Кіріспе

Кореяда жасалған комикстер
Корей комикстері

Манхуа (hangul=만화;) – корей тілінде комикстер мен басылған карикатураларды білдіретін жалпы термин. Кореядан тыс жерлерде бұл термин көбінесе Оңтүстік Корея комикстерін тағайындайды. Манхуа жапон манга комикстерінен тікелей әсер алды. Қазіргі заманғы манхуа көптеген елдерге тарады. Бұл комикстер Webtoons арқылы Кореядан тысқары елдерге кеңіреп таралып, кейбір фильмдер мен телешоулардың жасалуына ықпал етті.

Сипаттамалары

Манхуаның авторы немесе суретшісі манхуага (만화가) деп аталады. Олар белгілі бір форматта комикс жасау міндетін өз мойнына алады. Манхуа ағылшын тіліндегі кітаптар сияқты көлденең және солдан оңға қарай оқылады, себебі корей тілі көбінесе көлденең жазылады және оқылады. Бірақ, оны тік, оңнан солға, жоғарыдан төменге қарай да жазып, оқуға болады. Вебтун комистер манга комистерінен өзгеше құрылымдалған, олар парақтап қарауға емес, төмен қарай прокрулдауға арналған. Манхуа, мангадан айырмашылығы, интернетке жарияланғанда көбінесе түрлі түсті болады, ал басылған нұсқасы қара-ақ түсті болады. Манхуа суреті манга мен маньхуадан өзінің ерекше ерекшеліктерімен ерекшеленеді. Кейіпкерлердің дене бітімі көбінесе шынайы пропорцияланған, ал беттері реалистік емес. Манхуа кейіпкерлерінің киімдері де өте егжей-тегжейлі, сондай-ақ күрделі фонға ие. Вебтун комистері қозғалысты немесе уақыттың өтуін көрсету үшін тік прокрулдау мүмкіндігін пайдаланады. Манхуа вебтун комистері баспа нұсқаларына қарағанда қарапайым диалогтармен ерекшеленеді.

Этимологиясы мен ықпалы

Лингвистикалық тұрғыдан алғанда, манхуа, манга (漫画) және маньхуа (漫画) сөздері корей, жапон және қытай тілдерінде тиісінше «комикс» деген мағынаны білдіреді. Wikipedia мақаласына сәйкес, «манга – жапон сөзі 漫画, (катакана: マンガ; хирагана: まんが), ол екі канжиден тұрады: 漫 (ман) – «еркін, ойшау» және 画 (га) – «суреттер». Осы термин корей тіліндегі «манхуа» және қытай тіліндегі «маньхуа» сөздерінің түбірі болып табылады». Корей манхуасы, жапон мангасы және қытай маньхуасы – туыс сөздер, олардың тарихы мен әсерлері бір-бірімен байланысты. Бастапқыда, маньхуа термині қытай лексикасында 18 ғасырдағы қытай интеллигенциясының сурет салу өнерінде қолданылған. Манга термині Жапонияда 19 ғасырдың соңында «комикс» деген мағынада қолданыла бастады, сол кезде ол танымал болды. Одан бері манхуа, манга (漫画) және маньхуа (漫画) сөздері корей, жапон және қытай тілдерінде «комикс» деген мағынаны алды. Ағылшын тілінде манхуа және маньхуа терминдерінің қолданылуы жапон мангасының халықаралық сәттілігімен түсіндіріледі. Дәстүрлі мағынада манга/маньхуа/манхуа терминдері комикстің жалпылама мағынасын білдірсе, ағылшын тілінде манхуа және маньхуа әдетте мангадан шабыттанған комикстерді білдіреді. Манга Кореяны жапондықтар басып алған кезде манхуаға әсер етті және манга индустриясы жапон мәдениетінің маңызды күшіне айналып, комикстерді шетелге экспорттаған кезде бұл әсер күшті болды. Манхва суретшілері мәдени оқшауланған емес, манганың корей комикс нарығына енуі көптеген суретшілердің манхуаларының көркемдік стилі мен мазмұнына күшті әсер етті.

