Кіріспе

Люксембургтегі саяси партия «Жасылдар» (fr. Les Verts, de. Die Grünen) – Люксембургтегі жасыл саяси партия.

1983-93 жылдар

Люксембургтік жасылдар 1983 жылғы 23 маусымда «Жасыл альтернатива» партиясы (GAP) ретінде құрылды. Оның негізгі құрылтайшыларының арасында бейбітшілік қозғалысына және Люксембургтегі атом электр стансасына қарсы күреске қатысқан адамдар болды. Көптегендері ЛСАП-тан бөлініп шыққан солшыл социалистік топтардан және 1979 жылы «Альтернативтік тізім – қарсылық» сайлау тізіміне қатысқан бұрынғы маоистік қозғалыстан шыққандар еді. 1984 жылғы сайлауда партия депутаттар палатасында екі орын жеңіп алды. Алайда, 1985 жылы GAP бөлініп, оның консервативті бағыты «Жасыл тізім – Экологиялық бастама» (GLEI) партиясын құрды. Олар 1989 жылғы сайлауда жеке-жеке қатысып, әрқайсысы екі орынға ие болды.

1994-2003 жылдар

1994 жылы екі партия сайлауға ортақ тізім ұсынды. Олар палатада бес мандатқа ие болды, дауыстардың шамамен 11 пайызын алып, парламенттегі төртінші күшті күшке айналды. Сол жылы ұлттық сайлаумен бірге өткен Еуропалық сайлауда партия Люксембургке бөлген алты мандаттың біреуін жеңіп алды. 1995 жылы екі партия ресми түрде бірікті. Осы жылы «Жасылдар» партиясының Еуропалық парламент депутаты Юп Вебер қайтадан партиядан шығып, «Жасылдар мен либералдар альянсын» құрып, Еуропалық парламенттегі «Еуропалық радикалдық альянсқа» қосылды. 1999 жылғы сайлауда партия көптеген дауыстарды жоғалтты (9 пайызға дейін төмендеді), бірақ палатадағы бес мандатын сақтап, Еуропалық парламенттегі жалғыз мандатын қайта иеленді.

2004 жылдан бастап

2004 жылы жасылдар 1999 жылы жоғалтқан беделін қайтарып алды және палатада екі қосымша орын жеңіп алды. Еуропалық сайлауда 15% дауыс жинап, үшінші орынға ие болғанмен, олардың бір орынға ие болуына жетпеді. 2009 жылғы маусым айындағы сайлауда Люксембургтің жасылдар партиясы еуропалық сайлаудағы көрсеткішін 16,83%-ға дейін арттырып, өзінің Еуропарламент депутаты Клод Турместі үшінші мерзімге Брюссель мен Страсбургке жіберді. Ұлттық сайлауда олар өз статусын сақтап (+0,13%) қалды. Олардың 7 депутатының барлығы қайта сайланды. Алайда, олардың ең көп қызмет еткен депутаты және партияның негізін қалаушы мүшесі Жан Хусс келесі күні 2011 жылы Жозе Лоршеге орын беру үшін парламенттік саясаттан зейнетке шығатынын мәлімдеді. 2013 жылғы жалпы сайлауда жасылдар 10,1% дауысқа тоқтап, орын саны 6-ға дейін азайды. Бірақ, олар либералды Демократиялық партиямен (ДП) және Люксембургтің социалистік жұмысшылар партиясымен (ЛСАП) үш партиялық коалициялық үкімет құрды, оған ДП-нің басшысы Ксавье Беттель жетекшілік етті. Жасылдар үш министрлік портфельді иеленді: Әділет министрі Феликс Брац, Тұрақты даму және инфрақұрылым министрі Франсуа Бауш және Қоршаған орта министрі Кароль Дишбур. Бұл Люксембургтің ұлттық үкіметінде жасылдардың тұңғыш рет қатысуы болды. 2023 жылғы сайлаудан кейін олар қайтадан оппозицияға өтті.

Депутаттар палатасы

Сайлау Дауыстар % Орындықтар +/– Үкімет 1984 169,862 4.2 (#4) Жаңа 1989 275,756 8.6 (#5) 2 1994 303,991 9.9 (#4) 1 1999 266,644 9.1 (#5) 0 2004 355,895 11.6 (#4) 2 2009 347,388 11.7 (#4) 0 2013 331,920 10.1 (#4) 1 2018 533,893 15.1 (#4) 3 2023 321,895 8.6 (#5) 5

Еуропалық Парламент

Сайлау Дауыстар % Орындықтар +/– 1984 60,152 6.1 (#4) 1989 42,926 4.3 (#6) 1994 110,888 10.9 (#4) 1999 108,514 10.7 (#4) 2004 163,754 15.0 (#3) 2009 189,523 16.8 (#4) 2014 176,073 15.0 (#2) 2019 237,215 18.9 (#3)

Ұйымдастыру құрылымы

Конгресс – партияның жоғары органы. Ол партияның стратегиясын және саяси бағытын белгілейді және партияның барлық мүшелеріне ашық. Екі жыл сайын конгресс партия ұйымының басшылығын сайлайды: екі президент, атқару комитеті, партия жастар қанаты мен гендерлік кеңес кіретін партия кеңесі, конгреске есеп беретін атқару кеңесі, қазынашы және қаржылық бақылау кеңесі.

Халықаралық ұйымдар

Жасылдар Еуропалық Жасыл партиясы мен Жаһандық Жасылдар ұйымының мүшелері.