2004 жылғы Азия Кубогы: Қытайдағы таңғажайыптар мен күтпеген нәтижелер

Кіріспе

2004 жылғы АФК Азия кубогы – Азия футбол конфедерациясы (АФК) ұйымдастырған ерлер арасындағы Азия кубогының 13-ші турнирі, төрт жылда бір рет өткізілетін халықаралық футбол жарысы. Ол 2004 жылдың 17 шілдесінен 7 тамызына дейін Қытайда өтті. Финалда қорғанысшы чемпион Жапония Қытайды жеңіп, кубокты иеленді. Турнир Сауд Арабиясының күтпеген түрде топтық кезеңнен шыға алмауымен, Бахрейннің таң қалдырарлықтай жақсы ойын көрсетуімен (4-орын), Иорданияның тұңғыш рет жартылай финалға өтуімен және Индонезияның Катарға қарсы тарихи алғашқы жеңісімен ерекшеленді. Қытай мен Жапония арасындағы финалдық матчтан кейін Бейжің жұмысшылар стадионының солтүстік қақпасының жанында қытай жанкүйерлері тәртіпсіздік жасады. Бұл, әсіресе, даулы төрешілік шешімдері мен тарихи шиеленістердің нәтижесінде туындаған жапонға қарсы сезімдерге байланысты болды.

Турнир қорытындылары

Бұл жарыста көптеген күтпеген оқиғалар орын алды. Бірінші күтпеген жағдай – А тобындағы Бахрейн еді. Екінші турнирі болғанымен, ол Қытай және көршілес Қатар командаларымен тең түсіп, содан кейін Индонезияны 3:1 есебімен жеңді. Хубайл ағайындылары Мохамед пен Ала Бахрейнді ширек финалға шығуға зор үлес қосты. Жарысқа үйінді болған Қытай Бахрейнмен тең түскеннен кейін, Индонезияны 5:0 есебімен ойсырата жеңіп, келесі сатыға өтті. Xu Yunlong Қытайдың Қатарға қарсы қиын жеңісінде шешуші голды соқты. B тобында Иордания екінші күтпеген команда болды, себебі ол жарыста тұңғыш рет қатысып жатқан еді. Иордания Біріккен Араб Әмірліктерімен екі рет тең түсіп, әсіресе 2002 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында төртінші орын алған Оңтүстік Кореямен голсыз тең түсу арқылы бүкіл турнирді таң қалдырды. Содан кейін Иордания Кувейтке екі соңғы минутта гол соғып, 2:0 есебімен жеңіске жетіп, екінші орынды алып, Оңтүстік Кореямен бірге келесі сатыға өтті. Оңтүстік Корея Иорданиямен тең түскеннен кейін, Кувейт пен Біріккен Араб Әмірліктерін жеңіп, алға жылжыды. C және D топтарындағы жаңадан келген Түркіменстан мен Оман өз топтарында соңғы орында қалмау арқылы жағымсыз жағдайдан құтылды, бірақ жарыстың келесі кезеңіне өте алмады. Керісінше, Сауд Арабиясы мен Таиланд көрермендерді көбінесе көңіл көшірмеді, нашар өнер көрсеткеннен кейін соңғы орында қалды. C тобында Өзбекстан үш тізбектеп 1:0 есебімен жеңіске жетіп, топтың жетекшісі атанды, ал D тобында Жапония мен Иран Оманнан жақсы нәтиже көрсетіп, алға жылжыды. Ирак С тобындағы екінші команда болып, Түркіменстан мен Сауд Арабиясын бір голмен жеңіп, жартылай финалға өтті. Ширек финалда Иордания Жапонияға қиындық туғызды және жартылай финалға өте жаздай көрінді. Алайда, қатарынан төрт соққыдан кейін Иорданияның жартылай финалға өту арманы орындалмады. Өзбекстан мен Бахрейн 2:2 есебімен тең түсіп, Бахрейн пенальти сериясында жеңіске жетті. Жарысқа үйінді болған Қытай Иракты 3:0 есебімен ойсырата жеңіп, Zheng Zhi екі пенальти соқты. Оңтүстік Корея мен Иран турнирдегі ең қызықты ойынды өткізді, Иран 4:3 есебімен жеңіске жетті. Бұл матч Азия кубогының тарихындағы ең керемет матч деп есептеледі. Бірінші жартылай финалда Иран мен Қытай финалға өту үшін күресті, Иран он адамнан қалғанына қарамастан, екеуі де 1:1 есебімен тең түсті. Ақырында Қытай пенальти сериясында жеңіске жетті. Екінші жартылай финалда Бахрейн мен Жапония арасындағы тағы бір қызықты ойын болды, жапондықтар қосымша уақытта Keiji Tamada голының арқасында жеңіске жетіп, финалға өтті. Иран үшінші орын үшін өткен матчта Бахрейнді 4:2 есебімен жеңіп, қола жүлдеге ие болды. Бейжіңде өткен финалда Қытай Жапонияға жеңіліп, Koji Nakata қолмен гол соққандықтан дау туды. Бұл жеңіс Жапонияның төрт жыл бұрын жеңген титулын қорғағанын білдірді. Бұл нәтиже көптеген қытай жанкүйерлерін ренжітті, олар төрешінің Koji Nakata қолмен голын есепке алған шешіміне наразылық білдіріп, Жұмысшылар стадионының сыртында тәртіпсіздік жасады.

