Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1870 жылы Франко-Прус соғысының шайқасы
1870 battle of the Franco Prussian War
18 тамыз күні 1870 жылы өткен Гравелот шайқасы (немесе Гравелот–Сен-Прива шайқасы) Франко-Прус соғысының ең ірі шайқасы болды. Лотарингиядағы Гравелот ауылының атымен аталған бұл шайқас Метцтен батысқа қарай шамамен 10 шақырым жерде болды. Алдыңғы күні француз армиясының батысқа қарай шегінуін тоқтатып, Марс-ла-Тур шайқасында жеңіске жеткен пруссиялықтар француз күштерін толықтай талқандау үшін жақындады. Король Вильгельм I басқаратын біріктірілген неміс күштері Солтүстік Германия Конфедерациясының Пруссияның бірінші және екінші армияларынан тұрды, олар 210 жаяу әскер батальоны, 133 атты әскер эскадрильясы және 732 ауыр зеңбірекпен, барлығы 188 332 офицер мен сарбаздан құралды. Маршал Франсуа Ахилл Базайн басқаратын Рейн армиясы оңтүстік жақтан Розериулл қалашығында және солтүстік жақтан Сен-Приватта биік жерге орналасып, бекінді. 18 тамызда генерал Карл Фридрих фон Штайнметц басқаратын Пруссияның бірінші армиясы VII және VIII корпустарын артиллерия мен атты әскердің қолдауымен француз позицияларына қарсы бірнеше рет шабуыл жасады. Барлық шабуылдар француз жаяу әскері мен митральез отына тойтарыс берді және зор шығындарға әкелді. Француздар Штайнметцтің әлсіреген армиясына қарсы шабуылға шықпады. Пруссияның сол жағында пруссиялық гвардиялар сағат 16:50-де Сен-Приваттағы француз позициясына шабуыл жасады. Принц Фридрих Карлдың екінші армиясының Пруссия II және Саксония XII корпустарының қолдауымен гвардияшылар ауыр шығындарға ұшырап, сағат 20:00-ге дейін Сен-Приватты басып алды, француздың оң жақ қанатын кері итеріп жіберді. Базайнның Рейн армиясы 19 тамыз таңында Мец бекінісіне шегінді. Гравилоттағы неміс жеңісі Базайн армиясының батысқа қарай Верденге шегінудің соңғы мүмкіндігін жойды. Екі айдан астам қоршаудан кейін Рейн армиясы 1870 жылдың 27 қазанында жасырынды.
The Battle of Gravelotte (or Battle of Gravelotte–St. Privat) on 18 August 1870 was the largest battle of the Franco Prussian War. Named after Gravelotte, a village in Lorraine, it was fought about 6 mile (10 km) west of Metz, where on the previous day, having intercepted the French army's retreat to the west at the Battle of Mars la Tour, the Prussians were now closing in to complete the destruction of the French forces. The combined German forces under King Wilhelm I were the Prussian First and Second Armies of the North German Confederation with 210 infantry battalions, 133 cavalry squadrons, and 732 heavy cannons totaling 188,332 officers and men. The French Army of the Rhine, commanded by Marshal François Achille Bazaine, dug in along high ground with their southern left flank at the town of Rozerieulles, and their northern right flank at St. Privat. On 18 August, the Prussian First Army under General Karl Friedrich von Steinmetz launched its VII and VIII Corps in repeated assaults against the French positions, backed by artillery and cavalry support. All attacks failed with enormous casualties in the face of French infantry and mitrailleuse firepower. The French did not counter attack Steinmetz's weakened army. On the Prussian left, the Prussian Guards attacked the French position at St. Privat at 16:50 hours. With the support of the Prussian II and Saxon XII Corps of Prince Friedrich Karl's Second Army, the Guards conquered St. Privat by 20:00 hours after heavy losses, pushing back the French right wing. Bazaine's Army of the Rhine withdrew into Metz fortress on the morning of 19 August. The German victory at Gravelotte ended Bazaine's army's last chance of retreating west to Verdun. After a siege lasting over two months, the Army of the Rhine surrendered on 27 October 1870.
