Уильям Смит О’Брайен: Ирландтық ұлтшыл саяхатшы және «Аштық көтерілісінің» көшбасшысы
William Smith O'Brien
Уильям Смит О’Брайен (1803-1864) – ирландский националист, депутат и лидер движения «Молодая Ирландия». Участвовал в восстании 1848 г., был сослан, вернулся на родину.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық ұлтшыл саясаткер (1803–1864)
Irish nationalist politician (1803–1864)
Уильям Смит О'Брайен (Liam Mac Gabhann Ó Briain; 17 қазан 1803 – 18 маусым 1864) – ирландиялық ұлтшыл Парламент мүшесі және «Жас Ирландия» қозғалысының жетекшісі. Ол сонымен қатар ирланд тілін қолдануға шақырып, ынталандырды. 1848 жылғы «Жас ирландиялықтардың Ашаршылық көтерілісіне» қатысқандығы үшін ол мемлекеттік қауіпсіздікке қарсы қызмет еткені үшін айыпталып, өлім жазасынан айырылды, бірақ жазасы Ван Димен жеріне жер аударылуға алмастырылды. 1854 жылы Ирландиядан кету шартымен босатылып, екі жыл Брюссельде тұрды. 1856 жылы Смит О'Брайен кешіріліп, Ирландияға оралды, бірақ ол саясатқа енді қайтадан белсенді қатыспады.
William Smith O'Brien (Liam Mac Gabhann Ó Briain; 17 October 1803 – 18 June 1864) was an Irish nationalist Member of Parliament (MP) and a leader of the Young Ireland movement. He also encouraged the use of the Irish language. He was convicted of sedition for his part in the Young Irelander "Famine Rebellion" of 1848 but his sentence of death was commuted to deportation to Van Diemen's Land. In 1854, he was released on the condition of exile from Ireland, and he lived in Brussels for two years. In 1856 Smith O'Brien was pardoned and returned to Ireland, but he was never active again in politics.
Ерте өмір
Дромоландта, Ньюмаркет-он-Фергуста, Клэр графтығында туған Уильям Смит О'Брайен, Дромоланд замкісінің 4-ші баронеті сэр Эдвард О'Брайеннің екінші ұлы болды. Оның анасы Шарлотта Смит еді, оның әкесі Лимерик графтығында Каирмоилл деген мүліктің иесі болған. Уильям мүлікті мұраға алғаннан кейін анасының бойжеткен аты Смит деген қосымша тегін алды. Ол Лимерик графтығының Ардаг қаласынан шамамен бір шақырым жердегі Кахермоил үйінде тұрды. Ол 11-шы ғасырдың Ард Ри (Ирландияның Жоғары Патшасы) Брайан Борудың ұрпағы еді. Ол жоғары сыныпты ағылшын білімін Харроу мектебінде және Кембридждегі Тринити колледжінде алды. Кейін ол Дублиндегі Кингс-Инн мен Лондондағы Линкольн Инннен заң оқыды. Протестант помещик болғанымен, ол католиктердің эмансипациясын және 1829 жылғы Рим-католиктерге жеңілдік беру туралы заңды қолдады, сонымен қатар британдық-ирландтық одақты да қолдады. 1835 жылы Смит О'Брайен Лимерик графтығынан виг депутаты болды. 1837 жылы Дэниел О'Коннелл сайлауда жасырын дауыс беруді енгізуге қарсылығы және Смит О'Брайеннің католик дін қызметкерлеріне мемлекеттік төлемдер беруді қолдауы себепті онымен қақтығысқа келді. Католик епископтары О'Коннеллдің шіркеу және ұлтқа қатысты ұстанымын қолдап, "осындай кез келген келісімге ең батыл түрде қарсы тұруға және оны іске асыруға тырысатындарды католик дінінің ең жаман жауы ретінде қарастыруға" шешім қабылдады. Смит О'Брайен 1849 жылға дейін, оның мандаты жойылғанға дейін, Парламентте қызмет етті.