Тарих

Корея 1910-1945 жылдар аралығында Жапон империясының құрамына кірді және осы кезеңде жапон тілі мен мәдениетінің элементтері корей қоғамына сіңірілді. «Манхуа» термині 1920 жылдары Кореяда комикстерге қолданыла бастаған кезде кеңінен танымал болды. 1920 жылдардың ортасына қарай көптеген газеттер жабылды, саяси және әлеуметтік карикатуралар тоқтатылып, олардың орнына балаларға арналған әзіл-қалжың суреттері мен комикстер пайда болды. Саяси карикатуралар 1948 жылы Корея Республикасының (әдетте Оңтүстік Корея деп аталады) құрылғаннан кейін қайта жанданды. Жапондық оккупацияның алғашқы жылдарында газет комикстері әлеуметтік сынға көп көңіл бөлді. Танымал суретші Ким Ён Хван 1948 жылы Кореяның алғашқы комикстік журналы «Манхуа Хэнджин» журналын шығарды, бірақ ол мұқабасы мақұлданбағандықтан тез жабылды. Корея соғысы кезінде манхуа халықтың рухын көтеру мақсатында пайдаланылды. 1950-1960 жылдары комикстердің танымалдылығы арта түсті. Комикстердің жариялануының өсуіне және Оңтүстік Кореядағы әлеуметтік-саяси өзгерістерге жауап ретінде үкімет цензура заңдарын күшейтті және 1960 жылдардың ортасына қарай манхуаны одан әрі цензуралаған комикстерді тарату монополиясын құрды. 1990 жылдары жапондық медиаға қойылған тыйым алынып тасталды, бұл қазіргі заманғы манхуа өнері мен стильдеріне ықпал етті. Осы шамада Солтүстік Кореяда да манхуа пайда болды. 2000 жылдардың басында Оңтүстік Кореяда мыңжылдық соңындағы экономикалық дағдарыстан кейін манхуаның көп бөлігі онлайн платформаларға көшті. Онлайнға көшуі оның шетелдегі танымалдығының артуына әкелді. Осының нәтижесінде Оңтүстік Кореяның іздеу порталы LINE Webtoon онлайн манхуа тарату платформасын іске қосты.

Вебмультфильмдер

"Вебтун" (웹툰) термині – "веб" деген мағынаны білдіретін веб және "карикатура" дегенді білдіретін катун корей сөздерінің қосылуынан пайда болған. Бұл термин алғаш рет 2000 жылдың 8 тамызында Оңтүстік Кореяның ең көне және қазір тоқтатылған интернет-қызметтерінің бірі – Чоллиан компаниясымен қолданылды. Вебтундар – манхуаның цифрлық форматы, ол 2000-шы жылдардың басында интернетте тегін қолжетімділігі мен ыңғайлылығының арқасында кең танымал болды. Бұл жаратылыстапкерлерге де пайдалы болды, себебі оларға Оңтүстік Кореяның қатаң цензура заңдарын айналып өтуға көмектесті. Вебтундар жаңадан бастаған жазушыларды өздерінің туындыларын жариялауға ынталандырады. Бұл олардың ерекше форматы мен төлем жүйесінің арқасында мүмкін болады. 2014 жылы WEBTOON-ның жаһандық веб-сайты мен мобильді қосымшасы іске қосылып, ойын-сауық үшін комикстерді оқу әдісін революциялады. Сонымен қатар, осы шамада LINE Webtoon-ды бастаған Джун Ку Ким вебтундардың 60 елде қолданылатынын, ай сайын 55 миллион пайдаланушысы мен жыл сайын 100 миллиард қаралымды құрағанын хабарлады.

