Кіріспе

Сан-Хосе, Калифорния штатының Алюм-Рок ауданындағы Алюм-Рок паркі – Калифорнияның ең көне муниципалды паркі, ол 1872 жылы құрылған, бірақ 1777 жылы пуэбло құрылғаннан бері халыққа ашық жер ретінде пайдаланылып келеді. Сан-Хосе қаласының шығысындағы Диабло жотасының етегіндегі аңғарда орналасқан, 720 акр (2,9 км²) аумақты паркте 13 миль (21 км) талдар бар. Бұл талдар Penitencia Creek бойындағы салыстырмалы түрде тегіс жолдардан бастап, Оңтүстік және Солтүстік Rim Trail жоталарына дейін тік көтерілетін қиын серпілмелерді қамтиды. Аңғардың тар жерінде келушілер орталығы, шағын мұражай/жануарларды қалпына келтіру орталығы, демалыс алаңдары, ойын алаңдары, көгалдар, құм волейбол алаңдары, минералды бұлақтар, жасыл өсімдіктер, орман, өзенде ойнау мүмкіндігі және кейде топтық кемпингтер орналасқан. Жотадағы талдардан Санта-Клара аңғары мен парктің орналасқан аңғарына көрініс ашылады. Парктегі кейбір талдар Bay Area Ridge Trail-дің бөлігі болып табылады, ал Todd Quick талы Санта-Клара аңғарының ашық кеңістіктерімен байланысады. Атпен жүретіндер мен тау велосипедшілері парктің кейбір талдарына қол жеткізе алады, ал қалғандары тек жаяу жүргіншілерге арналған. Солтүстік Сан-Хоседегі мектептердің, әсіресе Piedmont Hills орта мектебінің, сондай-ақ кейде James Lick және Independence орта мектептерінің кросс және ұзақ қашықтыққа жүгіру командалары жаттығулар мен жарыстар үшін осы паркті пайдаланады.

Атау беру

Алюм Рок паркі бастапқыда жай ғана "қорық" деп аталған; ол 20-шы ғасырдың басында қазіргі атауын алды, оның кіреберісіне жақын, тенардит қоршайтын тау жыныстары алюм деп жаңылысқан кезде. Пентиенсия шатқалының аузындағы екі мың тонна салмақты қара тас әлемдегі ең ірі метеориттердің бірі деп есептелген.

Жаңарту

1921 жылдан белгісіз уақытқа дейін Американың Бойскауттар Санта-Клара округтік кеңесіне саябақтағы 15 акр (61 000 м2) жерге ешкімге берілмеген құқық берілді. 1960 жылдары саябаққа Санта-Клара аңғарының қарқынды өсіп келе жатқан халқы көптеп келіп, саябақтың инфрақұрылымы жүктеліске ұшырап, табиғи ландшафты зардап шекті. 1970 жылдары саябақтағы көптеген ғимараттар бұзылып, парктің бір бөлігі жабылып, адам қолымен жасалған нысандарға қарағанда табиғи тартымдылықтарына көбірек мән беріле бастады. Дегенмен, теміржолдың тіреу құрылымдары сияқты, тас қаптаманың көп бөлігі сақталған күйде қалды.

Табиғи апаттар

1998 жылдың ақпан айында болған Эль-Ниньоның қысқы дауылдары ондаған көшкінді тудырды, осының салдарынан саябақ шамамен алты айға толық жабылды. Осы көшкіндердің бірнешеуінен кейін 2000 жылдың күзінде Алюм Рок даңғылы арқылы көлік кіреберісі жабылды; қазіргі уақытта көлікпен кіруге Penitencia Creek Road арқылы болады, ол осы кезде көлік жүруіне қайта ашылды. 2007 жылдың 30 қазанында 5.6 балдық Алюм-Рок жер сілкінісі Бей-Эйрия аймағына Тынық мұхиты уақыты бойынша сағат 20:04-те соқты. Оның ошағы Алюм-Роктан солтүстік-шығысқа қарай 8 шақырым және 9 шақырым тереңдікте болды. Хейвард және Калаверас жарылымдары Алюм-Рок саябағына жақын жерде қиылысады. Жер сілкінісінің салдарынан бұрын құрғап қалған бұлақ қайтадан су ағызуын бастады. 2017 жылдың 20 ақпанындағы ауыр жаңбырлар ағаштардың құлауына, көшкіндерге және су тасқынына әкеліп, саябақтың жабылуына себеп болды.

Жазғыштар

Аңғарда адамдардың денсаулығына пайдалы деп есептелген минералды бұлақтар көптеп кездеседі. 19 ғасырдың соңында және 1930 жылдарға дейін парк ел жүзіне ыстық және суық күкірт, сода және магний бұлақтарын жарнамалаған денсаулық сақтау орны ретінде танымал болды, сондай-ақ күкірт, сода, магний, мырыш, темір және олардың сульфаттарының қоспаларын ұсынды. Бұлақтардың бір бөлігі құбырлар арқылы ванналарға немесе ішуге арналған бұлақтарға жеткізілді. 20 ғасырдың басындағы жарнамалық буклетте он бір дәрігердің есімдері тізілген: "Күкірт, магний және мырыш қоспасын қамтамасыз ететін ерекше бұлақ, ол ревматизм, Брайт сырқаты және басқа да бүйрек және асқазан ауруларында, сондай-ақ малярия ауруларында өте тиімді деп табылған". Сол жылдары және тіпті 1970 жылдарға дейін паркте жабық бассейн (жылы күкірт сумен толтырылған үлкен бассейн), келушілер жалға ала алатын ондаған жеке жылытылған минералды ванналар, мейрамхана және басқа да ғимараттар болды. Көптеген бұлақтар таспен қапталған үңгірлерге орналастырылған, ал өзен арқылы тас көпірлер салынған. Шамадан тым көп пайдалану салдарынан кейбір бұлақтар құрды, ал қалғандары әлсіреп, өте аз мөлшерде су шығарды.

