Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бірінші дүниежүзілік соғыстағы британдық үшұшақ истребитель ұшағы
British WW1 triplane fighter aircraft
Sopwith Triplane – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Sopwith Aviation Company компаниясы жобалаған және өндірген британдық бір орындық истребитель ұшағы. Ол әскери қызметте қолданылған алғашқы үшұшақ болып ерекшеленеді. Үшұшақ фирманың тәжірибелік бөлімімен жеке бастама ретінде әзірленді, жобаны конструктор Герберт Смит басқарды. Қанат конфигурациясынан өзгешелігінен бөлек, ұшақ компанияның сәтті екіұшақ истребителі Sopwith Pup-пен көптеген ортақ белгілерге ие болды. Үшұшақтың прототипі 1916 жылдың 28 мамырында алғашқы ұшуын жасады және екі айдан кейін Франция майданына жіберілді, онда ол өте жоғары жылдамдықпен көтерілуі және жоғары маневрлеу қабілеті үшін жоғары бағаланды. 1916 жылдың соңында Әскери-теңіз министрлігінен түскен тапсырыстарға байланысты осы типтегі ұшақтардың көптеп өндірілуі басталды. 1917 жылдың басында үшұшақтардың өндірістік үлгілері Корольдік әскери-әуе күштерінің эскадрильяларына жеткізілді. Үшұшақ өте жылдам және икемді екенін көрсетті, сондықтан оны ұшқан эскадрильялар арасында сәтті деп таныды. Осы типке деген мақтау қарсы жақ пилоттарына да тарады; Герман империясы ұсталған үлгілер арқылы үшұшақты жан-жақты зерттеді және көп ұзамай көп қанатты ұшақтарды жасады. Дегенмен, үшұшақ, Sopwith Pup-қа қарағанда салыстырмалы түрде аз санда өндірілді. 1917 жылдың екінші жартысында Sopwith Camel ұшақтарының саны артуына байланысты үшұшақты активтік қызметтен алу туралы шешім қабылданды. Соғыс аяқталғаннан кейін бірнеше ай бойын аман қалған үшұшақтар жаттығу және тәжірибелік ұшақтар ретінде пайдаланылды.
The Sopwith Triplane is a British single seat fighter aircraft designed and manufactured by the Sopwith Aviation Company during the First World War. It has the distinction of being the first military triplane to see operational service. The Triplane was developed by the firm's experimental department as a private venture, the project was headed by the designer Herbert Smith. Aside from its obvious difference in wing configuration, the aircraft shared many similarities with the company's successful biplane fighter, the Sopwith Pup. The prototype Triplane performed its maiden flight on 28 May 1916 and was dispatched to the French theatre two months later, where it garnered high praise for its exceptional rate of climb and high manoeuvrability. During late 1916, quantity production of the type commenced in response to orders received from the Admiralty. During early 1917, production examples of the Triplane arrived with Royal Naval Air Service squadrons. The Triplane rapidly proved to be capable of outstanding agility, and thus was quickly deemed to be a success amongst those squadrons that flew it. Praise for the type extended to opposing pilots; Imperial Germany extensively studied the Triplane via captured examples and produced numerous tri winged aircraft shortly thereafter. Nevertheless, the Triplane was built in comparatively small numbers to that of the more conventional Sopwith Pup. It had been decided to withdraw the Triplane from active service as increasing numbers of the Sopwith Camel arrived in the latter half of 1917. Surviving Triplanes continued to serve as operational trainers and experimental aircraft until months following the end of the conflict.
Өмірбаян
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сопвиф авиациялық компаниясы британдық әскери ұшақтардың ірі өндірушісіне айналды. Бастапқыда Сопвиф Triplane тұжырымын жеке бастама ретінде дамытуға шешім қабылдады. Ұшып көтерілгеннен кейін үш минут ішінде Хокер N500 сериялық нөмірі бар ұшақты үш рет тізбектей айналдырып, көрермендерді таң қалдырды. Хокер мұның ұшаққа деген сенімділігінің жоғары деңгейімен байланысты екенін айтты, оның дизайны өте ерекше болғанына қарамастан. Дегенмен, маневр жасағанда Triplane ерекше түрде көрінетін. Бір бақылаушы ұшақтың домалағанда "масты баспалдақ сияқты" көрінетінін атап өтті. Бастапқыда қару-жарағы болмаған N500 кейіннен пилот кабинасының алдына орнатылған бір Викерс пулеметімен жабдықталды. N504 сол жылдың желтоқсан айында Францияға жіберілді. Бұл ұшақ бірнеше эскадрилья үшін оқу ұшағы ретінде пайдаланылды.
