Кіріспе

Ирландиялық көпұлтты тағамдық корпорация

Көпұлтты компания PepsiCo Dole бренді бойынша лицензия арқылы бөтелкеленген жеміс сусындарын сатады. Dole компаниясының Walt Disney компаниясымен бірлескен маркетингтік келісімі бар, ол халықты, оның ішінде балаларды жемістер мен көкөністерді тұтынуға ынталандырады.

1851-1900: Алғашқы жылдары

Dole plc компаниясының тарихы 1851 жылы Castle & Cooke компаниясының және 1850 жылдары Ирландияда Чарльз МакКэнннің балық, жеміс және көкөніс саудасының ашылуына дейін жетеді. Castle & Cooke, қант және логистикалық компания, Гавайи аралдарында Амос Старр Кук және Сэмюэл Нортрап Касл есімді кәсіпкерлермен құрылған.

1900-1969: кеңейту және сатып алу

1899 жылы кәсіпкер Джеймс Доул Гавайиге көшіп келді. Джеймс 1893 жылы Гавайи Корольдығын құлатуға көмектескен және 1898 жылы Гавайи губернаторы болған Санфорд Б. Доулдың туысы болды. Джеймс Доул келгеннен екі жыл өткен соң, ол Гавайи Анас компаниясын (HPC) құрды. HPC алғашқы консервіленген ананас партиясын 1903 жылы жеткізді. Гавайи Анас компаниясының алғашқы өнімдері нақты бренд атауымен сатылмады, көбінесе дистрибьюторлардың аттарымен белгіленді. 20-ғасырдың басында ананас әлі кең танылмағандықтан, Джеймс Доул және басқа өсірушілер журналдарда хабарнамалық науқан ұйымдастырды, қазір компания бұл шараны АҚШ-тағы алғашқы жалпыұлттық жарнамалық науқандардың бірі деп атайды. 1927 жылы HPC өз банкаларына «Dole» брендімен мөр баса бастады, мұнда сандар сортты көрсетті. Бұл мөр Dole атауының дистрибьюторлардың таңбасын өзгертуіне қарамастан, көрінетініне кепілдік берді. Компания 20-ғасырдың басында жемістерді өңдеуде технологиялық жетістіктерге қол жеткізді, әсіресе 1911 жылы құрылған Джинака машинасы ананасты консервілеуді коммерциялық тұрғыдан тиімді етті. 1922 жылы Доул Гавайидің Ланаи аралын сатып алып, оны әлемдегі ең ірі ананас плантациясына айналдырды. Сол жылы Castle & Cooke компаниясы лизинг шарты бойынша компанияның 33%-ын сатып алды. 1927 жылы HPC өз банкаларына «Dole» брендімен мөр баса бастады. 1920-жылдардың соңында компания әлемдегі ананастың 75%-дан астамын өсірді. Алайда, Гавайи Анас компаниясы Ұлы депрессия кезінде қаржылық тұрақтылықты сақтау үшін күресті және Castle & Cooke 1932 жылы оны бақылауға алды. HPC «Dole Company» деп қайта аталды және 1961 жылы Castle & Cooke компаниясының еншілес компаниясына айналды. Екі жылдан кейін компания жеміс өсіру қызметін Оңтүстік-Шығыс Азияға кеңейтіп, Филиппин мен Таиландта плантациялар мен консервілеу зауыттарын ашты. Компания алғашқы жылдары тез өсіп, Гондурас, Ла-Сейба қаласында штаб-пәтерін құрды, тұрғын үйлер мен жүк кемелерін сатып алды, сондай-ақ плантацияларында теміржол және телефон желілерін салды. Компанияның жылдам өсуі 20-ғасырдың басында мүліктік тізілімдердің жоғалуымен байланысты, бұл фирманы Гондурас үкіметінің қолдауымен үлкен жерлерді иеленуге итерді. 1924 жылы фирма Standard Fruit and Steamship Company ретінде акционерлік қоғамға айналды. 1920-жылдары Панама ауруы Грос-Мишель бананының өнімін жойған кезде, Standard Fruit басқа сорттарды өсіруді іздеуді бастады және Кавендиш бананына тоқтады. Кавендиш сорттарына ауысу 1960-жылдары Standard Fruit компаниясын әлемдегі ең ірі банан өндірушісіне айналдырды. Standard Fruit 1968 жылы Castle & Cooke компаниясымен бірікті. Бұл компаниялар АҚШ-та құрылған кезде, Макканндар Ирландиядағы өздерінің қызметін кеңейтіп, 1902 жылы Дундалк қаласында дүкен ашты. 1950-жылдары Макканндар Ирландиядағы басқа компаниялармен бірігуді бастады, олар United Fruit Importers және содан кейін Ирландияның Жеміс импорттаушыларын құрды, олар акционерлік сауда-саттыққа қатысатын компанияға айналды.

