Демерара: Голланд колониясының тарихы (Demerara: Gollánd koloniasynıń tarihı)

Кіріспе

1745–1803 жылдар аралығында Оңтүстік Америкадағы голланд колониясы, бұрынғы колония.

Демерара (Демерари,) – Оңтүстік Американың солтүстік жағалауындағы Гвиана аймағындағы тарихи өңір, қазір Гвиананың құрамына кіреді. 1745 және 1792 жылдар аралығында Голландтың Батыс Үндістан компаниясының, ал 1792 жылдан 1815 жылға дейін Голланд мемлекетінің колониясы болды. 1812 жылы британдықтар оны Эссекибомен біріктірді. 1815 жылы ресми түрде британдық колонияға айналып, 1831 жылы Демерара-Эссекибо Бербиспен біріктіріліп, Британдық Гвиана колониясын құрды. 1838 жылы 1958 жылға дейін Британдық Гвиананың округі болды. 1966 жылы Британдық Гвиана Гвиана ретінде тәуелсіздік алды, ал 1970 жылы Гвиана ынтымақтастық республикасы болып жарияланды. Демерара өзенінің төменгі ағысында орналасқан, ал оның бас қаласы Джорджтаун қаласы. "Демерара" атауы аравак тілінен алынған "имменари" немесе "думаруни" сөздерінің өзгеруінен пайда болған, бұл "хат ағашының өзені" (Brosimum guianense ағашы) дегенді білдіреді. Демерара қанты осы атауды Демерара колониясындағы қант қамысы егістіктерінен шыққандықтан алған.

Тарих

Демерара алғаш рет 1691 жылы сауда бекеті ретінде тіңкерілген. 1745 жылдың 18 қазанында Демерара, Есекибоның бос жатқан бөлігінде орналасқанымен, жеке колония ретінде құрылды, себебі Голландия провинциясының халқы сол жерге қоныстануды қалап, ал Есекибо Зеландияның құрамында болды. Негіздейтін құжаттарда отарлаушылардың үндістермен бейбіт қарым-қатынаста болуы және олардың жерлерін құрметтеуі тиіс екені көрсетілген, өйткені олар Эссекибо колониясымен бірге француз каперлеріне қарсы күресіп, оларды ығыстыруға көмектескен. Үндістер еркін халық ретінде қарастырылып, оларды құлдыққа салуға тыйым салынған. Алғашқы плантатор Андрис Питерсе болды, ол бұрыннан Есекибода плантацияға ие болған. Жарты жылдан кейін 18 ірі қант плантациясы мен 50 кіші плантация пайда болды. Колонияның басқарушылығы бастапқыда Форт Зеландиядан, Эссекибо губернаторы Лоренс Сторм ван 'с Гравесанде арқылы жүзеге асырылды. 1750 жылы ол ұлы Жонатанды Демерара қолбасшысы етіп тағайындады. Демерара жылдам дамып, көптеген ағылшын плантаторларын тартты. Олар саяси өкілдік сұрады, сондықтан әкімшілік Демерара қолбасшысына тиесілі Соесдике плантациясына жақын, өзен бойымен 20 миль (32 км) жоғарыдағы Борсселен аралына көшірілді. Бұл шешім сынға ұшырады, себебі аралды қорғау қиын болды, ал плантаторлар өзен сағасының жанындағы қарауыл бекетінің маңында үйлер салуды бастады. Бұл елді мекен кейіннен Стабрук деп аталды және көтерілістің Демерара мен Эссекибоға таралуына кедері келтірді. 1782 жылы француздар голландтық елді мекендердің барлығын басып алды, бұл губернатор Роберт Кингстонды капитуляциялауға мәжбүр етті. Голланд газеттерінің пікірлері әртүрлі болды. "Лиуэрдер Курсант" оны "Демераридың жоғалуы" деп атады, ал "Голланд тарихи ағымы" оны "құрайлы қайта басып алу" деп сипаттады. 1783 жылғы Париж бейбіт шарты осы аумақтарды голландтықтарға қайтарды. 1796 жылы британдықтар Демерара, Эссекибо және Бербис колонияларын қайта басып алды. Олар 1802 жылы Амьен бейбіт шартының талаптарына сәйкес колонияны голландтықтарға қайтарды, бірақ бір жылдан кейін оны қайтадан өз бақылауына алды. 1812 жылдың 28 сәуірінде британдықтар Демерара және Эссекибо колонияларын біріктіріп, Демерара-Эссекибо колониясын құрды. Олар 1814 жылдың 13 тамызында Ұлыбританияға өткізілді. 1815 жылдың 20 қарашасында Нидерланды келісімді бекітті.

