэрі болып сайланды және 2000 жылға дейін қызмет етті. 1998 жылы сыртқы істер министрі қызметін атқара жүріп, 1998 жылдан 2000 жылға дейін мемлекеттік министр дәрежесіне ие болды. 2000 жылдың 4 қаңтарында жаңадан құрылған үкіметте қызметтен алынды. 2001 жылдың 9 шілдесінде Замбияның Лусака қаласында Африка ынтымақтастық ұйымының (АҰҰ) бас хатшысы болып сайланды. Оған Африка ынтымақтастық ұйымын бір жыл ішінде Африка одағына айналдыру міндеті жүктелді. 2001 жылдың 17 қыркүйегінде Эфиопияның Аддис-Абеба қаласында бас хатшы лауазымына кірісті. Эсси бұл лауазымда 2002 жылдың 9 шілдесіне дейін қызмет етті, содан кейін АҰҰ Африка одағына айналды және ол Африка одағы комиссиясының уақытша төрағасы болып тағайындалды. Эсси бастапқыда 2003 жылы Мапутода өткен Африка одағының саммитінде комиссия төрағасы лауазымына үміткер болды, бірақ дауыс беруге дейін үміткерлігін кері алып, Малидің бұрынғы президенті Альфа Омар Конаре жалғыз кандидат ретінде қалды. 2003 жылдың 16 қыркүйегінде Конаре оны алмастырғанға дейін Эсси комиссия төрағасы болып қызмет етті. Эсси демократиялық басшылықты қолдау, төрелік арқылы қақтығыстарды алдын алу және шешу, сондай-ақ демократиялық институттар, ашық нарықтар, адам құқықтары және заң үстемдігі арқылы жақсы басқаруды ілгерілетумен айналысатын Global Leadership Foundation (төрағасы Ф.В. де Клерк) мүшесі.

Essy began his professional career in 1970 as head of economic relations in the office of technical and economic cooperation. A year later, he was named first counselor of the Ivorian embassy in Brazil. He also served as counselor of the permanent mission of Côte d'Ivoire to the United Nations in New York from 1973 to 1975. He later served as permanent representative of Côte d'Ivoire to the European office of the UN in Geneva and to UNIDO in Vienna, Austria from October 1975 to September 1978. He also served as president of the Group of 77 in Geneva from 1977 to 1978 and was later named ambassador extraordinary and plenipotentiary to Switzerland. He was the Permanent Representative of Côte d'Ivoire to the United Nations from 1981 to 1990, Simultaneously, he served as Ivorian ambassador to Argentina (1981–1983), Cuba (1988–1990). In 1990 he became Minister of Foreign Affairs, and while in that position he served as President of the 49th Session of the United Nations General Assembly from 1994 to 1995. In February 1996, he was elected the mayor of Kouassi Datékro, serving until 2000. In 1998 he gained the rank of Minister of State from 1998 to 2000, while remaining Foreign Minister. He was replaced in the transitional government named on 4 January 2000. On 9 July 2001 he was elected secretary general of the Organisation of African Unity (OAU) in Lusaka, Zambia, with the task of leading the OAU's transformation into the African Union over the course of one year. He took office as secretary general in Addis Ababa, Ethiopia on 17 September 2001. Essy served in that position until 9 July 2002, when the OAU became the African Union and he was appointed as interim Chairman of the Commission of the African Union. Essy was initially a candidate for the post of chairman of the commission at the AU's July 2003 summit in Maputo, but he withdrew prior to the vote, leaving Alpha Oumar Konaré, the former president of Mali, as the only candidate. Essy remained interim chairman of the commission until he was succeeded by Konaré on 16 September 2003. Essy is a member of the Global Leadership Foundation (chaired by FW de Klerk) that works to support democratic leadership, prevent and resolve conflict through mediation and promote good governance in the form of democratic institutions, open markets, human rights and the rule of law.