1970-2000: кеңейтулер, сатылулар және бөлінулер

Standard Fruit компаниясымен біріккеннен кейін он жыл өткен соң, Castle & Cooke Калифорния штатындағы көкөніс компаниясы Bud Antle Inc. сатып алды. Бірақ, Castle & Cooke қаржылық қиындықтарға тап болды және 1985 жылы миллиардер Дэвид Х. Мёрдок оны сатып алды. Сатып алудан кейін Dole өнімдерін кеңейте бастады, басқа азық-түлік компанияларын сатып алып, 1985 және 1990 жылдар аралығында Батыс жағалауындағы бірнеше жеміс-жидек және жаңғақ өндірушілер мен дистрибьюторларын, соның ішінде Калифорниядағы Bonner Packing Company және Вашингтондағы Wells and Wade Fruit Company сияқты компанияларды сатып алды. Темдеу аралығында, Ирландияда Irish Fruit Importers 1986 жылы Chiquita компаниясынан Fyffes компаниясын сатып алды.

2000 жылдан қазіргі уақытқа дейін: қалпына келтіру және Total Produce-мен бірігу

2000 жылдардың басында Dole қаржылық қиындықтарға тап болып, жаппай банкротқа дерлік келді. Мёрдок компанияны құтқарып, 2003 жылы оны жекешелендірді. 2007 жылы Калифорния судьясы Никарагуалық банан плантацияларының жұмысшыларына Dole компаниясының DBCP қолдануына байланысты 2,3 миллион доллар өтемақы төлеуді бұйырды. Алайда, 2010 жылы бұл шешім күштен шығарылды, тағы бір судья жұмысшыларды Dole плантацияларымен байланыстыратын дәлелдердің жетіспеуін және талапкерлердің адвокаттары жасаған алаяқтықты атап өтті. Швециялық режиссер Фредерик Герттен осы сот процесі туралы "Банандар!"* атты деректі фильм түсірді, бұл Dole тарапынан ар-намысқа тиістілік туралы талапқа әкелді. Dole бұл істі ұтып, фильм жасаушыларға 1,4 миллион швед кроны төлеуге міндеттелді. Герттен 2012 жылы көрсетілген ар-намысқа тиістілік туралы сот процесі туралы "Big Boys Gone Bananas!"* атты деректі фильмнің жалғасын түсірді. Total Produce 2006 жылы Fyffes компаниясынан бөлініп, Fyffes-тің тропикалық жемістер бизнесінен бөлек, таза жеміс-жидек және көкөніс бизнесі ретінде құрылды. 2007 жылы Total Produce Ұлыбританиядағы бизнесін кеңейтіп, британдық Redbridge Holdings компаниясын 11,75 миллион фунт стерлингке сатып алды. 2009 жылы Колумбиядағы банан плантацияларының жұмысшыларының отбасылары Dole компаниясын сотқа берді, олар компанияның мыңдаған колумбиялықтарды, соның ішінде кәсіби одақтарды ұйымдастырушыларды өлтірген әскери жасақтарды қаржыландырғанын мәлімдеді. Бірақ, келесі жылы сот ісі тоқтатылды. Мёрдок 2009 жылы Dole акцияларын қайтадан биржаға шығарды, осы арқылы 446 миллион доллар жинады. 2012 жылы Dole компаниясы өз таңдалған тағамдық бөлімшесі мен Азиядағы таза өнімдер бизнесін жапондық Itochu компаниясына 1,7 миллиард долларға сату туралы келісімге келді, сату 2013 жылдың сәуір айында аяқталды. Itochu келісімі аясында Dole бренді әлемдегі кейбір таңдалған тағамдық өнімдерге және Азия, Австралия және Жаңа Зеландиядағы таза өнімдерге қолданыла берді, бірақ Dole Food Company осы өнімдерге қатысты ешқандай бизнес жүргізбеді. Кейіннен ол және Dole Food Company президенті Майкл Картер инвесторлар тарапынан Itochu мәмілесі кезінде компанияның құнын артық бағаламағаны үшін сотқа тартылды. 2015 жылы Делавэрдегі судья екеуіне Dole акцияларының құнын сатып алу алдында қасақана төмендеткені үшін акционерлерге 148 миллион доллар төлеуді бұйырды. Total Produce 2018 жылы Dole Food Company-нің 45% үлесін сатып алып, 2021 жылы Dole plc құру үшін Dole компаниясымен бірікті. Dole plc 2021 жылдың шілдесінде Нью-Йорк қор биржасында сауда-саттыққа кірісті.

