Кіріспе

Сэмюэл Фридман (16 сәуір 1908 – 6 наурыз 1993) – канадалық заңгер және судья, 1971 жылдан 1983 жылға дейін Манитобаның бас судьясы қызметін атқарған.

Жеке өмір және білім

1908 жылы 16 сәуірде Ресей империясының Житомир қаласында (қазіргі Украина) Натан мен Ада (Фоксман) Фридман отбасында дүниеге келген Фридман үш жасында Канаданың Манитоба провинциясының Виннипег қаласына көшіп келді. Ол отбасымен бірге Виннипегтің солтүстік жағында тұрып, Абердин мектебі мен Сент-Джон техникалық орта мектебінде білім алды. 1934 жылы Фридман Брауни Удоуға үйленді. Олардың ұлы – Мартин Фридман, Манитоба апелляциялық сотының бұрынғы судьясы, алғашқы судьялық тағайындамасы әкесінің бұрынғы лауазымына жасалған еді.

Университеттердегі білім беру және қызмет

Фридман 1924 жылы Манитоба университетінің 5 жылдық өнер бағдарламасына қабылдануға мүмкіндік беретін стипендияны жеңіп алды. Университет оқуы барысында ол бес стипендия алды. Латын және грек тілдеріне баса назар беріп, ол 1928 жылы Родс стипендиясын алғанда классиканы зерттеуді жоспарлаған. Бірақ, оның орнына ол екінші таңдауын – құқық саласын – таңдап, 1929 жылы Манитоба құқық мектебіне түсті. Сол кезде Манитобадағы құқық білімі екі бөліктен тұрды: құқық мектебіндегі сабақтар (ол қаланың орталықтағы сот ғимаратында орналасқан) және тәжірибелі адвокаттармен тәжірибелік оқу. Фридман тәжірибесін Виннипег адвокаттары Макс Стейнкопф пен В. Д. Лоуренстің серіктестігі – «Штайнкопф пен Лоуренс» фирмасында аяқтады.

Оқудан тыс сабақтар

Университетте оқыған кезінде Фридман университеттегі еврей клубымен, "Менора қоғамы" деп аталатын, байланыста болды. Ол сондай-ақ 1929-1930 жылдары (заң мектебінің бірінші курсында) Манитоба университетінің жылнамасы "Браун және Голд" редакторы қызметін атқарды. Фридман шеберлікпен көпшілік алдында сөйлейтін және пікірсайыстарға қатысуды ұнататын. Ол Сент-Джонс орта мектебінде белсенді пікірсайысшы болды және университетте де Пікірсайыс одағы арқылы пікірсайыстарға қатысты. 1930 жылдың қараша айында ол Эндрю Стюарт, Тревор Ллойд және Джон Митчеллмен бірге Империялық пікірсайысқа қатысты. Сол жылы ол W. L. Мортонмен бірге Манитоба үшін МакГун кубогын жеңіп алды. Бітіргеннен кейін ол Пікірсайыс одағымен және Ұлттар Лигасы қоғамымен де байланысын жалғастырды.

Мансап

Фридман 1933 жылы адвокаттық практикаға қабылданды, содан кейін 1935 жылы серіктес болған Штейнкопф пен Лоуренспен бірге жұмыс істеді. Кейінгі жылдары ол қылмыстық істердегі тәжірибелі мамандар Р.А. Боннер мен А.Дж. Эндрюс, сондай-ақ азаматтық дауларды қарастырудағы Исаак Питбладо, А.Е. Хоскин, В. Паркер Филлмор, Р.Д. Гай және Э.К. Уильямстың оның заңгер ретінде қалыптасуына зор ықпал еткенін мойындады. 1941 жылы Фридман Манитоба адвокаттар қауымдастығының (MBA) басқару құрамына сайланды, ол Шығыс сот округін өкілдік етті. 1942 жылы ол «Manitoba Bar News» журналының редакторы болды және бұл лауазымды 4 жыл бойы атқарды. 1944 жылы ол Корольдің кеңесшісі болып тағайындалды. Содан кейін ол Дэвид Голденмен бірлесіп жаңа заң фирмасын құрды. 1951 жылы Фридман MBA президенті болып сайланды, ол провинцияда бұл лауазымды алғаш рет атқаратын еврей заңгері болды. 1952 жылдың сәуір айында Фридман Манитоба Корольдік сотына тағайындалды, нәтижесінде Голденмен құрған фирмасы таратылды. Бұған қоса, Фридман 1956 жылдан 1966 жылға дейін Родс стипендиясын іріктеу комиссиясының төрағасы болды. 1960 жылдың наурыз айында Фридман Манитоба апелляциялық сотына көтерілді. Он жыл өткен соң, 1971 жылы Бас судья Смит зейнетке шыққаннан кейін, ол Манитобаның Бас судьясы лауазымын иеленді және 1983 жылдың 16 сәуірінде 75 жасқа толғанға дейін осы лауазымда қалды. 1964 жылы Фридман теміржол қызметкерлерінің технологиялық өзгерістерге байланысты туындаған дауларын тергеп, қоғамдық тыңдаулар өткізуге шақырылды. Фридман комиссиясы 1965 жылдың желтоқсан айының басында есебін жариялады. 1984 жылдың 25 маусымында Фридман Канаданың генерал-губернаторы Жанн Сове тарапынан Канада орденінің офицері болып тағайындалды. Ол сонымен қатар көптеген құрметті дипломдар алды. Фридманның сөзіне сүйенсек, «Бір судьяның алғашқы бес жылында әрбір үкім шығарғанда, өзінің қате болу мүмкіндігіне күдікпен қарайтыны айтылады. Келесі бес жылда ол өзінің дұрыс екеніне толық сеніммен үкім шығарады. Содан кейін ол дұрыс па, бұрыс па екеніне көңіл бөлмей үкім шығарады. Ал бейжайлық әдетке айналғанда, ол зейнетке шығуы керек дейді».

Қайырымдылық

Фридман Еврей ерлер қауымдастығының президенті болды, сондай-ақ Еврей университетіне және Бнай Бритке қолдау көрсету үшін Уинипег комитетінде белсенді жұмыс істеді. Кейіннен ол 1969 жылға дейін Еврей университетінің Канадалық достар қоғамының Манитоба бөлімшесінің президенті қызметін атқарды. 1978 жылы, 70 жылдық мерекесінде Фридман Иерусалимдегі Еврей университетінің құқық факультетінде заңгерлік адвокатура кафедрасының ашылуымен құрметтелді. 1941 жылы Фридман Манитоба құқық мектебінде жартылай штаттан оқытушы болып жұмыс істеді, азаматтық процессуалдық құқық, агенттік, серіктестік және кейіннен отбасылық құқықтан дәріс берді. Ол 1959 жылдың маусым айында университет канцлері болып тағайындалғанға дейін осы лауазымды сақтап қалды, бұл оның оқытушылық қызметінен бас тартуын қажет етті. Ол 1968 жылға дейін университет канцлері болып қызмет етті.