Кіріспе

Британдық полиция үшін сот-медициналық дәлелдерді жинап отыратын офицер. Қылмыс орны офицері (SOCO) – британдық полиция үшін сот-медициналық дәлелдерді жинап отыратын офицер. Кейбір күштер оларды сот-медициналық сахнаны зерттеушілер (FSI), қылмыс орнын зерттеушілер (CSI) (дегенмен олардың жұмысы CBS телесериалында бейнеленгеннен өзгеше) немесе қылмыс орнын саралаушылар (CSE) деп те атайды. SOCO-лар көбінесе полиция офицерлері емес, полиция күштеріне жұмысқа алынады. Жиналған дәлелдер Қылмыстық тергеу департаментінің детективтеріне және сот-медициналық зертханаларға жіберіледі. SOCO-лар қылмыстарды тергеумен немесе дәлелдерді талдаумен айналыспайды. SOCO болу үшін кем дегенде 5 GCSE, 9-4 деңгейде болуы керек.

Тарих

SOCO-лар алғаш рет 1968 жылы Метрополитен полициясына енгізілді, бұрын осы функцияларды орындаған CID офицерлерін ауыстырды. Дегенмен, басқа бірлеген полиция күштері оларды одан бұрын да енгізген болатын. Ұлыбритания бойынша басқа полиция күштері де CID офицерлерін азаматтық қызметкерлермен алмастыру тенденциясын жалғастырды. Бұл полиция күштерінің ішінде мамандықталған бөлімдер құруға жағдай жасады. Полиция офицерлері көбінесе бірнеше жыл қызмет еткен соң қызмет орнын ауыстыратын; азаматтық сарапшыларды тарту арқасында бөлімдер тәжірибелі кадрлық резерв құруға мүмкіндік алды.