Born in Dromoland, Newmarket on Fergus, County Clare, William Smith O'Brien was the second son of Sir Edward O'Brien, 4th Baronet, of Dromoland Castle. His mother was Charlotte Smith, whose father owned a property called Cahirmoyle in County Limerick. William took the additional surname Smith, his mother's maiden name, upon inheriting the property. He lived at Cahermoyle House, a mile from Ardagh, County Limerick. He was a descendant of the eleventh century Ard Rí (High King of Ireland), Brian Boru. He received an upper class English education at Harrow School and Trinity College, Cambridge. Subsequently, he studied law at King's Inns in Dublin and Lincoln's Inn in London. Although a Protestant country gentleman, he supported Catholic Emancipation and the Roman Catholic Relief Act 1829 while remaining a supporter of British Irish union. In 1835 Smith O'Brien became Whig MP for County Limerick. In 1837 Daniel O'Connell clashed with him over his opposition to the introduction of secret voting in elections and also Smith O'Brien's support for granting state payments to Catholic clergy. The Catholic Bishops came out in support of O'Connell's stance on Church and nation, resolving "most energetically to oppose any such arrangement, and that they look upon those that labour to effect it as the worst enemies of the Catholic religion." Smith O'Brien remained in the House of Commons until 1849 when his seat was forfeited.
Жас Ирландия және Ирландия Конфедерациясы
1843 жылы Дэниел О’Коннелдің түрмеге қамалуына наразылық ретінде, ол О’Коннелдің одақтық емес, қайта құру қауымдастығына қосылды. О’Коннел мен оның ұлы Джон, жағдайға қарамастан, революциялық күш қолданудан бас тарту туралы қаулылармен бөлінуге мәжбүр болғаннан кейін, Смит О’Брайен жас ирландтармен бірге жаңа Ирландия конфедерациясына көшті, бірақ О’Коннелдің 1847 жылғы мамыр айындағы қайтысына дейін келісімге шақыруды уағыздауды жалғастырды. Конфедерацияда Даффи кең ауқымды ұлттық коалицияны сақтап қалуға тырысты және осы себепті Смит О’Брайенді, протестант және жер иесі ретінде, жетекшілікке ие етті. Конфедерация кеңесінде Даффи мен Смит О’Брайенді Патрик Джеймс Смит қолдады, ол мүліктік топтардың және дін қызметкерлерінің қарсылығымен, көтеріліс жағдайында Конфедерация Ирландияда бірде-бір ауылдық округтің жұмылдыруына үміттене алмайтынын айтты. Аштық күшейген кезде Смит О’Брайен нақты көмек көрсетуді ұйымдастыра бастады. 1848 жылдың көктеміне қарай, елге төніп тұрған апаттың ауқымы Ирландия конфедерациясы кеңесінің барлық фракцияларын тәуелсіздіктің өмірлік мәселе екендігіне көндірді; ұлттық ресурстарды басқаруға қабілетті ирланд ұлттық үкіметінің қажеттілігі туды. 1848 жылдың наурыз айында Смит О’Брайен Ұлттық гвардия құруға шақырды. Ол тұтқындалды, бірақ бүлік қозғау айыбынан босатылды. Мамыр айында Даффи «Ұлттың сенімі» деген шығармасын жариялады. Егер ирланд тәуелсіздігі күшпен келсе, ол республика нысанында болады. Үкімет Ирландиядағы дағдарысқа жауап ретінде жеңілдік беру емес, мәжбүрлеуді таңдағанын нақтылады. Джон Митчелл Парламент мақұлдаған жаңа әскери заң шаралары бойынша сотталды (соның ішінде бірқатар «Ескі Ирландия» О’Коннеллиттік депутаттары да бар). 1848 жылдың 9 шілдесінде Даффи бүлік қозғау үшін тұтқындалды. Ол «The Nation» газетіне бірнеше жолдарды жасырын жіберуге үкілі болды, бірақ оның мәлімдемесін жариялайтын, енді тек қылыштан басқа ешқандай құрал жоқ деген мәселе тәркіленді және газет жабылды.
