Кіріспе

Ағылшын-американдық астроном және математик (1866–1938)

Эрнест Уильям Браун FRS (29 қараша 1866 – 22 шілде 1938) – ағылшын математигі және астрономы, өмірінің көп бөлігін АҚШ-та жұмыс істеген және 1923 жылы америкалық азаматтыққа өткен. Оның өмірлік еңбегі – Айдың қозғалысын зерттеу (ай теориясы) және өте дәл ай кестелерін жасау. Ол сонымен қатар планеталардың қозғалысын зерттеді және Троян астероидтарының орбиталарын есептеп шығарды.

Өмір және мансап

Браун Англияның Халл қаласында Уильям және Эмма Браунның (құрметті есімі Мартин) төрт баласының екіншісі болып дүниеге келді. Әкесі бастапқыда фермер болған, кейін ағаш саудасымен айналысқан. Оның анасы мен кіші інісі 1870 жылы, Браун төртке толмағанда, қызыл жегіден қайтыс болды. Одан кейін ол және оның екі әпкесі бес жылдан соң әкесі қайта үйленгенге дейін бір туысқан әйелдің күтімінде болды.

Білім және ерте мансап

Браун Гертфордширдегі Тоттеридж Парк мектебінде (қазіргі Дорсет Хаус мектебінің бөлігі) және Халл мен Ист Ридинг колледжінде білім алды. Мектепті бітіргеннен кейін Кембридждегі Крайст колледжіне түсіп, 1887 жылы математикадан алтыншы «Вранглер» атанды және бірінші сыныптық дипломмен аяқтады. Одан кейін Кембриджде аспирантураны жалғастырып, Джордж Говард Дарвиннің жетекшілігімен жұмыс істеді. 1888 жылдың жазында Дарвин Джордж Уильям Хиллдің ай теориясы жөніндегі еңбектерін зерттеуді ұсынды. Бұл зерттеу бағыты Браунның өміріне зор әсер етті. Браун 1889 жылы Крайст колледжінің мүшесі болып сайланды және сол жылы Корольдік астрономиялық қоғамның мүшесі болып қабылданды. 1891 жылы магистр дәрежесін алып, Кембриджден Пенсильвания штатындағы Хаверфорд колледжінде математика оқытушысы болып жұмыс істеуге кетті. 1893 жылы ол математика профессоры лауазымына дейін өсті. Дегенмен, ол жыл сайын жазда Кембриджге оралып, көбінесе бұрынғы тәлімгері Дарвинмен бірге тұратын.

Ай қозғалысы бойынша жұмыс

Хаверфордта Браун Ай теориясын зерттеуді жалғастырды және Хилл, де Понтекулан, Делонай және Хансен сияқты бұрынғы зерттеушілердің еңбектерін жан-жақты қарастырды. Оның осы саладағы шеберлігі 1896 жылы, Браун 30 жасқа да толмағанда, оның алғашқы маңызды еңбегі – «Ай теориясына кіріспе» жарық көргенде айқын болды. Келесі жылы ол Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. Кейінгі зерттеулер оның дұрыстығын көрсетті, қазір астрономдар Жердің айналысына негізделген әмбебап уақыт пен уақыттың бірқалыпты өлшенуі болып табылатын Жер уақыты (бұрын Эфемерис уақыты деп аталған) арасында ерекшелік жасайды (қ. ΔT).

Кейінгі еңбектері мен ынтымақтастықтары

Браун Америка математикалық қоғамының белсенді мүшесі болды және 1915-1916 жылдар аралығында оның президенті қызметін атқарды. Ол 1932 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Йель университетінде профессор болып қызмет етті. Ай туралы жұмысын жалғастырғанмен қатар, ол Күнді айнала қозғалатын планеталардың қозғалысын зерттеді. 1933 жылы ол Кларенс Шукпен бірлесіп "Планеталық теория" атты кітап жариялады, онда планеталық орбиталардағы резонанс туралы толық мәліметтер келтірілді және Троялық астероидтарының ерекше жағдайлары қарастырылды. 1937 жылы АҚШ Ұлттық ғылым академиясы оған Уотсон медалін табыс етті. Браунның аспиранттарының бірі Уоллес Джон Эккерт болды, ол докторлық диссертациясын аяқтағанда Колумбия университетінде оқытушы болып жұмыс істеді. Эккерт астрономиялық есептеулерді цифрлық компьютерлермен автоматтандыру арқылы олардың жылдамдығын арттырды.