Операциялар

Бес құрлықты қамтитын Dole компаниясының өз меншігіндегі егістік жерлер, 13 жүк кемесі, бес өндіріс орны, 75 қаптау орталығы және 160 тарату орталығы бар. Оның контейнер тасымалдау кемелері арнайы салқындатқыш контейнерлермен жабдықталған және порттың инфрақұрылымына тәуелді болмай, өздерінің крандарын пайдаланады.

Менеджмент

2021 жылдан бастап Рори Бёрн бас директор, Карл Маккан төраға, ал Йохан Линден бас операциялық директор болып табылады. Боби Банан – Dole plc компаниясының талисманы, ол Dole комикстерінде және балалар ойындарында кездесетін адам кейпіндегі банан.

Өнімдер

Ананастарды қоса алғанда, Dole өнімдеріне шамамен 300 түрлі жаңа өсімдік тағамдары кіреді, олардың ішінде жапырақты және цитрус жемістері, жидектер мен жаңадан кесілген көкөністер бар; салат өнімдеріне жасыл жапырақты көкөністер, салат жиынтықтары және кесілген көкөністер кіреді.

Брендті лицензиялау

2022 жылдан бастап Dole компаниясы Walt Disney Company-мен Дисней, Pixar, Marvel және «Жұлдызды соғыстар» көркем кейіпкерлерімен таңбаланған жемістер мен көкөністерге қатысты брендтік лицензиялық келісімге ие. Бұл келісімге Дисней фильмдері, соның ішінде «Жұлдызды соғыстар: Күш оянады» және «Қырау-2» фильмдерін қамтитын бірлескен рецепттер кіреді. Dole бренді сондай-ақ Pepsico компаниясымен бөтелкеленген жеміс сусындарына лицензияланған. Калифорнияда Dole – Leafy Greens Marketing Agreement (LGMA) сертификатталған мүшесі, ол азық-түлік ғалымдары мен қауіпсіздік сарапшылары, үкімет, фермерлер, тасымалдаушылар және өңдеушілердің бірлескен еңбегі. Dole SafetyChain жүйесін пайдаланады, бұл фермадағы сапаны қамтамасыз ету үшін ұялы телефонға негізделген процесс (аймақ, өсіруші және партия нөмірі), сондай-ақ сәйкессіздік мәселелері туралы дереу хабарлауды қамтиды. Келесі жылы 200-ден астам адамға жұққан және үш адамның өліміне әкелген E. coli ішек таяқшасының таралуы Калифорниядағы Dole брендімен таңбаланған шпинатты өңдеген бір кәсіпкерге байланысты болды. Dole ластанған шпинатты қайтарып алуды бастады. Dole қызметкерлері мен Калифорния LGMA мәлімдемесіне сәйкес, 2006 жылғы E. coli індеті микробиологиялық ластануды азайту мақсатында жаңа, қатаң шаруашылық және өңдеу тәжірибелерін үйлестіруге әкелді. Сол жылы компания Listeria monocytogenes бактериясымен ластануына байланысты қапталған салаттарын екі рет қайтарып алды. Компания 2014 жылы L. monocytogenes-пен ластануына байланысты тағы бір қайтарып алуды іске қосты. Келесі жылы Dole АҚШ Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасының Огайо штатының Спрингфилд қаласындағы зауытта жүргізген қауіпсіздік тексерулерінен кейін сальмонелламен ластануына байланысты қапталған шпинатты қайтарып алды. 2016 жылы Спрингфилд зауытына байланысты листериоздың таралуы 33 адамның ауруханаға түсуіне және төрт адамның өліміне әкелді. Зауыт сол жылы төрт айға жабылды, ал кейінірек жарияланған мәліметтерде Dole компаниясының зауыт жабылуға дейін бір жылдан астам бұрын, 2014 жылдың шілдесінде листериямен ластану туралы білгені анықталды. АҚШ Әділет министрлігі бұл мәселе бойынша қылмыстық тергеу бастады. Dole 2017 жылы індетке байланысты екі азаматтық сот ісін реттеді.

2020 жылдар

2021 жылдың желтоқсан айында Dole компаниясы листериямен ластану қаупі болғандықтан 180 түрлі қаптамадағы салатты кері қайтарып алды және Аризона штатының Юма және Солтүстік Каролина штатының Бессемер қалаларындағы қаптама цехтарын санитарлық тазалау үшін жапты. Бұл жағдай салдарынан екі адам қаза тауып, 17 адам ауырғандықтан, Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары тергеу жүргізді.