Кореядан тыс жерлерде

Манхуа қазір әлемнің түкпір-түкпіріне тарады. TopToonPlus-те әлемдік қызмет көрсететін Кореяның веб-комикстер компаниясы TopToon сияқты сайттардың арқасында адамдар өздерінің телефондарынан түрлі комикстерді оқуға мүмкіндік алады. WEBTOON сияқты платформалар тек түпнұсқа комикстерді оқуға ғана емес, сонымен қатар оларды жасауға да жағдай жасайды, бұл корей мәдениетінің осы саласын баршаға ашады. Бірақ, соған қарамастан, Батыс әлемінде корей мәдениетінің салыстырмалы түрде нашар танылуы ағылшын тілді елдерде манхуа сөзінің толыққанды танылмауына себеп болды. Манхуаның ағылшын тіліне аудармалары манга және аниме жанкүйерлерін бағыттап, сәттілікке жетті, тіпті американдық Tokyopop баспасы манхуаны манга ретінде таныстырды.

Америка Құрама Штаттары

Санхо Ким – Америкада жұмыс істеген алғашқы манхуа суретшісі болды. 1960 және 1970 жылдары ол Charlton Comics, Warren Publishing, Iron Horse Publishing, Skywald Publications, DC Comics және Marvel Comics баспаларында жұмыс істеді. Журналист Пол Грейветттің айтуынша, 1987 жылы Eastern Comics Америка Құрама Штаттарында алғашқы түпнұсқа манхуаларды жариялады. Америкада манганың танымалдылығының өркендеуіне байланысты, американдық нарыққа лицензияланған көптеген туындылар басқа сәтті сериялардың танымал элементтерін қайталай білуге тырысады. Соңғы кезде Daum Media сияқты интернет-порталдар арқылы серияланған, ұзақ мерзімді вебтун комикстері мен жеке веб-сайттар Кореядағы жас буын арасында шығармашылық пен танымалдылыққа ие болды (мысалы, Lezhin Comics). Манга Еуропа мен Америка Құрама Штаттарында танымал және коммерциялық сәттілікке қол жеткізгендіктен, көптеген баспагерлер сол аудиторияға жету ниетімен манхуа туындыларын импорттап, аударды. Манхуаның оқуға қолайлылығы және солдан оңға қарай бағыты оның танымалдылығының артуына септігін тигізді, сондай-ақ кейіпкерлердің шынайы бейнеленуі мен Шығыс және Батыс стильдері мен мифологиясының үйлесімі де маңызды рөл атқарды.

Медиа франшизасы

Корея комикстеріне негізделген анимациялар әлі күнге дейін сирек кездеседі (бірақ 1980-ші жылдардың соңы мен 1990-шы жылдардың басында "Dooly the Little Dinosaur" және "Fly! Superboard" сияқты бірнеше үлкен хистер болды). Дегенмен, соңғы жылдары манхуаның тікелей эфирдегі драмалық сериалдары мен киноадаптациялары жиірек кездеседі. 2004 жылғы "Full House" және 2006 жылғы "Goong" ("Сарай" немесе "Принцесса сағаттары") көрнекті мысалдар болып табылады. Төменде телесериалдарға, веб-сериалдарға, фильмдерге және т.б. бейімделген манхуа атауларының тізімі келтірілген. Вебтундардан алынған басқа да бейімделген туындылармен шатастырмаңыз.