In 1843, in protest against the imprisonment of Daniel O'Connell, he joined O'Connell's anti union Repeal Association. After O'Connell and his son John forced a division with resolutions renouncing a resort to revolutionary force regardless of circumstances, Smith O'Brien withdrew with the Young Irelanders into a new Irish Confederation, although he was to continue to preach reconciliation until O'Connell's death in May 1847. In the Confederation Duffy was trying to hold together a broad national coalition, and had for that reason advanced Smith O'Brien, as a Protestant and a landowner, to the leadership. On the Confederation's Council Duffy and Smith O'Brien were supported by Patrick James Smyth who argued that with propertied classes, as well as the priesthood opposed, the Confederation could not, in the event of insurrection, hope to call out a single parish in Ireland. As the famine took hold, Smith O'Brien started organising practical relief. By the spring of 1848, the scale of the catastrophe facing the country persuaded all factions on the Irish Confederation Council that independence was an existential issue; that the immediate need was for an Irish national government able take control of national resources. In March 1848, Smith O'Brien called for the formation of a National Guard. He was arrested, but acquitted on a charge of sedition. In May, Duffy published "The Creed of the Nation." If Irish independence was to come by force, it would be in the form of a Republic. The Government made clear that its chosen response to the crisis in Ireland was coercion not concession. John Mitchel was convicted under new martial law measures approved by Parliament (including by a number of "Old Ireland" O'Connellite MPs). On 9 July 1848 Duffy was arrested for sedition. He managed to smuggle a few lines out to The Nation but the issue that would have carried his declaration, that there was no remedy now but the sword, was seized and the paper suppressed.
Көтеріліс
Көтеріліс жоспарлау жұмыстары алға жылжыған еді. Митчелл бірінші болып әрекетке шақырып, жүйелі дайындық қажеттігін әжуалай сынай кетті. Смит О'Брайен, Даффидің таңғалысына орай, осы міндетті орындауға тырысты. 1848 жылдың наурыз айында Смит О'Брайен мен Томас Фрэнсис Мигер француздық көмек күтіп, төңкерісшіл Парижден оралды. (Францияның белгілі республикашыларының бірі Ледру Роллин ирландтық мәселені французтар қолдайтынын жоғары дауыспен мәлімдеген еді). Ирландия-Америка бригадасы және Англиядағы чартистердің бұзылуы туралы да әңгіме болды. Даффи тұтқындалғаннан кейін, Конфедерацияның ішкі оқшаулануының шындығымен Смит О'Брайен бетпе-бет қалуға тиіс болды. Мигер мен Джон Диллонмен бірге жер иелері мен шаруалардың шағын тобын жинаған Смит О'Брайен 23 шілдеде Килкенниде көтеріліс туын көтерді. Бұл туды ол және Мигер Франциядан әкелген үш түсті ту еді, оның түстері (жасыл католиктер үшін, қызғылт сары протестанттар үшін) Біріккен Ирландия республикалық идеалының символы болды. Смит О'Брайен Типперри округіне кіргенде, оны қызығушылықпен қараған көпшілік күтіп алды, бірақ өзінің бағында тек бірнеше жүз нашар киінген, көбінесе қарусыз адамдардан ғана әскер тапты. Олар констебльдермен алғашқы шайқастан кейін шашырап кетті, ал Лондонның "Таймс" газеті оны "Жесір МакКормак бақшасы шайқасы" деп қысыммен атады. 1849 жылдың 5 маусымында Дублинде Смит О'Брайен мен оның серіктері Мигер, Теренс Макманус және Патрик О'Донахьюдың жазалары Ван Димен жеріне (қазіргі Австралиядағы Тасмания) өмір бойына жер аударуға ауыстырылды. АҚШ-қа эмиграциялаған Эллис, Смит О'Брайенді сатып бергені үшін тағы бір "Жас Ирландия" жетекшісі Теренс Макманус тарапынан Сан-Францискодағы халық сотында сотталды. Ол дәлел жетіспеуіне байланысты босатылды. 1856 жылдың мамырында оған толық кешірім берілді және сол шілдеде Ирландияға оралды. Ол "Nation" газетіне материалдар жазды және 1856 жылы "Үкімет принциптері" немесе "Шет елдегі ойлар" атты екі томдық еңбегін жариялады. Бірақ Джордж Генри Мур оны Тәуелсіз Ирландия партиясының басшысы ретінде тартуға тырысқанына қарамастан, Смит О'Брайен саясатқа енді қатыспады. "Табиғаттың ең сұлу, ең усада орын бірінде түрме табу – мен сипаттай алмайтын қайғылы сезім тудырады". 1849 жылдың қарашасы, Мария аралын алғаш көріп тұрғанда.