This competition saw a huge number of surprises. The first surprise named Bahrain was in group A, which, despite being just its second tournament, held on China and fellow neighbor Qatar before beating Indonesia 3–1, with the Hubail brothers Mohamed and Ala'a instrumental in bringing Bahrain to the quarter finals. Host China, after a shock draw to Bahrain, easily progressed to the next round after thrashing Indonesia 5–0 before Xu Yunlong scored the decisive goal in China's hard fought win over Qatar to process. In group B, Jordan emerged as a second surprise, as the country just made its debut in the competition. Jordan surprised the whole tournament by two draws to the United Arab Emirates and, especially, a successful goalless draw to South Korea which had already finished in fourth place at the 2002 FIFA World Cup earlier, between that, Jordan shocked Kuwait with two late goals to seal a 2–0 victory, thus finishing second and progressed to the next round alongside South Korea, which, after being held by Jordan, decisively beat Kuwait and the United Arab Emirates to progress. The two other debutants were Turkmenistan and Oman in group C and D surprised by not finishing bottom in their group, though they failed to progress. Instead, it was the two experienced Saudi Arabia and Thailand which disappointed most of fans, finishing bottom after disastrous performances. In group C, Uzbekistan also surprised by topping the group with three straight 1–0 win while Japan and Iran were able to progress in group D after a final goalless draw and better result than Oman. Iraq was the other qualifier in group C, after beating both Turkmenistan and Saudi Arabia only by one goal margin. The quarter finals saw Jordan caused significant problem for Japan, and Jordan was thought to have almost qualified for the semi finals in the penalty shootout. However, four straight misses later cost Jordan's semi final dream to end. Uzbekistan and Bahrain held on in a 2–2 draw and Bahrain prevailed after penalty shootout. Host China easily crushed Iraq 3–0, with Zheng Zhi scored two penalties to take Iraq home, while South Korea and Iran created the most phenomenon match in the tournament, an insane thriller where Iran prevailed 4–3 in what would be perceived as the greatest Asian Cup match in the history. The first semi final saw Iran and host China battling for the final, with both being held 1–1, despite Iran was down to ten men. China eventually won in penalty shootout. The other semi final was another insane thriller between Bahrain and Japan, with the Japanese won after extra times thanked for a goal by Keiji Tamada in early minutes of the first half of extra times, thus sent Japan to the final against host China. Iran overcame Bahrain in a consolidating third place encounter, 4–2, to acquire bronze. The final in Beijing saw China lose to Japan, with a controversial handball goal by Koji Nakata that sealed the game. The win meant Japan had successfully defended their title they achieved four years ago. The outcome frustrated many Chinese supporters, who ended up rioting outside Workers' Stadium over referee's controversial decision allowing the handball goal of Koji Nakata.

Ресми ойын шары

Турнирдің ресми ойын добы Adidas Roteiro болды.

Ресми ән

AFC "宣言 (Declaration)" әнін және қытайлық әнші Тайгер Худың "Take Me To The Sky" (Ағылшын тіліндегі атауы) әнін турнирдің ресми әні ретінде таңдады.