Оқыту

Бүгінде полиция күштерінің көпшілігі өздерінің SOCO қызметкерлерінің бастапқы және даму қажеттіліктері үшін орталықтандырылған оқу ресурсынан пайдаланады. Университеттерде сот-медициналық ғылымдар бойынша білім берудің енгізілуімен, жұмысқа үміткерлердің біліктілігі артып келеді. Оқушы SOCO қызметкерлері тоғыз апталық тұрақты оқу курсына қатысады. Бұл курстың барысында болашақ SOCO саусақ іздерін табу әдістері, ДНК алу, фотосурет түсіру, жол-көлік оқиғалары (ЖКО) және іздер материалдары сияқты білім салаларын меңгереді. Курсты сәтті аяқтағаннан кейін SOCO қызметкерлері екі жылдық диплом алу арқылы білімдерін одан әрі жетілдіруге шақырылады. SOCO қызметкерлерінен әріптестерімен, құрбыларымен және құқық қорғау секторындағы басқа да қызметтермен байланыс жасап, үнемі білімін жетілдіруі күтіледі. Бұл алты диссертация ұсыну арқылы көрсетіледі, онда сот-медициналық салалар талқыланады немесе қолданыстағы техникалар мен жабдықтар жақсартылады. 2001 жылы Сот-медициналық сарапшыларды тіркеу жөніндегі кеңес (CRFP) құрылды. Бұл сот-медицина ғылымы саласындағы реттеудің болмауына жауап ретінде жасалды. Тіркеу міндетті емес болғанымен, SOCO қызметкерлері тіркеуге үміткер болуға ынталандырылады. Тіркеу процесіне өтініш беруші зерттеген қылмыс орындары туралы жағдайлық зерттеулерді ұсыну кіреді. Олар әріптестеріне жіберіледі, олар үміткердің жұмысын үздік тәжірибелерге сәйкес бағалайды. CRFP-нің енгізілуі құқық қорғау органдарымен бірге жұмыс істейтін сот-медициналық бөлімдердегі тәжірибе деңгейін және сенімділікті арттыруға бағытталған. 2009 жылы Сот-медициналық сарапшыларды реттеуші CRFP-нің қажетсіз екенін мәлімдеді, нәтижесінде CRFP 2009 жылдың 31 наурызында жұмысын тоқтатты. CRFP-нің кеңесі кезектен тыс жалпы жиналыста ұйым өзінің мақсаттарын орындай алмайтынына және компания жұмысын тоқтатуы керек екеніне шешім қабылдады. Бұл шешімге келесі факторлар ықпал етті:
1. Ұлттық полицияны жетілдіру агенттігінің бас директоры 2009 жылғы 4 ақпандағы хатында "2009/2010 қаржы жылы үшін CRFP-ға қаражат бөлгісі жоқ" екенін хабарлады;
2. Полиция басшыларының сот сараптамасы портфелінің иегері Ассоциациясы және Ұлттық полицияны жетілдіру агенттігінің бас директоры 2009 жылғы 6 қаңтардағы хатында барлық бас комиссарларды CRFP тіркеуіне және оған байланысты қаржылық міндеттемелеріне қатысты болашақ міндеттемелерін қайта қарауға шақырды;
3. Метрополитен полиция қызметі 2009 жылғы 2 ақпандағы хатында "МПС 2009 жылғы 1 сәуірден бастап CRFP-ге тіркелуге ниет білдірген қызметкерлеріне жарна төлеуді тоқтатады және CRFP тіркеуін қызметкерлердің жалақысын арттыру шартынан алып тастайды" деп мәлімдеді;
4. Ішкі істер министрлігі 2009 жылғы 31 ақпандағы хатында "CRFP сұраған қосымша 175 000 фунт стерлингті жұмсауға негіз жоқ" екенін хабарлады. Қызметке қабылдау талаптары күштеріне қарай өзгереді, көптеген күштер үміткерлерден кем дегенде жақсы GCSE немесе A деңгейлерін күтеді. Жақсы фотосурет дағдылары маңызды, ал фотография бойынша біліктілік артықшылық береді. Физика немесе сот-медициналық ғылым саласындағы кез келген деңгейдегі біліктілік те пайдалы болуы мүмкін.

Операциялар

SOCO қылмыстық бұзушылықтан бастап ұрлыққа, тіпті кісі өлтіруге дейінгі қылмыс орындарын қарастырады, алайда нақты полиция бөлімінің сот-медициналық қызметін кісі өлтіруді тергеу барысында туындайтын күрделі сот-медициналық мәселелерді шешу үшін шақырады. SOCO-ның кез келген күні қылмыс құрбандарымен жұмыс істеу, шабуылдан зардап шеккендердің жарақаттарын фотоға түсіру және қылмыс орындарын тексеруден тұрады. Көптеген полиция бөлімдері "қадағалауда" жүйесін қолданады. Бұл, кеңсе жұмыс уақыты аяқталғаннан кейін де SOCO-ның жұмыста болуын білдіреді. Көптеген бөлімдер сағат 7:00-ден 22:00-ге дейін жұмыс істейді, ал бір SOCO 22:00-ден 7:00-ге дейін "қадағалауда" болады. Бұл SOCO келесі күндік сақтау мүмкін болмайтын қылмыс орындарымен айналысады.

Австралия

Австралиядағы Жаңа Оңтүстік Уэльс полициясы полиция және азаматтық сарапшыларды (SOCO) британдық әріптестері сияқты ұқсас тәсілмен пайдаланады. SOCO-лар Сот-медициналық қызметтер тобының бір бөлігі болып табылады. Әдетте, SOCO-лардың біліктілігі мен қызмет аясы шектеулі болғандықтан, олардың атқара алатын міндеттерінің түрлері де шектеулі. Ірі оқиғалар және ауыр қылмыстар/тергеулер толық уақытты ант берген полиция қызметкерлері және Сот-медициналық қызметтер тобының мамандарымен қарастырылады.