Кіріспе

Аймс кратері – Америка Құрама Штаттарының Оклахома штатындағы Майор округінде орналасқан метеориттік кратер (астроблема). Аймс, Оклахома қаласы осы құрылымның шамамен ортасында, Оклахома штатының Энид қаласынан оңтүстік-батысқа қарай жатыр. Қалың шөгінді қабатының астында жасырылғандықтан, 1991 жылға дейін оның бар екені белгілі болмады. Кейіннен кратер ішінде жүргізілген бұрғылау жұмыстары кезінде мұнай мен газдың көп қоры табылды. Бұл, АҚШ-та мұнай өндірумен байланысты алты метеор кратерінің арасындағы ең ірілерінің бірі.

Кратер сипаттамасы

Аймс кратерінің диаметрі 10 миль (16 км) шамасында, ал жасы 470 ± 30 миллион жылға бағаланады (ордовик). Кратер жер бетінде көрінбейді. Бұл, шамамен 469 миллион жыл бұрын Ордовик дәуірінің ортасында бірдей уақытта құлаған бірнеше метеордың бірі болуы мүмкін. Бұл болжамды Ордовик метеорлық оқиғасының бір бөлігі, соның ішінде Айова штатындағы Декора кратері, Супериор көліндегі Слейт аралдары кратері және Висконсин штатындағы Рок-Элм кратері де бар. Кратердің пайда болуы метеорит соққысы, жанартаулық қызмет, еріп ыдырау және басқа да себептермен байланыстырылып келген. Геоморфология, тау жыныстарының құрылымы, минералогиялық және стратиграфиялық аргументтер кратердің соққы арқылы пайда болғанын дәлелдеу үшін қолданылған.

Ашылу

Метеорит соққан кезде Жердің бұл бөлігі қалың теңіздің астында болды. Шамамен белгілі бір жылдамдықпен (мәні көрсетілмеген) қозғалған нысан Жер қыртысында кратер жасады. Бұл соққының салдарынан, соққы нүктесінің астында зор қысым пайда болды, метеорит қалдықтары сәл кері иіліп, көтеріңкілікке әкелді. Теңіз қайта оралды және мыңдаған жылдар бойы шөгінділердің қабаттары жиналды. Басқа геологиялық процестер бұл құрылымды сәл еңкейтті. Соңында теңіз тартылып, кратер жердің ішінде, бетке көрінбей қалды. Оны 1991 жылы Рекс Олсон сейсмикалық сынақтардан алынған деректер негізінде жасалған картаны зерттеген кезде тапты. Continental Resources компаниясының барлау жөніндегі менеджері Олсон, "аттың қадамындай" немесе "батпақ ішіндегі сиырдың ізі" сияқты көрінетін сейсмикалық үлгіні байқады. Картаны компанияның иесі және бас директоры Харольд Хаммға көрсеткенде, ол деректердегі аномалия немесе "бұзушылық" бар екенін атап өтті. Екеуі де бұл аномалияның "жұлдыз жарасы" деген мағынаны білдіретін астроблемаға ұқсайтынын келісті. Белгісіз саны бар жасырын соққы орындары табылды. Кейбіреулерінде уран, алтын немесе алмаз кездеседі. 2007 жылы бастапқы 30-ға жуық ұңғымалар әлі де өнімді болды. Америка мұнай және газ тарихы қоғамының (AOGHS) жариялаған мәліметтеріне сәйкес, Эймс мұнайдың және табиғи газдың мол өндірісін жүзеге асырды, бұл оны АҚШ-тағы алты өндіруші астроблеманың ең ірісіне айналдырды.