| Атауы | Авторы | Форматы | Премьерасы | Ескермелер | Сілтеме |
|---|---|---|---|---|---|
| Миоңтеоң гули Хиотмулькёги (멍텅구리 헛물켜기) | Ли Сан Хёоп, Ань Дже Хонг және Но Су Хён | Фильм | 1926 | | |
| Гобау (고바우) | Ким Сонхван | Фильм | 1958 | | |
| | | Анимациялық фильм | 1986 | | |
| | | Телесериал | 30 мамыр 2012 | | |
| Bridal Mask | SPCPan Entertainment, KBS N | | | | |
| Space Black Knight (우주 흑기사) | Huh Young man | Анимациялық фильм | 1979 | | |
| Alien Baseball Team (외인구단) | Lee Hyun se | Фильм | 2 тамыз 1986 | | |
| The Last Station (퇴역전선) | Huh Young man | Телесериал | 14 қыркүйек 1987 | MBC арнасында көрсетілді | |
| Dooly the Little Dinosaur (아기공룡 둘리) | Kim Soo jung | Анимация | 7 қазан 1987 – 1989 | Daewon Media, KBS арнасында көрсетілді | |
| | | OVA | 1995 | Tooniverse | |
| | | Анимациялық фильм | 24 шілде 1996 | | |
| Dooly Nara (Dooly Nation), Seoul Movie | | Анимация | 8 қаңтар 2009 | SBS, Tooniverse арналарында көрсетілді | |
| The Chameleon's Poem (카멜레온의 시) | Huh Young man | Телесериал | 14 мамыр 1988 | | |
| Yeongsimi (열네 살 영심이) / Young sim (영심이) | Bae Geum taek | Фильм | 29 шілде 1990 | | |
| | | Анимация | 5 қазан 1990 | Daewon Media, KBS арнасында көрсетілді | |
| | | Телесериал | 15 мамыр 2023 | The Great Show, MODT Studio, ENA арнасында көрсетілді | |
| Mr. Sohn / Fly! Superboard (날아라 슈퍼보드) | Huh Young man | Анимация | 15 тамыз 1990, 1991, 1992, 1998, 2001 | Hanho Heung Up Co., Ltd., KBS1 арнасында көрсетілді | |
| Asphalt Man (아스팔트 사나이) | Huh Young man | Телесериал | 17 мамыр 1995 | SBS арнасында көрсетілді | |
| 48+1 | Huh Young man | Фильм | 4 қараша 1995 | | |
| Beat (비트) | Huh Young man | Фильм | 3 мамыр 1997 | | |
| Mr. Q (미스터 Q) | Huh Young man | Телесериал | 20 мамыр 1998 | SBS арнасында көрсетілді | |
| Nudlnude (누들누드) | Yang Young soon | OVA | қазан 1998, 1999 | Seoul Movie | |
| We Saw the Bird Lost in the Middle of the Road (우리는 길 잃은 작은 새를 보았다) | Hwang Mi na | Телесериал | 19 сәуір 1999 | KBS2 арнасында көрсетілді | |
| Blade of the Phantom Master (신암행어사) | Youn In wan, Yang Kyung il | Анимациялық фильм | 4 желтоқсан 2004 | Oriental Light and Magic, Character Plan | |
| Full House (풀하우스) | Won Soo yeon | Телесериал | 14 шілде 2004 | Kim Jong hak Production | |
| Goong ("Palace" or "Princess Hours") (궁) | Park So hee | Телесериал | 11 қаңтар 2006 | Eight Peaks | |
| Tajja (타짜) | Kim Se yeong, Huh Young man | Фильм | 28 қыркүйек 2006 | Sidus FNH | |
| | | Телесериал | 16 қыркүйек 2008 | Olive9, Dong ah Institute of Media and Arts | |
| | | Телесериал | 7 наурыз 2008 | tvN арнасында көрсетілді | |
| | | Телесериал | 6 қаңтар 2015 | Kansai Television Co. Ltd. | |
| Sikgaek / Le Grand Chef / Gourmet (식객) | Huh Young man | Фильм | 1 қараша 2007 | ShowEast Co Ltd | |
| | | Телесериал | 17 маусым 2008 | SBS арнасында көрсетілді | |
| | | Фильм | 28 қаңтар 2010 | IROOM Pictures | |
| Saranghae (사랑해) | Huh Young man | Телесериал | 7 сәуір 2008 | SBS арнасында көрсетілді | |
| Priest (프리스트) | Hyung Min woo | Фильм | 13 мамыр 2011 | Screen Gems | |
| The 7th Team / Mr. Go (미스터 고) | Huh Young man | Фильм | 17 шілде 2013 (Оңтүстік Корея) 18 шілде 2013 (Қытай) | Showbox/Mediaplex (Оңтүстік Корея), Huayi Brothers (Қытай) | |
| Would You Like a Cup of Coffee? (허영만의 커피 한잔 할까요?) | Huh Young man | Веб-сериал | 24 қазан 2021 | KakaoTV арнасында көрсетілді | |
| Acacia (아카시아) | Kim Dong hwa, Han Seung won | Вебтун | 12 мамыр 2023 | | |