Кіріспе
Америка футболшысы (туған 1973)
Кертис Джеймс Мартин-Жұніор (1 мамыр 1973 жылы туған) – 12 маусым бойы Ұлттық футбол лигасы (NFL) құрамында ойнаған, негізінен «Нью-Йорк Джетс» командасында ойнаған бұрынғы американдық футболшы. Ол университетте «Питтсбург Пантерс» командасы үшін футбол ойнады. Мартин өзінің алғашқы үш NFL маусымын 1995 жылғы NFL драфтының үшінші турында таңдаған «Нью-Ингланд Патриотс» командасымен өткізді және «NFL шабуылдық жаңа ойыншысы» атағын иеленді. Мартин 1998 жылы «Джетс» командасына қосылды, онда тоғыз маусым ойнады және 2006 жылғы маусымнан кейін карьерасын аяқтады. Бес рет «Про Боулға» және бірінші құрамаға шақырылған Мартин NFL-дегі барлық уақыттағы жүгірушілердің жалпы көрсеткіші бойынша алтыншы орында тұр. 2012 жылы ол Профутбол Даңқы залына енгізілді. Мартин көптеген жанкүйгерлер мен сарапшылар тарапынан барлық уақыттағы ең ұлы жүгірушілердің бірі деп есептеледі.
Алғашқы жылдар
Кертис кіші 1973 жылдың 1 мамырында Питтсбургте Рошелла Диксон мен Кертис үлкеннің отбасында дүниеге келді. Кертис үлкен 1978 жылы есірткі мен алкогольге құмар болғаннан кейін отбасын тастап кетті, содан кейін Кертистің анасы үш жұмыс істеп отбасын асырады. Оның әжесі Элеонор Джонсонның кеудесіне пышақтан қаныққан денесі табылды; 15 жасында Мартин басына бағытталған толық зарядталған тапаншаның жеті рет тартылуына, бірақ оқ атылмауына куә болды – ол өлімге жуық жағдайды бастан өткерді. Ол анасымен бірге орта мектептің екінші курсына дейін Пойнт Бриз ауданына көшіп келді. Ол жоғары академиялық беделімен танымал Тейлор Оллдердайс орта мектебінде оқуға түсті. Бұрынғы бас жаттықтырушы Марк Виттгартнердің айтуынша, Мартин туа біткен спортшы болған және футбол командасында бірден көзге түскен. Ол шабуылшы және қорғаушы қызметінде ойнады, сондай-ақ арнайы командалар құрамында және кейде төртінші нөмірлі ойыншы ретінде де алаңға шықты. Мартиннің Allderdice мектебіндегі көрсеткіштері Питтсбург университетінің футбол жаттықтырушысы Пол Хакетттің назарын аударды. Басқа ұсыныстар да болғанымен, Мартин үйге жақын қалып, Питтсбург университетінде оқуға шешім қабылдады. 1994 жылы Мартин жоғары курста Техас командасына қарсы жарыста 251 ярдқа дейін жүгіріп, өзінің мансабындағы ең үздік көрсеткішті жасады; алайда, келесі аптада Огайоға қарсы ойында білезігін жұлынып алып, маусымның қалған бөлігінде алаңнан шықты.
Жаңа Англия Патриоттары
Патриоттар 1994 жылғы маусымның соңында үш жүгіруші ойыншыны бос агенттерге жоғалтты және олардың шабуыл шебін күшейтуді көздеді. Мартин 1995 жылдың 19 шілдесінде командамен келісімшартқа отырды және Патриоттардың Кливленд Браунс командасына қарсы өткен бірінші аптадағы ойынында НФЛ-де дебют жасады. Мартин алғашқы мүмкіндігінде 30 ярдқа жүгіріп, күні бойы 102 ярдқа жетті. Ол Патриоттар сапында дебюттік ойынында 100 ярдқа жеткен алғашқы жаңа ойыншы болды. Патриоттар Super Bowl XXXI финалына шықты, бірақ Грин-Бэй Пэкерс командасына есе жіберді. Мартин 42 ярдқа жүгіріп, 28 ярдқа үш пасты ұстап, ойында бір тачдаун соқты. Осы ойын кезінде жас Адриан Петерсон өзінің құрметті ойыншысы Кертис Мартинге ғашық болып, оның құрметіне 28-ші нөмірді тағуға уәде берді.