Өмірбаян
Пруссиялық принц Фридрих Карл басқарған Германияның екінші армиясы Марс-ла-Тур шайқасында Рейн армиясының француз армиясының оң жақ қанатымен, маршал Базен басқаруымен кездесті. Екі тарап та жеңіске жеткенін мәлімдеді. Маршал Базеннің Рейн армиясының төрт корпусы нашар ауа-райында Верденге қарай шегінді. Немістер олардың соңынан тығырысқан, Рейн армиясының Седан қаласындағы француз күштерімен қосылуына жол бермеу үшін күшті қысым жасады. Пруссияның бірінші және екінші армиялары Базеннің төрт корпусынан артық артиллерия, әскер және оқ-дәріге ие болды. Олардың қысымы Базенді Мозельдің шығысындағы жұмсақ төбелерге орналасуға мәжбүр етті, оның оңтүстік сол қанаты Розериулл қаласында, ал солтүстік оң қанаты Сент-Приватта орналасты. Оларда тиімді қазу құралдары болмаған, бірақ Базен бұл позицияны дерлік қауіпсіз деп санады, қорғаушылар тік қоршаулар мен аласа қабырғалардың артында, сондай-ақ ауылдар мен шаруа үйлерінде бекінген. Шайқас алаңы Мец қаласының үстіндегі Мозель өзенінің жағалауындағы орманнан басталып, Орн өзенінің жанындағы Ронкурға дейін созылды. Шайқаста маңызды рөл атқарған басқа ауылдар – Сент-Приват, Аманвейлер немесе Аманвиллерс және Сент-Мари-о-Шен, барлығы Гравелоттан солтүстікке қарай жатыр.
The German Second Army, commanded by Prince Friedrich Karl of Prussia had met the right wing of the French Army of the Rhine, commanded by Marshal Bazaine, at the Battle of Mars La Tour both sides claimed victory. Marshal Bazaine's four corps of the French Army of the Rhine retreated in vile weather along the road toward Verdun. The Germans were on their heels, pressing hard to prevent the Army of the Rhine from linking up with French forces at Sedan. The pursuing Prussian First and Second Armies had more artillery, men, and ammunition than Bazaine's four corps. Their pressure forced Bazaine to occupy the crests of the gently rolling hilltops east of the Moselle, with his southern left flank at the town of Rozerieulles, and his northern right flank at St. Privat. They lacked efficient digging tools, but Bazaine regarded the position as virtually impregnable, with the defenders sheltered behind hedges and low walls and anchored in villages and farmhouses. The battlefield extended from the woods bordering the Moselle above Metz to Roncourt, near the river Orne. Other villages that played an important part in the battle were Saint Privat, Amanweiler or Amanvillers and Sainte Marie aux Chênes, all lying to the north of Gravelotte.
Шайқас
Француз кавалериясы пруссиялықтардың күшті шабуылын анықтай алмады. 18 тамызда сағат 08:00-де штаб бастығы Молтке болған Вильгельм I бірінші және екінші армияларға француз бекіністеріне қарсы ілгерілеуге бұйрық берді. 12:00-де генерал Манштейн Гессеннің 25-ші жаяу әскер дивизиясының артиллериясымен Аманвильерс ауылына қарай жылжуды бастады. Алға жылжыған немістердің көпшілігі француздардың жоғары сапалы Chassepot мылтығынан және олардың жылдам атуға қабілетті митрайлеустерінен қастандықпен атқыланды, тіпті олар қысқа қашықтықтағы инелі мылтықтарымен жауап беруге үлкермей жатқанда. 14:30-да бірінші армияның қолбасшысы генерал Штайнметц VIII корпусын Манс шатқалынан өткезіп жіберді, бірақ олар көп ұзамай мылтық пен митрайлеустердің атысымен тоқтатылды. 15:00-де неміс VII және VIII корпустарының жаңа Krupp, толығымен болаттан жасалған, артқыдан зарядталатын пулеметтері шабуылды қолдау үшін атысты бастады. Бірақ шабуыл сәтсіздікке ұшырағандықтан, сағат 16:00-де Штайнметц VII корпусын алға, содан кейін 1-ші кавалерия дивизиясын бұйырды. 16:50-де пруссиялықтардың оңтүстік шабуылдары тоқтап қалғанда, екінші армияның 3-ші гвардиялық жаяу әскер бригадасы маршал Канроберттің басқаруындағы Сент-Приваттағы француз бекіністеріне шабуыл жасады. 17:15-те пруссиялық 4-ші гвардиялық жаяу әскер бригадасы шабуылға қосылды, ал 17:45-те пруссиялық 1-ші гвардиялық жаяу әскер бригадасы қосылды. Пруссия гвардиясының барлық шабуылдары француздардың қатал атысымен тоқтатылды. 18:00-де король Вильгельм жаңадан шабуыл жасауға бұйрық берді. 18:15-те 1-ші гвардиялық дивизияның соңғы бөлігі болған пруссиялық 2-ші гвардиялық жаяу әскер бригадасы Сент-Приватқа шабуыл жасады, ал Штайнметц бірінші армияның резервіндегі соңғы бөлімді Манс шатқалынан өткезіп жіберді. 