Даулар

Басқа спорттық жарыстар сияқты, 2004 жылғы Азия кубогы Қытайдың экономикалық және спорттық прогресінің дәлелі ретінде жарияланды, ал кейбіреулер оны 2008 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына дайындық деп атады. Көптеген қытайлықтар турнирді сәтті деп санайды және Олимпиада ойындары алдында мұндай маңызды спорттық шараны өткізгендері үшін мақтанады. Дегенмен, жапондық БАҚ және көптеген халықаралық сарапшылар қытай жанкүйерлерінің нашар әдеп-иңкәп танытуын және турнирге келушілердің азайып қалғанын атап өтті, бұл Қытайдың мұндай спорттық іс-шараларды ұйымдастыру қабілетіне күмән тудырды. Турнирде Қытай қатысқан матчтардың төрелік етуіне қатысты даулар болды, атап айтқанда Қытай – Ирак (3:0) және Қытай – Иран (1:1) ойындары. Қытай мен Ирак арасындағы матчта Чжэн Чжиге берілген пенальти даулы болды, ал Иранға көрсетілген екі қызыл карточка және матчтың екінші жартысында Чжан Яокунның қасақана зорлық-зомбылық әрекетіне назар аудармау Иран Ислам Республикасының бас жаттықтырушысы сияқты лауазымды тұлғалар тарапынан сынға ұшырады. Турнир бойында көптеген қытай жанкүйерлері стадиондарда жапондыққа қарсы көзқарасты білдірді, жапон ұлттық әнұранын ысқырып, саяси баннерлерді көрсетіп, есепке қарамастан, жапондық команда допқа иеленген сайын наразылық білдірді. Бұл туралы халықаралық БАҚ хабарлады, және финалда Кодзи Накатаның оң қолымен допты соққан деген күдік туғанда жағдай ушықты. ҚХР үкіметі сабырлылық шақырып, тәртіпті сақтау үшін полиция күштерін арттырды. Жапон үкіметі де ҚХР-ден жапон жанкүйерлерінің қауіпсіздігін қамтамасыз етуді сұрады, сондай-ақ жапон азаматтарынан және жапондық тегі бар адамдардан артық мақтаныш танытудан аулақ болуын өтінді. Қытай үкіметінің шараларына қарамастан, Жұмысшылар стадионының солтүстік қақпасының жанында қытай жанкүйерлері басталған тәртіпсіздік орын алды, бірақ тәртіпсіздіктің ауқымы туралы мәліметтер әртүрлі. Соның салдарынан, кейбір БАҚ өкілдері «2008 жылғы Бейжіңдегі жазғы Олимпиада ойындарында Қытайдың шектен тыс ұлтшылдығы қытай билігі үшін алаңдау тудырады» деген пікірді білдірді.

Like other sports events, the Asian Cup 2004 was publicised as evidence of China's economic and athletic progress, being referred to by some as a prelude to the 2008 Summer Olympics. Many Chinese see the tournament as a success and take great pride in having showcased such an important sporting event in advance of the Olympic Games. However, the Japanese media and many other international observers have pointed out bad manners on the part of Chinese fans, and sparse attendance at the tournament, raising questions on China's ability to hold such sporting events. There was also significant controversy over the refereeing of various matches in the tournament relating to the host China PR, specifically on China 3 0 Iraq and China 1 1 Iran. The match between China and Iraq featured a controversial penalty awarded to Zheng Zhi, while the two red cards awarded to Iran and the neglection of Zhang Yaokun's deliberate violent conduct during the second half of the match was also questioned by authorities such as the head coach of Islamic Republic of Iran. Throughout the tournament, most Chinese fans in the stadia expressed anti Japanese sentiments by drowning out the Japanese national anthem, displaying political banners and booing whenever Japan got the ball, regardless of the score or opponent. This was reported by the international media, and was aggravated when Koji Nakata apparently knocked in the ball with his right hand in the final. The PRC government responded by calling for restraint and increasing police numbers to maintain order. The Japanese government also called on the PRC to ensure the safety of Japanese fans, while specifically asking Japanese nationals or people of Japanese origin to not display any form of excessive pride. Despite the Chinese government's campaign, a riot started by Chinese fans broke out near the north gate of the Workers' Stadium, though reports differ as to the extent of the riot. As a result, some media groups have said that displays of "excessive Chinese nationalism during the Beijing 2008 Summer Olympics have become a cause for concern for Chinese officials".