Нью-Йорк Джетс
1997 жылғы маусымнан кейін Мартин шектеулі еркін агент мәртебесіне ие болды. Еркін агенттік кезеңінің бірінші күні Мартиннің өкілі Юджин Паркер «Нью-Йорк Джетс» командасына хабарласып, олардың қашықтықтан жүгірушіге қол қоюға қызығушылығын білді. Паркер мен «Джетс» командасының бас жаттықтырушысы және бас менеджері Билл Парселс (жақында «Нью-Инглендтен» кеткен) арасында келіссөздер өтті және ұсыныс жасалды. 1998 жылдың 20 наурызында Мартин 6 жылға 36 миллион долларлық «улы таблетка» шартына қол қойды. «Улы таблетка» шартында Мартиннің «Патриотс» командасы ұсынысқа теңдес жасайтын болса, бір жылдан кейін шектеусіз еркін агент болары және «Нью-Инглендтің» жалақы төлеміне зиян келтіретін 3,3 миллион долларлық бонус төлеуге мәжбүр болатыны көрсетілген. «Джетс» командасымен өткізген алғашқы жеті маусымында Мартин тек бір ойынды қана ғана өткізіп алды және үш рет «Про Боулға» шақырылды. 1998 жылы Мартин «Джексонвилл Джагуарс» командасына қарсы плей-офф ойынында 182 ярд қашықтықтан жүгіріп өтті және екі гол соқты. Команданың үй стадионында өткен «Цинциннати Бенгалс» командасына қарсы ойында ол маусымдық рекордтық 196 ярдқа жүгірді, ал сол маусымда тағы сегіз рет 100 ярдтан асып, жалпы сомада 1697 ярд жинады. Мартин «NFL» жүгірушілер тізімінде екінші орындағы Шоун Александерден бір ярд артық көрсетіп, жеңіске жетті және лига тарихында 31 жасында жүгірушілер тізімінде жеңіске жеткен ең үлкен ойыншы атанды. 2004 жылы Эммит Смит зейнеткерлікке шыққаннан кейін Мартин 2005 жылы карьералық жүгірушілер тізімінде көшбасшы ретінде кірді. 2005 жылы «Джетс» командасының «Майами Долфинс» командасына қарсы екінші ойынында Мартин оң тізесінен жарақат алды, оны желі қорғаушысы Зак Томас тоқтатып, құлатты. Тізесінің «МРТ» нәтижесі теріс болды, бірақ Мартин өндірістің айтарлықтай төмендеуіне қарамастан, маусым бойы ойнауын жалғастырды, тек бір рет ғана 100 ярдтан асып өтті. 2005 жылдың 27 қарашасында Мартин Барри Сандерс, Уолтер Пейтон және Эммит Смит сияқты карьерасында 14 000 ярдқа дейін жүгірген жүгірушілер қатарына қосылды. Желтоқсан айында тізе жарақатының күйі нашарлай бастады, және Мартин 11 маусымдық тізімде 1000 ярдқа жүгіруші болғысы келгеніне қарамастан, маусымын аяқтау үшін операция жасауды жөн көрді, нәтижесінде ол маусымда 735 ярд жинады. Мартин 2006 жылды операциядан кейінгі жазылу кезеңі күткеннен ұзаққа созылғандықтан, «Физикалық жарамсыз» тізімінде бастады, бірақ операция минималды инвазивті деп есептелді. 2006 жылдың қарашасында, айлар бойы реабилитациядан өткеніне қарамастан, Мартиннің оң тізесінде сүйектердің зақымдануы анықталды және ол маусымды аяқтауға мәжбүр болды. «Джетс» командасының жалақы төлемін арттыру үшін келісімшартты қайта жаңартқаннан кейін, Мартин 2007 жылдың шілдесінде зейнеткерлікке шығуын жариялады, осылайша ол 14 101 ярдқа дейін жалпы жүгірушілер тізіміндегі ең жоғары көрсеткіштің бесінші сапына енді.