18:30-да VII және VIII корпустардың маңызды бөлігі үрейленіп, мақсаттарына жетпей, шайқастан шығып, Резонвильдегі пруссиялық бекіністерге қарай шегінді. Бірінші армияның ішінара шегінуінен кейін, принц Фредерик Карл гвардияның шабуылы сәтсіздікке ұшырауына жол бермеу үшін Канроберттің Сент-Приваттағы бекіністеріне қарсы жаппай артиллериялық шабуыл жасауға бұйрық берді. 19:00-де Эдуард фон Франсекидің екінші армиясының II корпусының 3-ші дивизиясы шатқалды кесіп өтті, ал саксондық XII корпусы жақын маңдағы Ронкурт қаласын тазартты, 1-ші гвардиялық жаяу әскер дивизиясының аман қалғандарымен бірге Сент-Приваттың қираған жерлеріне қарсы жаңа шабуыл жасады. 20:00-де II корпустың пруссиялық 4-ші жаяу әскер дивизиясы мен пруссиялық оң жақ қанаты Манс шатқалында орналасқанда, жағдай тұрақтанды. Содан кейін пруссиялық 1-ші гвардиялық жаяу әскер дивизиясы және XII және II корпустар Сент-Приватты басып алды, француздарды шегінуге мәжбүр етті. Кейбір француз офицерлері пруссиялықтар шаршаған деп қате ойлады, сондықтан олар қарсы шабуыл жасауға шақырды. Алайда генерал Бурбаки француздық ескі гвардияның резервтерін шайқасқа тартудан бас тартты, өйткені ол оқ-дәрісі таусылғандықтан, пруссиялық артиллериямен қоршалып, әскерінің төрттен бірін жоғалтқандықтан, жағдайды "жеңіліс" деп санады. 22:00-ге қарай ұрыс алаңындағы атыс түнгі уақытта тоқтады.
The French cavalry failed to detect the strength of the Prussian pursuit. On 18 August at 08:00 Wilhelm I, whose chief of staff was Moltke, ordered the First and Second Armies to advance against the French positions. By 12:00, General Manstein with artillery from the Hessian 25th Infantry Division was advancing toward the village of Amanvillers. The mass of advancing Germans was met with murderous fire from the superior French Chassepot rifle and their rapid firing mitrailleuses, before they were within range to retaliate with their shorter ranged needle guns. At 14:30, General Steinmetz, the commander of the First Army, launched his VIII Corps across the Mance Ravine but they were soon pinned down by rifle and mitrailleuse fire. At 15:00, the massed new Krupp all steel breech loading guns of the German VII and VIII Corps opened fire to support the attack. But with the attack still failing, at 16:00 Steinmetz ordered the VII Corps forward, followed by the 1st Cavalry Division. At 16:50, with the Prussian southern attacks stalling, the Prussian 3rd Guards Infantry Brigade of the Second Army opened an attack against the French positions at St. Privat, which were commanded by Marshal Canrobert. At 17:15, the Prussian 4th Guards Infantry Brigade joined the advance followed at 17:45 by the Prussian 1st Guards Infantry Brigade. All of the Prussian Guard attacks were pinned down on the slopes by lethal French gunfire. At 18:00 King William ordered a renewed advance. At 18:15 the Prussian 2nd Guards Infantry Brigade, the last of the 1st Guards Infantry Division, was committed to the attack on St. Privat, while Steinmetz ordered the last unit in the reserves of the First Army across the Mance Ravine. By 18:30, a considerable portion of the VII and VIII Corps panicked and disengaged from the fighting without attaining their objective and withdrew towards the Prussian positions at Rezonville. With the partial withdrawal of the First Army, Prince Frederick Charles ordered a mass artillery barrage against Canrobert's position at St. Privat to prevent the Guards attack from failing too. At 19:00 the 3rd Division of Eduard von Fransecky's II Corps of the Second Army advanced across Ravine while the Saxon XII Corps cleared out the nearby town of Roncourt, along with the survivors of the 1st Guards Infantry Division, launched a fresh attack against the ruins of St. Privat. At 20:00, the arrival of the Prussian 4th Infantry Division of the II Corps and with the Prussian right flank on Mance Ravine, the line stabilized. Then, the Prussians of the 1st Guards Infantry Division and the XII and II Corps captured St. Privat, forcing the decimated French forces to withdraw. Some French officers incorrectly thought the Prussians were exhausted, so they urged a counter attack. General Bourbaki, however, refused to commit the reserves of the French Old Guard to the battle because, by that time, he rightfully considered the overall situation a 'defeat' having run out of ammunition, being outflanked by Prussian artillery, and losing 1/4 of his men. By 22:00, firing largely died down across the battlefield for the night.