Planning for an insurrection had already advanced. Mitchel, although the first to call for action, had scoffed at the necessity for systematic preparation. Smith O'Brien, to Duffy's surprise, attempted the task. In March 1848 Smith O'Brien and Thomas Francis Meagher returned from revolutionary Paris with hopes of French assistance. (Among the leading republicans in France, Ledru Rollin had been loud in his declaration of French support for the Irish cause). There was also talk of an Irish American brigade and of a Chartist diversion in England With Duffy's arrest, it was left to Smith O'Brien to confront the reality of the Confederates' domestic isolation. Having with Meagher and John Dillon gathered a small group of both landowners and tenants, on 23 July Smith O'Brien raised the standard or revolt in Kilkenny. This was a tricolour he and Meagher had brought back from France, its colours (green for Catholics, orange for Protestants) intended to symbolise the United Irish republican ideal. As Smith O'Brien proceeded into County Tipperary he was greeted by curious crowds, but found himself in command of only a few hundred ill clad largely unarmed men. They scattered after their first skirmish with the constabulary, derisively referred to by The Times of London as "Battle of Widow McCormack's Cabbage Patch". In Dublin on 5 June 1849, the sentences of Smith O'Brien and his confederates Meagher, Terence MacManus and Patrick O'Donoghue were commuted to transportation for life to Van Diemen's Land (Tasmania in present day Australia). Having emigrated to the United States, Ellis was tried by another Young Irelanders leader, Terence MacManus, at a lynch court in San Francisco for the betrayal of Smith O'Brien. He was freed for lack of evidence. In May 1856, he was granted an unconditional pardon and returned to Ireland that July. He contributed to the Nation newspaper, and published the two volume Principles of Government, or Meditations in Exile in 1856. But despite the efforts of George Henry Moore to recruit him as a leader of the Independent Irish Party, Smith O'Brien played no further part in politics. "To find a gaol in one of the lovliest spots formed by Nature in one of her loneliest solitudes creates a revulsion of feeling I cannot describe." November 1849, when first sighting Maria Island.
Ескерткіш
Уильям Смит О'Брайеннің мүсіні Дублиннің О'Коннелл көшесінде орналасқан. Портленд әктасынан қашалған бұл мүсінді Томас Фаррелл салған және 1870 жылы Дублиннің Д'Олиер көшесінде орнатылған. 1929 жылы қазіргі орнына көшірілген. Лимерик қаласындағы Смит О'Брайен даңғылы оның құрметіне аталған. Сонымен қатар, графтық Клэрдегі Киллоодадағы Смит О'Брайен ГАА клубы да оның атымен аталады. Америка Құштама Штаттарында Айова штатының О'Брайен округі оның есімімен байланыстырылған.
A statue of William Smith O'Brien stands in O'Connell Street, Dublin. Sculpted in Portland limestone, it was designed by Thomas Farrell and erected in D'Olier Street, Dublin, in 1870. It was moved to its present position in 1929. Smith O'Brien Avenue in Limerick city is named for him. As is Smith O'Brien's GAA club, in Killaloe, County Clare. In the United States, O'Brien County, Iowa is named after him.
