Кіріспе

Американдық журналист

Барри Мортон Фарбер (5 мамыр 1930 жыл – 6 мамыр 2020 жыл) – американдық консервативті радио бағдарламалар жүргізушісі, жазушы, сарапшы және тілдерді үйренуге құштар адам. 2002 жылы Talkers журналы оны барлық уақыттағы ең үздік радио бағдарламалар жүргізушілерінің қатарында тоғызыншы деп сап бақты. Ол сонымен қатар The New York Times, Reader's Digest, The Washington Post және Saturday Review басылымдарында мақалалар жариялаған. Ол журналист Селия Фарбер мен әнші-күйші Биби Фарбердің әкесі болды.

Ерте өмір және тілдерді үйрену

Фарбер Мэриленд штатының Балтимор қаласында туды, Софи (Маркус) мен Реймонд Фарбердің ұлы, екеуі де отбасылық Jay Ray Sportswear фирмасында жұмыс істеді. 1952 жылы Хельсинкиде өткен жазғы Олимпиада ойындарын баяндағаннан кейін, ол АҚШ-қа қайта оралғанда индонезия тілін үйренді. 1956 жылы газет тілшісі ретінде Фарберді АҚШ Әскери-әуе күштері сол жылы Венгриядағы көтерілістен кейін венгр босқындарын әуемен тасымалдауды жабуға шақырды. Кейіннен Фарбер Австрия шекарасындағы бір ауылда норвег Торвальд Столтенбергті ана тілін білгенімен таң қалдырды, соның арқасында ол венгрлерді Австрияға жасырын түрде жеткізу миссияларының біріне қатысуға рұқсат алды. Фарбер 25-тен астам тіл білді, оның ішінде жоғарыда аталғандары да бар. Ол өздігінен тіл үйрену әдісін егжей-тегжейлі сипаттаған «Кез келген тілді қалай үйренуге болады» атты кітап жариялады. Ол тілді жан-жақты зерттеу, сөздік қорын жаттап алуға көмектесетін тәсілдерді пайдалану және күнделікті өмірдегі «бос сәттерді» пайдалануды ұсынды. Фарбер тілдерді білетінін айтудың орнына, оларды зерттейтінін айтуды жөн көрді. Ол зерттеген тілдердің жартысын «көңіл көтеру үшін», ал қалғанын «некелесіп» жатыр деді. Фарбердің айтуынша: «Көңіл көтеру үшін зерттейтін тілдерде грамматика да, жазу жүйесі де болмайды, мысалы, бенгал тілі сияқты». Бенгал тілінен басқа, ол зерттеген 25 шет тілдің ішінде мыналар бар (қарым-қатынас түрі белгілі болған жағдайда көрсетілген): дания, голланд, фин, француз, неміс, иврит, венгр, индонезия, итальян, қытай (мандарин), норвег, португал, орыс, серб-хорват, испан (неке), швед және идиш, сондай-ақ болгар және корей тілдері. 2005 жылғы сұхбатында ол әлі де жаңа тілдердің үзінділерін, мысалы, албан тіліндегі бірнеше фразаларды немесе тибет әйелі жұмыс істейтін дүкенге барған сайын жаңа сөздерді үйрене беретінін айтты. 1960 жылы басталған оның алғашқы ток-шоуы «Барри Фарбердің WINS Open Mike» деп аталды. Бұл сол кездегі рок-н-ролл станциясының жалғыз ток-шоуы болды және апта ішінде сағат 23:00-де эфирге шықты. 1962 жылы ол бұл жұмысты WOR станциясындағы кешкі ток-шоуға алмастырды, ал 1967 жылы түнде жұмыс істеді. 1977 жылдың қараша айында Kaiser Broadcasting Фарбер жүргізген апталық ток-шоуды ұсынды, ол сол жылы қайтыс болған Лу Гордонның бағдарламасын алмастырды, бірақ ол ұзаққа соқпады. Содан кейін Фарбер 570 WMCA станциясына түстен кейінгі уақытта ток-шоу жүргізуге қосылды, ол 1989 жылға дейін WMCA өз форматын христиан радиосына өзгерткенге дейін жалғасты. 1990 жылы ол ABC радио желісінде ұлттық ток-шоу жүргізушісі болды, ол сол кезде бүкіл ел бойынша ток-шоулар желісін құруға тырысып жатқан еді. Либералдық көзқарастағы Линн Сэмюэлс өзінің 770 WABC шоуын Фарбермен бөлісуге мәжбүр болды, бұл эфирде қақтығыстарға әкеліп, оның станциядан кетуіне себеп болды. Кейіннен ABC жобасы тоқтатылды, ал Фарбер, Майкл Кастелло және Алан Колмес бірігіп, Daynet деп аталатын өз тәуелсіз желісін құрды. Ол ақырында Talk Radio Network станциясына демалыс күндері және басқа жүргізушілердің орнына жұмыс істеуге қосылды, ол желі 2017 жылы жұмысын тоқтатқанға дейін созылды. Ол сол кезде Скандинавияда танымал болған әлеуметтік демократияны қабылдады. 1960 жылдары оның саяси пікірлері кеңестік коммунизмге қарсы күресті және Американың бір күні қабылдайды деп үміттенген әлеуметтік демократияның жетістіктерін мақтауды білдірді. Бірақ шведтік социал-демократтар сайлауда жеңіліске ұшырағанда, ол өзінің сенімдерін қайта қарастыра бастады және Америкадағы консерваторлар арасында танымал либералды экономиканы қолдауға көшті. Бұрын демократ болған ол 1970 жылы Нью-Йорк қаласының 19-шы округінде АҚШ Өкілдер палатасына республикалық және либералдық партиялардың кандидаттығымен қатысты, бұл өте қиын жарыс болды. Оның басты қарсыласы либерал-демократ Белла Абзуг жеңіске жетті. 1977 жылы Фарбер радиодағы ток-шоу қызметін уақытша тастап, консервативтік партияның кандидаттығымен Нью-Йорк қаласының мэрі лауазымына үміткер болды, ол республикалық кандидатқа қарағанда көп дауыс алды, бірақ жеңімпаз демократ Эд Кохтан әлдеқайда аз дауыс жинады.

Өлім

Фарбер, телехабар таратудан толығымен қанағаттанбауға уәде берген, қайтыс болған күніне дейін CRN шоуында белсенді болды, тіпті 90 жылдық мерекесін тойлауға да қатысты. 2020 жылдың 6 мамырында Фарбер өз үйінде дүниеден өтті. Ол бірнеше рет құлағаннан кейін денсаулығы нашарлаған болатын.