Зейнетақыға шыққаннан кейін
Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Мартин NFL франшизасының иесі болуға қызығушылық танытты. Ол түрлі қайырымдылық жұмыстарымен айналысып, соның ішінде Мартиннің ойыншылық карьерасы кезінде құрылған Кёртис Мартин жұмыс қоры арқылы "жеке аналарға, балаларға арналған қайырымдылық ұйымдарына, мүмкіндігі шектеулі адамдарға және аз қамтылған отбасыларға қаржылық көмек және қолдау көрсету" мақсатындағы жұмысын жалғастырды. Мартин 2011 жылы Профутбол Даңқы залына енуге үміткер ретінде қарастырылды, бірақ таңдалмады. 2012 жылы ол бұрынғы бас жаттықтырушы және ұстазы Билл Парселспен бірге таңдаудың басты үміткері болды. 2012 жылдың 4 ақпанында ол Даңқ залына енгізілуге таңдалды және 2012 жылдың 4 тамызында ресми түрде қабылданды. Мартиннің жазбасыз сөйлеген сөзін сыншылар шындығы үшін жоғары бағалады. "Джетс" командасы 2012 жылдың 9 қыркүйегінде Нью-Йорктің "Буффало Биллс" командасына қарсы маусымның ашылу ойынының бірінші кезеңінде Мартиннің 28 нөмірі бар жейдесін зейнеткерлікке шығарды. 2013 жылдың 11 қарашасында Мартин Ричи Инкогнито мен Джонатан Мартинге қатысты жалдамалы бөлмедегі зорлық-зомбылық оқиғасынан кейін, Майами Дельфинс командасының иесі Стивен М. Росс құрған жүріс-мінез кодексін әзірлеу үшін бес адамнан тұратын комиссияға қосылды.
Жеке өмір
1998 жылы Әкелер күні Мартин мен анасы Рошелла әкесі Кертис ағамен ұзақ татуласу процесін бастады. Кокаин мен алкогольге құмарлығы себепті отбасын тастап кеткен әкесі үшін жаңа, жиһазбен жабдықталған пәтер жалдады. 2011 жылдың 15 желтоқсанында олар алғашқы балаларына, қызы Аваға қуанды.
Негізгі маусым
Жыл Команда Ойындар Жүгіру ҚабылдауДосқырылған GP GS Att Yds Avg Lng TD Rec Yds Avg Lng TD Fum Lost 1995 NE 16 15 368 1,487 4.0 49 14 30 261 8.7 27 1 5 3 1996 NE 16 15 316 1,152 3.6 57 14 46 333 7.2 41 3 4 3 1997 NE 13 13 274 1,160 4.2 70 4 41 296 7.2 22 1 3 2 1998 NYJ 15 15 369 1,287 3.5 60 8 43 365 8.5 23 1 5 1 1999 NYJ 16 16 367 1,464 4.0 50 5 45 259 5.8 34 0 2 0 2000 NYJ 16 16 316 1,204 3.8 55 9 70 508 7.3 31 2 2 2 2001 NYJ 16 16 333 1,513 4.5 47 10 53 320 6.0 27 0 2 2 2002 NYJ 16 16 261 1,094 4.2 35 7 49 362 7.4 28 0 0 0 2003 NYJ 16 16 323 1,308 4.0 56 2 42 262 6.2 29 0 2 2 2004 NYJ 16 16 371 1,697 4.6 25 12 41 245 6.0 22 2 2 0 2005 NYJ 12 12 220 735 3.3 49 5 24 118 4.9 14 0 2 1 2006 NYJ 0 0 жарақат салдарынан ойнамады Барлығы 168 166 3,518 14,101 4.0 70 90 484 3,329 6.9 41 10 29 16
Плей-офф
Жыл Команда Ойындар Жүгіру Қабылдау Серпеліс GP GS Тәуекел Yds Орташа Ұзындығы TD Қабылданған Yds Орташа Ұзындығы TD Серпеліс Жоғалған 1996 NE 3 3 49 267 5.4 78 5 8 55 6.9 20 0 0 0 1998 NYJ 2 2 49 138 2.8 15 3 10 97 9.7 27 0 2 2 2001 NYJ 1 1 16 106 6.6 22 0 6 34 5.7 20 0 1 1 2002 NYJ 2 2 31 141 4.5 15 0 5 43 8.6 19 0 0 0 2004 NYJ 2 2 37 143 3.9 13 0 8 76 8.5 23 0 0 0 2006 NYJ 0 0 Жарақат салдарынан ойнамады Барлығы 10 10 182 795 4.4 78 8 37 305 8.2 27 0 3 3