Сары-жасыл альянс: социалистер мен аграрлардың саяси бірігуі

Кіріспе

Социалистер немесе социал-демократтар мен жасылдар немесе аграрлық партиялар арасындағы саяси одақ. Саясатта қызыл-жасыл альянс немесе қызыл-жасыл коалиция – "қызыл" (әдетте социал-демократиялық немесе демократиялық социалистік) партиялардың "жасыл" (әдетте экологиялық және/немесе кейде аграрлық) партиялармен құрылатын одақ. Мұндай одақ көбінесе ортақ солшыл саяси көзқарастарға, әсіресе корпоративтік немесе капиталистік институттарға деген ортақ сенімсіздікке негізделеді. "Қызыл" социал-демократиялық партиялар капитализмнің жұмысшы табына тигізетін әсеріне баса назар береді, ал "жасыл" экологиялық партиялар капитализмнің қоршаған ортаға тигізетін әсеріне назар аударады.

Қызыл-жасыл коалициялық үкіметтер

Еуропада 1990 жылдардан бері бірнеше қызыл-жасыл үкіметтер құрылды. Германияда Германияның Социал-демократиялық партиясы (СДП) мен Канцлер Герхард Шредер басқарған "90-шы жылдардағы одақ" / Жасылдар коалициясы 1998 жылдың қыркүйегінен 2005 жылдың қыркүйегіне дейін федералды үкіметті құрды. Францияда 1997 жылдан 2002 жылға дейін Социалистік партия (PS), Жасылдар, Француз Коммунистік партиясы және одақтастарының "Плюральді солшыл" коалициясы билік жүргізді. 2012 жылдың мамыр айынан 2014 жылдың наурызына дейін билік жүргізген Айро үкіметінде ПС, Солтүстіктің радикалдық партиясы (PRG) және Еуропа Экологиясы – Жасылдар партиясына мүше министрлер болды. Екінші Валс үкіметі (2014 жылдың тамызынан 2016 жылдың желтоқсанына дейін) және Казневу үкіметі (2016 жылдың желтоқсанынан 2017 жылдың мамырына дейін) PS, PRG және Экологтар партиясының министрлерінен құрылды. Финляндияда премьер-министр Пааво Липпоненнің бірінші және екінші кабинеттерінде Финляндияның Социал-демократиялық партиясының (СДП), соның ішінде Липпоненнің өзі және Жасыл лиганың министрлері болды. Жасыл лига 1995 жылдың сәуірінен 2002 жылдың мамырына дейін үкіметке қатысты. 2019 жылы маусымда құрылған Ринне кабинетін ең үлкен партия ретінде СДП құрады, ол Жасыл лига, аграрлық Орталық партиясы, Швед халық партиясы және Солтүстік Альянспен коалицияда. Норвегияда Еңбек партиясы, Социалистік солшыл партиясы және Орталық партиясының Қызыл-жасыл коалициясы Норвегияны 2005 жылғы жалпы сайлаудан бастап 2013 жылға дейін көпшілік үкімет ретінде басқарды. "Жасыл" элемент – Орталық партиясы, оның ресми түсі жасыл болатын аграрлық партия. Исландияда Премьер-министр Йоханна Сигурддардотирдің бірінші және екінші кабинеттері 2009 жылдың ақпанынан 2013 жылдың мамырына дейін билік жүргізген Социал-демократиялық одақ пен Солтүстік жасыл қозғалыстың коалициясынан құрылды. Италияда 1996-2001 және 2006-2008 жылдар аралығында Проди I, Д'Алема I, Д'Алема II, Амато II және Проди II кабинеттерінде солшыл социал-демократтар (кейін Демократиялық партияға айналды) ең үлкен партия ретінде, ал Жасылдар федерациясы кем дегенде бір министрлікті алды. Алайда, қарапайым қызыл-жасыл альянстан айырмашылығы, бұл солшыл-орталық кабинеттерде католиктік рухтағы христиандық солшыл, әлеуметтік либералды және тіпті коммунистік бағытты саяси партиялардың кең ауқымына тартылды. Данияда 2011 жылдың қазанынан 2014 жылдың ақпанына дейін билік жүргізген Торнинг Шмидт үкіметі Социал-демократтарды Социал-либералды және Социалистік халық партиясымен коалициядағы ең үлкен партия ретінде қамтыды, соңғысы жасыл партия және Еуропалық жасыл партияның және жаһандық жасылдардың мүшесі. Швецияда 2014 жылдың 3 қазанында құрылған Лёфвен I кабинеті Социал-демократиялық партия мен Жасылдардың азшылықтағы үкіметтік коалициясы болды. Бұл коалиция 2019 жылдың 21 қаңтарында Лёвен II кабинеті ретінде және 2021 жылдың 9 шілдесінде Лёвен III кабинеті ретінде жаңартылды, ал 2021 жылдың 30 қарашасында Андерсон кабинетімен алмастырылды, ол Социал-демократтардан ғана құрылды, ал Жасылдар, Сол партия және аграрлық Орталық партиясы сыртқы қолдау көрсетті. Португалияда 2015 жылдың 26 қарашасында құрылған Антониу Костаның бірінші кабинеті 2019 жылдың 26 қазанына дейін билік жүргізген Солтүстік блок, Португалия коммунистік партиясы және Жасылдар партиясының сыртқы қолдауымен Социалистік партия басқарған азшылық үкіметі болды.

