Бүйрек гломеруласының маңызды жасушалары – мезангиалды жасушалар. Құрамы, түрлері (экстрагломерулярлық, интрагломерулярлық) және қызметі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бүйректің арнайы жасушалары
Specialised kidney cells
Мезангиалдық жасушалар – бүйректің арнайы жасушалары, олар гломеруланың мезангийын құрайды. Мезангиалдық матрицамен бірге, олар бүйрек денешесінің тамырлық полюсін құрайды. Мезангиалдық жасушалар популяциясы гломеруладағы барлық жасушалардың шамамен 30-40% құрайды. Мезангиалдық жасушалар гломерулаға қатысты орналасуына байланысты экстрагломерулярлық мезангиалдық жасушалар немесе интрагломерулярлық мезангиалдық жасушалар деп жіктеледі. Экстрагломерулярлық мезангиалдық жасушалар афференттік және эфференттік артериолалар арасында, гломеруланың тамырлық полюсіне қарай орналасады. Экстрагломерулярлық мезангиалдық жасушалар гломеруланың ішінде және капиллярлар арасында орналасқан интрагломерулярлық мезангиалдық жасушалармен іргелес жатыр. Мезангиалдық жасушалардың басты қызметі – базалық мембранадан тұтқындалған қалдықтар мен жиналған ақуызды алып тастау, осылайша сүзгіні қоқыстан тазалау. Мезангиалдық жасушалардың жиырылу қасиеттері гломеруланың сүзілу қысымын өзгертуге елеусіз әсер ететіні дәлелденді.
Mesangial cells are specialised cells in the kidney that make up the mesangium of the glomerulus. Together with the mesangial matrix, they form the vascular pole of the renal corpuscle. The mesangial cell population accounts for approximately 30 40% of the total cells in the glomerulus. Mesangial cells can be categorized as either extraglomerular mesangial cells or intraglomerular mesangial cells, based on their relative location to the glomerulus. The extraglomerular mesangial cells are found between the afferent and efferent arterioles towards the vascular pole of the glomerulus. The extraglomerular mesangial cells are adjacent to the intraglomerular mesangial cells that are located inside the glomerulus and in between the capillaries. The primary function of mesangial cells is to remove trapped residues and aggregated protein from the basement membrane thus keeping the filter free of debris. The contractile properties of mesangial cells have been shown to be insignificant in changing the filtration pressure of the glomerulus.
Құрылымы
Мезангиалдық жасушалардың пішіні дұрыс емес, жасуша денелері жалпақ цилиндр тәрізді болып келеді және екі басында актин, миозин және актинин қамтитын процестері бар, бұл мезангиалдық жасушаларға жирылу қасиеттерін береді. Мезангиалдық жасушалардан гломерулярлық базалық мембранаға дейінгі бекітуші талшықтар гломерулярлық ультрафильтрация бетінің ауданын өзгерту арқылы капиллярлық ағынды өзгерте алады.
Mesangial cells have irregular shapes with flattened cylinder like cell bodies and processes at both ends containing actin, myosin and actinin, giving mesangial cells contractile properties. The anchoring filaments from mesangial cells to the glomerular basement membrane can alter capillary flow by changing glomerular ultrafiltration surface area.
Даму
Мезангиалдық жасушалар мезенхималық немесе стромалық жасушалардан пайда болатыны әлі анық емес. Дегенмен, олар гломерульден тыс жерде пайда болып, даму кезінде гломерульге көшіп келетіндігін көрсететін дәлелдер бар. Адам ұрығы мен нәресте бүйректері альфа-тегіс бұлшықет актинімен (α SMA) – мезангиалдық жасушалардың маркері – боялғанда, α SMA-положитивті мезенхималық жасушалардың гломерульға қарай қозғалысын және кейінірек мезангиум ішінде табылатынын көрсетті.
It is unclear whether the mesangial cells originate from mesenchymal or stromal cells. However there is evidence suggesting that they originate elsewhere outside of the glomerulus and then migrate into the glomerulus during development. Human foetal and infant kidneys stained for alpha smooth muscle actin (α SMA), a marker for mesangial cells, demonstrated that α SMA positive mesenchymal cells migrate towards the glomerulus and during a later stage they can be found within the mesangium.