During the First World War, the Sopwith Aviation Company became a prominent British manufacturer of military aircraft. Early on, Sopwith decided to pursue development of the Triplane concept as a private venture initiative. Within three minutes of takeoff, Hawker startled onlookers by looping the aircraft, serial N500, three times in succession. Hawker noted that this was due to his high confidence in the aircraft despite its radical design. When maneuvering, however, the Triplane presented an unusual appearance. One observer noted that the aircraft looked like "a drunken flight of steps" when rolling. While initially lacking any armament, N500 was subsequently furnished with a single Vickers machine gun, which was mounted centrally in front of the cockpit. N504 was eventually dispatched to France in December of that year. This aircraft served as a conversion trainer for several squadrons.
Өндіріс
1916 жылдың шілдесі мен 1917 жылдың қаңтары аралығында Адмиралтейство Sopwith компаниясына 95 ұшаққа екі келісімшарт, Clayton & Shuttleworth Ltd. компаниясына 46 ұшаққа екі келісімшарт, ал Oakley & Co. Ltd. компаниясына 25 ұшаққа бір келісімшарт берді. Корольдік әуе корпусы (RFC) үшін заманауи ұшақтар іздеу үшін Соғыс кеңсесі Clayton & Shuttleworth компаниясымен 106 Triplane үшін келісімшарт жасасты. Осы типтегі ұшақтарды көптеп өндіру 1916 жылдың соңында басталды. Sopwith компаниясы жасаған алғашқы Triplane ұшақтары Clayton & Shuttleworth компаниясына жеткізілді, олар алғашқы Triplane ұшағын 1916 жылдың 2 желтоқсанында жеткізді. Альбатрос D. II пайда болғаннан кейін, одақтас державалардың арасында жоғары өнімділіктегі әскери ұшақтарға деген қажеттілік күшейді, ол сол кезде Германия империясының қарулы күштеріне қосылып, одақтастардың әуедегі басымдығына қауіп төндірді. 1917 жылдың ақпанында Соғыс кеңсесі Triplane ұшақтарына жасалған тапсырысты Адмиралтействоның SPAD S. VII келісімшартына алмастыруға келісті. Sopwith және Clayton & Shuttleworth компаниялары RNAS өндіріс тапсырыстарын сәтті орындады, бірақ белгісіз себептермен Clayton & Shuttleworth компаниясына берілген RFC Triplane келісімшарты RNAS-қа берілмей, жай ғана тоқтатылды. Алғашқы құйрық бөлігі Pup ұшағының құйрық бөлігімен бірдей болды, тек өзгермелі бұрылыс бұрышы бар құйрық қанаты қосылды, оны ұшақты қолсыз басқаруға болатындай етіп реттеуге болады. №8 теңіз эскадрильясы 1917 жылдың ақпанында Triplane ұшақтарын алды. Барлық британдық Triplane ұшақтарының бірі Франциядағы эскадрильяларға жіберілді, ал жалғыз ұшақ Эгей теңізіне жіберілді, бірақ оның қызметі мен мақсаты туралы көп мәлімет жоқ, тек 1917 жылдың 26 наурызында Салоникада апатқа ұшырағаннан кейін пайдалануы тоқтатылды. Британдықтардан басқа, Triplane ұшағын пайдаланған француз теңіз эскадрильясы да болды, ол 17 ұшақ алды. 1917 жылдың желтоқсанында бір данасы АҚШ-қа көрмеге жіберілді. Сонымен қатар, Ресей императорлық әуе күштері 1917 жылдың екінші жартысында бір Triplane ұшағын пайдаланды, оның тағдыры белгісіз. Triplane ұшағының алғашқы жауынгерлік сынағы өте сәтті болды. Жаңа истребительдің ерекше жоғары жылдамдығы мен жоғары биіктікте жұмыс істеу қабілеті оған Albatros D. III ұшағынан айқын артықшылық берді, бірақ Triplane төмен түскенде баяу болды. 1917 жылдың сәуір айында Манфред фон Рихтгофен, көбінесе «Қызыл барон» деп танылатын, Triplane сол кездегі одақтастардың ең жақсы истребителі екенін айтты, бұл пікірді Эрнст фон Хоеппнер сияқты басқа неміс офицерлері де қолдады. Немістер ұшақтың өнімділігіне қатты таң қалды, сондықтан неміс ұшақ өндірушілері арасында қысқа мерзімді Triplane маниясы пайда болды. Олардың күш-жігерінің нәтижесінде кем дегенде 34 түрлі прототиптер жасалды, оның ішінде сәтті Fokker Dr. I ұшағының прототипі болған Fokker V.4. Ұшқыштар ұшақты «Трипехаунд» немесе жай ғана «Трипе» деп атады. Triplane ұшағын «B» эскадрильясының 10 теңіз эскадрильясы, көбінесе «Қара эскадрилья» деп танылатын, ұшқан. Бұл толығымен канадалық эскадрильяға Реймонд Коллишоу басшылық етті. Олардың ұшақтары, «Қара Мария», «Қара Принц», «Қара Джордж», «Қара Өлім» және «Қара Қой» деп аталды, қара боялған қанаттарымен және кавулінгілерімен ерекшеленді.