Салдары
Келесі күні таңертең, шаршаған Рейн армиясы Мецке шегінді, онда олар қоршауға алынып, екі айдан кейін капитуляциялауға мәжбүр болды.
The next morning, the exhausted French Army of the Rhine retreated to Metz where they were besieged and forced to surrender two months later.
Талдау
Бұл шайқас пруссиялықтардың жеңісімен аяқталды, себебі ол Базеннің Верденге жолын кесті. Ұзақ уақыт өтпей пруссиялықтар Базенді қалада қоршап алды, содан кейін Мецтің қоршауы басталды.
The battle was a Prussian victory in that it succeeded in blocking Bazaine's way to Verdun. In a short time the Prussians trapped Bazaine in the city and the siege of Metz ensued.
Шығындар
Қаза тапқандардың саны көп болды. 18 тамыздағы шайқаста пруссиялық және гессендік біріккен әскерлердің 20 163 әскері қаза тапты, жараланды немесе жоғалып кетті. Француздық шығындар 1 146 қаза тапқан, 6 709 жараланған және 4 420 әскер тұтқынға алынды (олардың жартысы жараланған), барлығы 12 275 адамды құрады. Хауард француздық шығындар туралы мәліметтерді «толық емес» деп бағалайды. Көптеген пруссиялықтар француздық Шассопо винтовкасынан, ал көптеген француздықтар пруссиялық артиллерияның Крупп снарядтарынан зардап шекті. Шығындарды талдау бойынша, Штейнметцтің пруссиялық Бірінші армиясы Пойнт-дю-Журға дейін 4 300 адамын жоғалтты, ал оған қарсы тұрған француз күштері 2 155 адам шығынға ұшырады. Пруссия гвардиясы корпусының шығыны одан да ауыр болды – 18 000 әскерден 8 000 адам қаза тапты. Гвардиялық Ягер батальоны 19 офицер, бір хирург және 700 адамның ішінде 431 адам қаза тапты, жараланды немесе жоғалып кетті. 2-ші гвардиялық жаяу әскер бригадасы 39 офицер мен 1 076 әскерін жоғалтты. 3-ші гвардиялық жаяу әскер бригадасы 36 офицер мен 1 060 адамды жоғалтты. Француз жағынан Сент-Приватты қорғаған бөлімшелер ауылда өздерінің жартысынан астамын жоғалтты.
The casualties were severe. The combined Prussian and Hessian force had 20,163 troops killed, wounded or missing in action during the 18 August battle. The French losses were 1,146 killed along with 6,709 wounded and 4,420 prisoners of war (half of these were wounded) for a total of 12,275. Howard qualifies the French casualty records as 'incomplete'. While most Prussians fell to the French Chassepot rifle, most French fell to the Krupp shells of the Prussian artillery. In a breakdown of the casualties, Steinmetz's Prussian First Army lost 4,300 men before the Pointe du Jour, while the French forces opposing him had casualties of 2,155. Losses of the Prussian Guards Corps were even more staggering, with 8,000 casualties out of 18,000 men. The Guards Jäger Battalion lost 19 officers, a surgeon and 431 men killed, wounded, or missing out of a total of 700. The 2nd Guards Infantry Brigade lost 39 officers and 1,076 men. The 3rd Guards Infantry Brigade lost 36 officers and 1,060 men. On the French side, the units holding St. Privat lost more than half their number in the village.