There have been a number of red–green governments in Europe since the 1990s. In Germany, a red–green coalition of the Social Democratic Party of Germany (SPD) and Alliance '90/The Greens led by Chancellor Gerhard Schröder formed the federal government from September 1998 to September 2005. In France, the 'Plural Left' coalition of the Socialist Party (PS), The Greens, French Communist Party and allies governed from 1997 until 2002. The Ayrault government which governed from May 2012 until March 2014 had ministers affiliated with the PS, Radical Party of the Left (PRG) and Europe Ecology – The Greens. The second Valls government (August 2014 to December 2016) and Cazeneuve Government (December 2016 to May 2017) were both formed of ministers from the PS, PRG and Ecologist Party. In Finland, Prime Minister Paavo Lipponen's first and second cabinets contained ministers from the Social Democratic Party of Finland (SDP), including Lipponen himself, and the Green League. The Green League participated in government from April 1995 until May 2002. The Rinne Cabinet formed in June 2019 is formed by the SDP as largest party, in coalition with the Green League, agrarian Centre Party, Swedish People's Party and Left Alliance. In Norway, the Red Green Coalition of the Labour Party, Socialist Left Party and Centre Party governed Norway as a majority government from the 2005 general election until 2013. The 'green' element was the Centre Party, an agrarian party with green as its official color. In Iceland, the First and Second Cabinets of Prime Minister Jóhanna Sigurðardóttir were formed from a coalition of the Social Democratic Alliance and Left Green Movement, governing from February 2009 to May 2013. In Italy, from 1996 to 2001 and 2006–2008, the Prodi I, D'Alema I, D'Alema II, Amato II and Prodi II Cabinets included the social democratic Democrats of the Left (later to become the Democratic Party) as the largest party, with the Federation of the Greens receiving at least one ministry. However, unlike a straightforward red–green alliance, these centre left cabinets involved a broad range of political parties that were Catholic inspired Christian left, social liberal and even communist backgrounds. In Denmark, the Thorning Schmidt government, which governed from October 2011 to February 2014, contained the Social Democrats as the largest party in coalition with the Social Liberals and Socialist People's Party, the latter being a green party and member of the European Green Party and Global Greens. In Sweden, the Löfven I Cabinet established on 3 October 2014 was a minority government coalition of the Social Democratic Party and Greens. This coalition was renewed on 21 January 2019 as the Löfven II Cabinet and 9 July 2021 as the Löfven III Cabinet, before being replaced on 30 November 2021 by the Andersson Cabinet, formed by the Social Democrats alone with external support from the Greens, Left Party and agrarian Centre Party. In Portugal, the First António Costa Cabinet established on 26 November 2015 was a minority government led by the Socialist Party with external support from the Left Bloc, Portuguese Communist Party and The Greens, which governed until 26 October 2019.

Қызыл-қызыл-жасыл коалиция

Қызыл-жасыл-қызыл коалиция немесе қызыл-жасыл-қызыл коалиция – екі "қызыл" социал-демократиялық, демократиялық социалистік немесе социалистік партияның бір "жасыл" экологиялық партиямен құрылған солшыл одақ. Францияда Жан Люк Меленшонның "Жаңа экологиялық және әлеуметтік халықтар одағы" солшыл-жасыл одақтың мысалы болып табылады.

Қызыл-жасыл радикалды одақтар

Саяси партиялар немесе бірлескен сайлау тізімдері жылдар бойы құрылды, көбінесе социалистер мен солшыл бағытты жасылдар арасында. Мысалдар:

Нидерландының «Жасыл-сол» партиясы: 1989 жылы Нидерландының Коммунистік партиясы, Бейбітшіл Социалистік партиясы және христиандық солшыл партиялар – Евангелиелік Халық партиясы мен Радикалдар партиясы құрамында саяси одақ ретінде құрылған саяси партия. 1989 жылғы Еуропалық сайлауда бұл одақ «Радуга» деп аталды. «Бірлік тізімі» – Данияның «Қызыл-жасылдары»: 1989 жылы Солшыл социалистер (VS), Данияның Коммунистік партиясы (DKP) және Социалистік жұмысшылар партиясы (SAP) құрған саяси партия, бастапқыда саяси одақ болған. Солтүстік «Жасыл-сол» альянсы – Финляндияның Сол Альянсы, Исландияның Солшыл Жасылдар қозғалысы, Швецияның Сол партиясы, Норвегияның Социалистік Сол партиясы және Данияның Социалистік Халық партиясы құрған еуропалық саяси альянс. NGLA-ның Еуропалық Парламенттегі депутаттары «Еуропалық Біріккен Сол-Солтүстік Жасыл-сол» (GUE/NGL) тобында отырды, ал Социалистік Халық партиясының депутаттары «Жасылдар – Еуропалық Еркін Альянс» (G/EFA) тобына кірді және кейіннен Еуропалық Жасылдар партиясына қосылды. «Солшыл Экология және Азаттық» (SEL): Италиядағы бұрынғы саяси партия, бастапқыда социалистер, жасылдар және социал-демократтардан құралған саяси одақ ретінде құрылды. Бұл саяси одақ өзі қысқа ғұмырлы «Сол жақ – Көкжұлдыз» сайлау альянсының жартылай мұрагері болды, ол Италияда 2007 жылдың желтоқсанынан 2008 жылдың мамырына дейін өмір сүрді. 2022 жылы SEL және SD итальяндық солшылының, сондай-ақ FdV Green Europe-тың мұрагерлерінен құралған «Жасылдар мен Солшылдар альянсы» құрылды. «Радикалды Солшылдар коалициясы» (СИРИЗА) – Грекиядағы солшыл және экосоциалистік партиялардың кең спектрін біріктіру арқылы құрылған партия, олардың көптегені бұрынғы қызыл-жасыл альянстар болған, мысалы, «Солшылдар, қозғалыстар және Экология коалициясы» (Синасписмос), «Коммунистік Экологиялық Солшылдықты Жаңарту» (AKOA) және Грекияның Экосоциалистері. Алексис Ципрастың СИРИЗА басқаратын кабинетінде Эколог-жасылдар партиясынан келген министр Жаннис Циронис бар. Хорватияның «Жасыл-сол» коалициясы: «Біз жасай аламыз!» және «Жасыл Альтернатива – Хорватияның тұрақты дамуы», сондай-ақ солшыл «Жаңа Солшыл» және «Жұмысшылар фронты» (соңғысы альянстан шықты) құрамында құрылды. Венгрияның «Жасыл-сол» партиясы: «Жасыл демократиялық альянс» пен «Венгрияның Жұмысшы партиясы 2006» партияларының бірігуінен құрылды.

GreenLeft of the Netherlands: a political party that began in 1989 as a political alliance comprising the Communist Party of the Netherlands, Pacifist Socialist Party and the Christian left parties Evangelical People's Party and Political Party of Radicals. The alliance had been known as Rainbow for the 1989 European elections. Unity List – The Red–Greens of Denmark: a political party, originally a political alliance, formed in 1989 by the Left Socialists (VS), Communist Party of Denmark (DKP) and Socialist Workers Party (SAP). The Nordic Green Left Alliance was a European political alliance formed by the Left Alliance (Finland), the Left Green Movement (Iceland), the Left Party (Sweden), the Socialist Left Party (Norway) and the Socialist People's Party (Denmark). The MEPs of the NGLA sat in the European United Left–Nordic Green Left (GUE/NGL) group in the European Parliament, although the MEPs of the Socialist People's Party sat in The Greens–European Free Alliance (G/EFA) group and later joined the European Green Party. Left Ecology Freedom (SEL): a former political party in Italy that was initially formed as a political alliance comprising socialists, greens and social democrats. The political alliance was itself a partial successor to the short lived The Left – The Rainbow electoral alliance which had existed in Italy from December 2007 until May 2008 comprising the Federation of the Greens (FdV), the Communist Refoundation Party, Party of Italian Communists and the Democratic Left (SD). In 2022 a new alliance, Greens and Left Alliance, composed of the successor of SEL and SD Italian Left and the successor of FdV Green Europe, was formed. The Coalition of the Radical Left (SYRIZA), a Greek party formed by the merger of a broad set of left wing and eco socialist parties, many of which were themselves formerly red–green alliances, such as the Coalition of Left, of Movements and Ecology (Synaspismos), Renewing Communist Ecological Left (AKOA), and Ecosocialists of Greece. The SYRIZA led cabinet of Alexis Tsipras contains ones junior minister, Giannis Tsironis, from the Ecologist Greens. Green–Left Coalition of Croatia: formed by the We can! and Green Alternative – Sustainable Development of Croatia and by the left wing New Left and Workers' Front (the latter left the alliance). Green Left of Hungary: was a merger of Alliance of Green Democrats and the Workers' Party of Hungary 2006.