Between July 1916 and January 1917, the Admiralty issued two contracts to Sopwith for a total of 95 Triplanes, two contracts to Clayton & Shuttleworth Ltd. for a total of 46 aircraft, and one contract to Oakley & Co. Ltd. for 25 aircraft. Seeking modern aircraft for the Royal Flying Corps (RFC), the War Office also issued a contract to Clayton & Shuttleworth for 106 Triplanes. Quantity production of the type commenced in late 1916. The first Sopwith built Triplanes were delivered to Clayton & Shuttleworth, who delivered their first Triplane on 2 December 1916. A renewed urgency amongst the Allied Powers for high performance combat aircraft came following the emergence of the Albatros D. II, which entered service with Imperial Germany around this same time frame, which threatened Allied aerial supremacy. In February 1917, the War Office agreed to exchange its Triplane orders for the Admiralty's SPAD S. VII contracts. While both Sopwith and Clayton & Shuttleworth successfully fulfilled their RNAS production orders, For unknown reasons, the RFC Triplane contract issued to Clayton & Shuttleworth was simply cancelled rather than being transferred to the RNAS. The original tail assembly was identical to the Pup's, other than the inclusion of the variable incidence tailplane, which could be adjusted so that the aircraft could be flown hands off. No. 8 Naval Squadron received its Triplanes in February 1917. All but one British Triplane were dispatched to squadrons based in France; this sole aircraft was instead sent to the Aegean, although its service details and purpose there is largely unknown, only that its use was curtailed after a crash landing in Salonika on 26 March 1917. Aside from the British, the only other major operator of the Triplane was a French naval squadron based at Dunkirk, which received 17 aircraft. A single example was shipped to the United States for exhibition purposes in December 1917. Furthermore, the Imperial Russian Air Service also operated a single Triplane during the latter half of 1917, its fate being unknown. The Triplane's combat debut was highly successful. The new fighter's exceptional rate of climb and high service ceiling gave it a marked advantage over the Albatros D. III, though the Triplane was slower in a dive. During April 1917, Manfred von Richthofen, better known as The Red Baron, commented that the Triplane was the best Allied fighter at that time, a sentiment that was echoed by other German senior officers such as Ernst von Hoeppner. The Germans were so impressed by the aircraft's performance that it spawned a brief triplane craze among German aircraft manufacturers. Their efforts resulted in no fewer than 34 different prototypes, including the Fokker V.4, prototype of the successful Fokker Dr. I. Pilots nicknamed the aircraft the Tripehound or simply the Tripe. The Triplane was famously flown by "B" Flight 10 Naval Squadron, better known as the "Black Flight". This all Canadian flight was commanded by the ace Raymond Collishaw. Their aircraft, named Black Maria, Black Prince, Black George, Black Death and Black Sheep, were distinguishable by their black painted fins and cowlings.
Мәселелер
Үшұшақтың әскери карьерасы салыстырмалы түрде қысқа болды, өйткені оны жөндеу қиынға соқты. Отын және май бактерілеріне қанаттар мен фюзеляжды ажыратпастан қол жеткізу мүмкін емес еді; тіпті шағын жөндеулерді де артқы эшелон жөндеу базаларында жасау қажет болды. 1917 жылдың жазында қосалқы бөлшектерді алу қиын болды, нәтижесінде №1 теңіз эскадрильясының құрамы 18-ден 15 ұшаққа дейін азайды. Брюстің сөзіне сәйкес, эскадрильялардың үшұшақтарын жақсартылған құйрық жапырағымен қайта жабдықтауға кешігуі мүмкін, себебі оны жасауға қажетті жиынтықтар жетіспеді. Үшұшақ кейбір ұшақтардың қанаттары тік сүңгір кезінде сынғандықтан, құрылымдық нашарлығымен де танымал болды. Бұл кемшілік Clayton & Shuttleworth субподрядшысы жасаған 46 ұшақтағы жұқа бекіткіш сымдарды пайдаланумен байланысты болды. №10 теңіз эскадрильясының бірнеше ұшқыштары үшұшақтарын нығайту үшін кабельдерді немесе қосымша сымдарды қолданды. 1918 жылы RAF сақталған үшұшақтардың кабиналық тіректері арасына көлденең қысым тіреуін орнату бойынша техникалық бұйрық берді. Бір ұшақ, сериялық нөмірі N5912, оқу ұшағы ретінде пайдаланылғанда жоғарғы қанатында қосымша орталық қанат сымдарымен жабдықталды. Үшұшақтың тағы бір кемшілігі – оның жеңіл қарулануы. Сол кездегі Albatros истребительдері екі мылтықпен жабдықталған, ал көптеген үшұшақтар бір синхронды Vickers пулеметін алып жүрді. Үшұшаққа екі мылтық орнату әрекеттері әртүрлі нәтижелерге әкелді. Clayton & Shuttleworth екі мылтықты алты эксперименталды үшұшақ жасады. Oakley жасаған үшұшақтарда екі мылтық болар еді, бұл инженерлік өзгеріс өндірісті қатты тежеді.