Ирланд тілі
Смит О'Брайен Оссиан қоғамының негізін қалаушы мүшесі болды, қоғамның мақсаты ирланд тілін жаңғыртуға көмектесу, сондай-ақ ирланд мифологиясының фениан циклына қатысты әдебиеттерді жариялау және аудару еді. Ол ұлы Эдуардқа Ван Димен жерінен хат жазып, оған ирланд тілін үйренуді ұсынды. Ол өзі де тілді оқыды, ирланд тіліндегі Киелі кітапты пайдаланды және жинаған ирланд тіліндегі қолжазбаларын Корольдік ирланд академиясына тапсырды. Ол Клэр графтығының бардтарының құрметіне ие болды (сол кезде графтықта көптеген адам ирланд тілінде сөйледі) және 1863 жылы оның кеңесімен ирланд тілі ондағы бірнеше мектепке енгізілді.
Smith O'Brien was a founding member of the Ossianic Society, whose aim was to further the revival of the Irish language and to publish and translate literature relating to the Fenian Cycle of Irish mythology. He wrote to his son Edward from Van Diemen's Land, urging him to learn the Irish language. He himself studied the language and used an Irish language Bible, and presented to the Royal Irish Academy Irish language manuscripts he had collected. He enjoyed the respect of County Clare bards (the county being largely Irish speaking at the time), and in 1863, on his advice, Irish was introduced into a number of schools there.
Отбасы
Лондон қаласында оқып жүргенде Смит О'Брайен Мэри Энн Уилтонмен танысып, одан екі бала дүниеге келді. 1832 жылдың күзінде Лимерик графтығынан Люси Кэролайн Габбетпен (1811–1861) үйленді. Олардың бес ұлы мен екі қызы болды. Уильям Смит О'Брайен мен Люси О'Брайеннің балалары – Эдвард Уильям (Нед) (1831–1909), Уильям Джозеф (1839–1867), Люси Жозефина (1840–1907), Люциус Генри (1842–1913), Роберт Доно (1844–1917), Шарлотта Грейс (1845–1909) және Чарльз Мюрроу (1849–1877). Уильям Смит О'Брайеннің үлкен ағасы Люциус О'Брайен (1800–1872) біраз уақыт Клэр округінен парламент депутаты болды. Уильям Смит О'Брайеннің әпкесі Харриет О'Брайен англикан дін қызметкеріне үйленді, бірақ көп ұзамай күйеуін жоғалтты. Харриет Монселл ретінде ол 1851 жылы Виндзордың Клевер қаласында Англикандық монахтар қауымын, Сент-Джон Баптист қауымын құрды. Ол киген алтын крест, ол әлі де қауымға тиесілі, оны оның ағасы Австралиядағы жер аударылуы кезінде алтынмен қаптаған.
While studying in London Smith O'Brien met Mary Ann Wilton and fathered two children born to her. In Autumn 1832 he married Lucy Caroline Gabbett (1811–1861) of County Limerick. They had five boys and two girls. The children of William Smith O'Brien and Lucy O'Brien were Edward William (Ned) (1831–1909), William Joseph (1839–1867), Lucy Josephine (1840–1907), Lucius Henry (1842–1913), Robert Donough (1844–1917), Charlotte Grace (1845–1909) and Charles Murrough (1849–1877). William Smith O'Brien's elder brother Lucius O'Brien (1800–1872) was for some time member of parliament for County Clare. William Smith O'Brien's sister Harriet O'Brien married an Anglican priest but was soon widowed. As Harriet Monsell, she founded the order of Anglican nuns, the Community of St John Baptist, in Clewer, Windsor, in 1851. The gold cross she wore, and which still belongs to the Community, was made with gold panned by her brother during his exile in Australia.