Даму кезінде капиллярлық циклдердің пайда болуы
Даму кезінде мезангиалдық жасушалар тиімді диффузияны қамтамасыз ететін, қисық капиллярлардың қалыптасуында маңызды рөл атқарады. Эндотелийлік алғашқы жасушалар тромбоциттен туындаған өсу факторын (PDGF) B секрециялайды, ал мезангиалдық жасушаларда PDGF рецепторлары болады. Бұл мезангиалдық жасушаларды эндотелийлік жасушаларға біріктіріп, дамитын қан тамырларының иіліп, қисық капиллярларға айналуына себеп болады.
During development mesangial cells are important in the formation of convoluted capillaries allowing for efficient diffusion to occur. Endothelial precursor cells secrete platelet derived growth factor (PDGF) B and mesangial cells have receptors for PDGF. This induces mesangial cells to attach to endothelial cells causing developing blood vessels to loop resulting in convoluted capillaries.
Басқа бүйрек жасушаларымен өзара әсерлесу
Мезангиалдық жасушалар молекулалық сигналдық жолдардың өзара әрекеттесуі арқылы гломерулярлық эндотелиялық жасушалар және подциттермен бірге гломерулярлық функционалдық бірлік құрайды, бұл гломерулярлық түйіннің қалыптасуы үшін қажет. Мезангиалдық жасушалар мен тамырлық тегіс бұлшық жасушалары арасындағы жарықшалық байланыс түтікше-гломерулярлық кері байланыс процесін және зәрдің қалыптасуын реттеуге көмектеседі. Мезангиалдық жасушаларға тән Thy 1 1 антиденесін қолдану арқылы мезангиалдық жасушаларға келтірілген зақым, тубулогломерулярлық кері байланыс арқылы артериолалардың тарылуын жояды. Мезангиалдық жасушалардың жиырылуы жасушалық мембрананың кальций иондарына өткізгіштігіне байланысты, ал босаңсу паракриндік факторлар, гормондар және cAMP арқылы жүзеге асады. Триглицеридтер пиноцитозға түсуі мүмкін, ал антитело IgG кешендері мезангиалдық жасушаларда жабысу молекулалары мен хемокиндердің белсендірілуіне әкелуі мүмкін. Мезангиалдық кеңею клеткадан тыс матрицалық ақуыздардың, мысалы фибронектиннің мезангиумға жинақталуының артуына байланысты болады. Алдын ала гликозилдеудің соңғы өнімдерімен модификацияланған матрицалық ақуыздарда өсірілген мезангиалдық жасушалар фибронектин өндірісінің жоғарылауын және көбеюдің төмендеуін көрсетеді. Мезангиалдық патологиялар диабеттің ерте кезеңінде де дамуы мүмкін. Гломерулярлық гипертензия мезангиалдық жасушалардың созылуына себеп болады, бұл GLUT1 экспрессиясын күшейтіп, жасушалық глюкозаның артуына әкеледі. Гипертензияға байланысты мезангиалдық жасушалардың созылу және босаңсу циклының қайталануы мезангиалдық жасушалардың көбеюін және клеткадан тыс матрицаның өндірісін арттырады, ол кейін жинақталып, гломерулярлық ауруға алып келуі мүмкін.
Mesangial cells form a glomerular functional unit with glomerular endothelial cells and podocytes through interactions of molecular signalling pathways which are essential for the formation of the glomerular tuft. Communication between mesangial cells and vascular smooth muscle cells via gap junctions helps regulate the process of tubuloglomerular feedback and urine formation. Damage to mesangial cells using Thy 1 1 antibody specific to mesangial cells causes the vasoconstriction of arterioles mediated by tubuloglomerular feedback to be lost. Contraction of mesangial cells is dependent on cell membrane permeability to calcium ions and relaxation is mediated by paracrine factors, hormones and cAMP. Triglycerides may undergo pinocytosis and antibody IgG complexes may lead to activation of adhesion molecules and chemokines by mesangial cells. Mesangial expansion occurs due to increased deposition of extracellular matrix proteins, for example fibronectin, into the mesangium. Mesangial cells grown on advanced glycosylation end product modified matrix proteins demonstrate increased production of fibronectin and a decrease in proliferation. Mesangial pathologies may also develop during the early phase of diabetes. Glomerular hypertension causes mesangial cells to stretch which causes induced expression of GLUT1 leading to increased cellular glucose. The repetition of stretching and relaxation cycle of mesangial cells due to hypertension increases mesangial cell proliferation and the production of extracellular matrix which can then accumulate and lead to glomerular disease.