Кіріспе

Бейсбол мен софтболда есеп – соққышының ағымдағы соққы жасау кезіндегі доптар мен страйктар саны. Егер есеп үш страйкқа жетсе, соққышы аут болады; егер есеп төрт допқа жетсе, соққышы доп бойынша базаға шығады ("жүру").

Қолданылуы

Санау әдетте екі сан жұбы түрінде жарияланады, мысалы, 3–1 (айтылуы: "үш және бір"), мұндағы бірінші сан – доптардың саны, ал екіншісі – соққылардың саны. Нөл әдетте "ноль" деп айтылады. Санау жиі сипаттама ретінде қолданылады – жекелеген лақтыру санау арқылы, лақтырылғанға дейін аталуы мүмкін; мысалы, үш доп пен бір соққы санауымен тасталған лақтыру "үш бір лақтыру" немесе "үш және бір лақтыру" деп аталады. 0–0 санауы сирек айтылады, себебі санау әдетте кем дегенде бір лақтыру жасалғаннан кейін ғана еске алынады. 1–1 немесе 2–2 санауы тең деп сипатталуы мүмкін. 3–2 санауы толық санау деп аталады, ол төменде талқыланады. База төрешісі сол қолымен доптардың санын, ал оң қолымен соққылардың санын көрсете отырып, санауды көрсетеді. (Осы себепті, лақтырушының көзқарасынан қарағанда санау кері оқылады.) Төрешілердің бұл сигналды көрсету жиілігі әртүрлі болады; бұл кейде лақтырулар арасындағы қысқа үзілістен кейін, мысалы, соққышы лақтыру алаңынан шыққанда еске салғыш ретінде жасалады. Бұл сондай-ақ табло операторына таблодағы санаудың дұрыс еместігін хабарлау сигналы болуы мүмкін. Кейбір төрешілер санауды ауызша да айта алады, бірақ оны әдетте тек соққышы мен ұстаушы ғана ести алады.

Маңыздылығы

Бейсбол статистикасының маңызды бөлігі – қандай есептердің шайбалаушы немесе соққы беруші үшін ең қолайлы нәтижелерге әкелуі мүмкін екенін өлшеу болып табылады. 3–1 және 2–0 есептері соққы берушілер үшін тиімді ("соққы берушілер есебі") деп есептеледі, себебі шайбалаушы батушыға қатысты серуендеу мүмкіндігі туғанда, соққы аймағына, әсіресе жылдам допты лақтыруға бейім болады. Екі страйктан тұратын есептер (3–2 есебінен басқа) шайбалаушылар үшін тиімді ("шайбалаушылар есебі") болып саналады. 0–2 есебі шайбалаушы үшін өте қолайлы. Мұндай есепте шайбалаушы соққы аймағынан бір (немесе кейде екі) допты қасақана лақтыруға құқылы, соққы берушіні допты "құып" (соққы беруге тырысу) және страйкқа ұшырату мақсатында. Күтпегендей, жалпы алғанда, 3–0 есебі жағдайға байланысты соққы беруге қолайлы доптардың азаюына алып келеді. (Бейсбол жанкүйерлері бұл төрешілердің қатарынан төрт допты страйк деп санаудан тартынғандықтан, төртінші допқа "жеңіл" қарап, соққы аймағын кеңейтетінін жиі айтады.) Көбінесе соққы берушілер 3–0 есебінде допты "ұстап алады" (соққы бермейді), себебі шайбалаушы бұған дейін үш рет соққы аймағынан тыс лақтырған, ал төртіншісі соққы берушіге серуендеуге мүмкіндік береді. Бұл дұрыс стратегия, өйткені соққы берушінің 3–0 есебінде допты ойынға енгізгенге қарағанда, 3–1 есебінде базаға жету ықтималдығы жоғары. Кейбір жағдайларда 2–0 және 3–1 есебінде де допты ұстап алу тиімді.

Толық есеп

Толық санақ – бұл соққышының үш доп және екі страйк болған санақтың жалпы атауы. Соққышы қатарынан соққы беру арқылы екі страйктан кез келген уақытта сақтап қала алатындықтан, толық санақ әрқашан бес доп тасталғанын немесе тақтада бір доп қана тасталатынын білдірмейді. "Толық санақ" термині ескі таблолардан шыққан болуы мүмкін, онда үш допқа және екі страйкқа дейін сандардың орнына бос орындар қолданылған, себебі бұл бір ойын кезінде жинақталатын ең көп саны. Көптеген таблолар әлі де осы мақсатта шамдарды пайдаланады, сондықтан 3–2 санағы барлық шамдардың толық жарықтанғанын білдіреді. "Толық үй" деген балама термин (әсіресе софтболда қолданылады) покердегі үш бірдей және жұптан тұратын "толық үй" комбинациясының әсерінен туындаған болуы мүмкін. Толық санақ кезінде тасталған доп көбінесе "шешу добы" деп аталады, өйткені соққышы үшін соққы беруге жақсы мүмкіндік болуы мүмкін. Төреші бұрыннан үш допты санаса, питчер страйк аймағын жіберіп алмайынша керек, әйтпесе төртінші доп беріліп, соққышыға басуға рұхсат етіледі. Иннингте екі аут болған кезде, күшті ойынмен шығарылуы мүмкін барлық жүгірушілер, тіпті олар өте жылдам болмаса да, әдетте кез келген 3–2 добы кезінде жүгіреді. Себебі соққышы басуға мүмкіндік береді, бұл жүгірушілерді алға жылжытады, иннингті аяқтау үшін страйк береді, допты алаңнан шығарады (жүгірушілерге бастапқы базаларына оралуға мүмкіндік береді) немесе допты ойынға қосады.