Demerara was first mentioned in 1691 as a trading post. On 18 October 1745, Demerara was created as a separate colony, even though it was located on an unoccupied part of Essequibo, because the people from the province of Holland wanted to settle there and Essequibo was part of Zeeland. In the founding documents, it was mentioned that the colonists should live in peace with the Amerindian population and respect their territories, because they fought with the colony of Essequibo against the French privateers and helped to chase them off. The Amerindians were considered free people, and they were not allowed to enslave them. The first planter was Andries Pieterse who already owned a plantation in Essequibo. Half a year later, there were 18 large sugar plantations and 50 smaller plantations. The colony was initially governed from Fort Zeelandia by Laurens Storm van 's Gravesande, the governor of Essequibo. In 1750 he appointed his son Jonathan as Commander of Demerara. Demerara grew rapidly, and attracted many English planters. requested political representation, therefore the administration was moved to the island of Borsselen, 20 mile (32 km) upriver near plantation Soesdyke which was owned by the commander of Demerara. The decision was criticised because the island was hard to defend, and the planters had started to build houses around the guard post near the mouth of the river. That settlement later became known as Stabroek, and prevented the uprising from spreading to Demerara and Essequibo. In 1782 the French took possession of the whole of the Dutch settlements, compelling Gov. Robert Kingston to surrender. The opinion of the Dutch newspapers varied. The Leeuwarder Courant called it the loss of our Demerary, while the Hollandsche historische courant described it as a pleasant reconquest. The peace of Paris, which occurred in 1783, restored these territories to the Dutch. The British recaptured Demerara, Essequibo, and Berbice in 1796. They returned the colony to the Dutch in 1802 under the terms of the Peace of Amiens, but re took control of it a year later. On 28 April 1812, the British combined the colonies of Demerara and Essequibo into the colony of Demerara Essequibo. They were ceded to Britain on 13 August 1814. On 20 November 1815, the Netherlands ratified the agreement.

Құлдар көтерілісі

1795 жылы Батыс Демерарада және 1823 жылы Демерараның Шығыс жағалауында ірі құл көтерілістері болды. Бұл көтерілістер оңай және қанды түрде басылғанымен, Уинстон МакГоуэннің сөзіне сәйкес, олар құлдықты жоюға ұзақ мерзімдік әсер еткен болуы мүмкін: 1823 жылғы көтеріліс бұрынғы Бербис көтерілісінен ерекше маңызға ие болды. Ол Ұлыбританиядағы парламент ішінде де, сыртында да құлдықтың қорқынышты жамандығына және оны жою қажеттілігіне назар аударды. Бұл, басқа гуманитарлық, саяси және экономикалық факторлармен бірге, 10 жыл өткен соң, 1833 жылы британ парламентінің Британ Гвианасында және Британ империясының басқа аймақтарында құлдықты жою туралы маңызды шешім қабылдауына ықпал етті. Олар төрт жыл бойы белгілі бір өзгертулермен, «оқушылық» деп аталатын құлдықтың модификацияланған түрін өтегеннен кейін, 1838 жылдың 1 тамызында толығымен босатылды.

Тарату

1831 жылы 21 шілдеде Демерара Эссекибо Бербисепен бірігіп, Британ Гвианасы, қазіргі Гвиана мемлекеті құрылды. 1838 жылы Демерара Гвиананың үш округінің біріне айналды, ал қалған екеуі Бербисе және Эссекибо округтері болды. 1958 жылы Гвиана аудандарға бөлінген кезде округтер таратылды. Тарихи Демерара 1958 жылы бөлініп, Гвиананың әкімшілік аймақтарына – Демерара-Махайка, Эссекибо аралдары-Батыс Демерара және Жоғарғы Демерара-Бербисе аймақтарының құрамына кірді. Эндрю Уотсон – халықаралық деңгейде футбол ойнаған алғашқы қара терілі адам.