The Triplane's combat career was comparatively brief, in part because it proved difficult to repair. The fuel and oil tanks were inaccessible without dismantling the wings and fuselage; even relatively minor repairs had to be made at rear echelon repair depots. Spare parts became difficult to obtain during the summer of 1917, resulting in the reduction of No. 1 Naval Squadron's complement from 18 to 15 aircraft. According to Bruce, it is plausible that squadrons were slow to refit their Triplanes with the improved tailplane due to a lack of available kits for doing so. The Triplane also gained a reputation for structural weakness because the wings of some aircraft collapsed in steep dives. This defect was attributed to the use of light gauge bracing wires in the 46 aircraft built by subcontractor Clayton & Shuttleworth. Several pilots of No. 10 Naval Squadron used cables or additional wires to strengthen their Triplanes. In 1918, the RAF issued a technical order for the installation of a spanwise compression strut between the inboard cabane struts of surviving Triplanes. One aircraft, serial N5912, was fitted with additional mid bay flying wires on the upper wing while used as a trainer. Another drawback of the Triplane was its light armament. Contemporary Albatros fighters were armed with two guns but most Triplanes carried one synchronised Vickers machine gun. Efforts to fit twin guns to the Triplane met with mixed results. Clayton & Shuttleworth built six experimental Triplanes with twin guns. Triplanes built by Oakley would have featured twin guns, an engineering change which severely delayed production.
Қызметтен шығару
1917 жылдың маусым айында No. 4 теңіз эскадрильясы алғашқы Sopwith Camels ұшақтарын алды және осы мықты, жақсы қаруланған истребительдің артықшылықтары тез арада көзге түсті. No. 8 және 9 теңіз эскадрильялары 1917 жылдың шілде айының басы мен тамыз айының басы арасында Camels ұшақтарымен қайта жабдықталды. No. 10 теңіз эскадрильясы тамыздың соңында өздерінің қалған үшұшақтарын No. 1 теңіз эскадрильясына берді. No. 1 эскадрильясы желтоқсанға дейін үшұшақтарды пайдаланды, үшұшақтарын ауыстырудың баяу болуы салдарынан көп шығынға ұшырады деген мәлімдеме бар. 1917 жылдың соңына қарай қалған үшұшақтар No. 12 теңіз эскадрильясында оқушы ұшқындарына арналған ұшақ ретінде пайдаланылды. Біраз уақыт бойы бұл үлгі тәжірибелік және оқу мақсаттары үшін қолданылып келді; 1918 жылдың қазан айына дейін сынақ ұшулар тіркелді. Алты британдық үздік ұшқышы барлық жеңістерін Sopwith Triplane ұшақтарында одіс етті. Олар – Джон Альберт Пейдж (7), Томас Каллинг (6), Сирил Аскеу Эйр (6), Ф. Х. Мейнард (6), Джеральд Эварт Нэш (6) және Энтони Арнольд (5).
In June 1917, No. 4 Naval Squadron received the first Sopwith Camels and the advantages of the sturdier, better armed fighter quickly became evident. Nos. 8 and 9 Naval Squadrons re equipped with Camels between early July and early August 1917. No. 10 Naval Squadron converted in late August, turning over its remaining Triplanes to No. 1 Naval Squadron. No. 1 operated Triplanes until December, allegedly suffering heavy casualties as a consequence of the slow replacement of their Triplanes. By the end of 1917, surviving Triplanes were used as advanced trainers with No. 12 Naval Squadron. For a time, the type remained in use for experimental and training purposes; examples were recorded as performing flights as late as October 1918. Six British aces scored all of their victories on Sopwith Triplanes. These were John Albert Page (7), Thomas Culling (6), Cyril Askew Eyre (6), F. H. Maynard (6), Gerald Ewart Nash (6) and Anthony Arnold (5).