Алюм рок-фолс жолы

Жеке тұрғындар мемлекеттік меншіктегі жолға қол жеткізе алады. Олар парктің ішіне кіріп, артқы тұраққа қарай жол жүреді. Тұрақтың соңында металл қақпа орналасқан, ол қоғамдық жолға өту үшін қауіпсіздік кодымен ашылады. Қонақтар да жолмен жүре алады, бірақ түрлі ескерту белгілері кірмеуді көрсетеді.

Өзендегі бұрылысқа

Пентиенсия сағасының екі негізгі бастауы бар, олар саға жолының ең жоғары бөлігіндегі "ат көпірінде" қосылады. Солтүстік бастауы – Пентиенсия, ол Cherry Flat Reservoir-ден басталады. Алюм Рок сарқымасы паркте орналасқан, бірақ Сан-Хосе қаласы 1980 жылдан бері парктің бұл бөлігіне кіруге тыйым салды. Оңтүстіктен келген саға – Арройо Агуаге, ол Grant Ranch-тан басталады. Парк ішінде осы жасыл шатқалдың бірнеше шақырымы болғанымен, бұл аймаққа да келушілерге рұқсат жоқ.

Жастар ғылыми институты

1953 жылы ашылған Жастар ғылыми институтының Alum Rock Science and Nature Center орталығы, Жастар ғылыми институтымен басқарылады. Орталықта табиғи тарих экспонаттары және тірі оқуға арналған жануарлар коллекциясы бар, оның ішінде аймақта табылған бірнеше жарақат алған және қайта жіберілмейтін шоқпарлар мен сұрғылар да бар. Орталық табиғат және ғылым мектебінің, топтық бағдарламалардың, сондай-ақ мектептен кейінгі ғылым және жазғы лагерь бағдарламаларын ұсынады. Паркте кең таралған жануарлар орталықта көрсетіледі. Орталықта сұрғылар, ұлулар, теңіз құстары және су құстарына бөлінген құс салынған көрмесі бар. Жануарлардың қалдықтары орталық ішінде орналастырылып, тиісті жазбалармен белгіленген. Тірі жануарлар әрқайсысының қысқаша сипаттамасымен бірге оларға арналған жеке бөлмеде сақталады. Кейде бөлмеде екі сұрғы бостандықта жүреді.

Өсімдіктер

Өзеннің тік жартастарында Калифорнияға тән көптеген әртүрлі өсімдіктер өседі. Оңтүстікке қарайтын беткейлер негізінен шөптерден, уланатын еменнен, ақ жусаннан және сирек тірі емен ағаштарынан тұрады. Ақ жусанға күннің жылуы тигенде ауаға ерекше хош иіс таралады. Солтүстікке қарайтын беткейлерде ағаштар басым, олардың ішінде жағалаулық тірі емен, Калифорния шығанағының лавры, мадрон және Калифорния бакиі бар. Өзен төңірегінде, Пенитенсия өзені бойындағы ылғалды жерлерде, көптеген папоротниктерге көлеңке беретін үлкен жапырақты клен, ақ тал және батыс сикомор өседі. Паркте ең көп кездесетін жергілікті түрлерге Калифорниялық фуксия, Калифорниялық жабайы гүл, қара жусан, колибри жусаны және қара жидеге жатады. Қайталанбас инвазивті түрлер – жұлдызды қызылқыл, Кейп-иви және Перивинкл Винка.

Жануарлар

Паркте кездесетін құстар түрлеріне қызыл құйрықты соқа, қызыл иықты соқа, Купер соқасы, американдық кестень, күріш бүркіті, жабайы күріш, шырша, үлкен көк шер, жасыл шер, Стеллер шер, үлкен ақ шер, қарлы шер және Калифорниялық кесіртке жатады. Паркте туған солулар – батыс шырылдап солу, қора солу, үлкен мүйізді солу және солтүстік пигмей солу. Көптеген соу түрлерінен өзгеше, солтүстік пигмей солу таңнан кешке дейін белсенді болады. Ірі жануарлардың ішінде қара құйрықты бұғы, сұр түлкі, бобкат және сирек кездесетін тау арыстаны бар. Сан-Франциско шығанағында тау арыстандарының саны артып келеді. Кішірек жануарларға қарақұмық, Eurypelma californicum (тарантула), қара жесір және Тынық мұхиты ағаш бақасы жатады. Паркте кездесетін екі түрлі кесіртке – оңтүстік аллигатор кесірткесі және батыс қоршау кесірткесі. Пенетенсия сағасында кездесетін жергілікті балықтар – Калифорниялық роуч және рифл скульпин. Жаз айларында қалқалы жыландардың (әсіресе, солтүстік Тынық мұхиты қалқалы жыланы: Crotalus oreganus) белсенді болатыны мәлім. Оларды кейде жол бойындағы жапырақтардың көлеңкесінде жатқанын көруге болады. Паркте кездесетін басқа жыландар – Калифорния патша жыланы, Калифорния тау патша жыланы, Рози боасы, Тынық мұхиты гофер жыланы және батыс сарыбелді жарыскер. Бәрі де зиянсыз, уланбайтын және жол бойында кездеседі. Парктің орманды аймақтарында сары көзді энсатина (Ensatina eschscholztii xanthoptica), Калифорниялық жұқа саламандер (Batrachoseps attenuatus) және ағаш саламандерін (Aneides lugubris) табуға болады.