Кіріспе

Американдық феминист және дәрігер (1832–1919)

Мэри Эдвардс Уокер (26 қараша 1832 – 21 ақпан 1919), көбінесе доктор Мэри Уокер деп аталатын, американдық аболиционист, тыйым салушы, соғыс тұтқыны және хирург болған. Ол Құрмет медалін алған жалғыз әйел. 1855 жылы Нью-Йорктегі Сиракуз медициналық колледжінде медициналық диплом алды, үйленді және медициналық практика ашты. Америка Азамат соғысы басталғанда Одақ армиясына қосылуға тырысты, бірақ оған рұхсат берілмеді. Ол Вашингтондағы уақытша ауруханада хирург болып жұмыс істеді, кейін Одақ күштері оны жұмысқа алып, Камберленд армиясына, содан кейін 52-Огайо жұмыскерлік полкіне тағайындады, осылайша АҚШ армиясындағы алғашқы әйел хирург атанды. Ол Конфедерация күштеріне түсіп қалды. Уокерлердің ата-анасы балаларына шаруа қожалығындағы жұмысты бөлісу тұрғысынан дәстүрлі емес гендерлік ролдерді көрсетті: Веста көбінесе ауыр жұмыстармен айналысса, Альва жалпы үй шаруасына қатысты. Оның бастауыш білімі ата-анасы ашқан жергілікті мектепте оқудан құралды. Уокерлер қыздарының ұлдарымен бірдей білімді болуын қалағандықтан, 1830-шы жылдардың соңында Освегода алғашқы тегін мектеп үйін ашты. Бұл практика кеңінен тараған жоқ, себебі сол кезде әйел дәрігерлерге көбінесе сенім артпайтын және құрметтемейтін. Кейін Миллердің адалсыздығы себепті олар ажырасып кетті. Уокер 1860 жылы Айова штатының Хопкинтон қаласындағы Боуэн колледжінде (кейін Ленокс колледжі деп аталды) оқыды, бірақ мектептің пікірсайыс клубынан шығудан бас тартқаны үшін мектептен қуылды.

Америка Азаматтық соғысы

Уокер Америка Азамат соғысы басталған кезде әскерде хирург ретінде ерікті болып қызмет етуге ниет білдірді, бірақ әйел болғандықтан (көп жылдар бойы жеке практикасы болғанына қарамастан) қабылданбады. Оған медбике болып жұмыс істеу ұсынылды, бірақ ол бас тартты және азаматтық ретінде Одақ армиясының хирургы ретінде ерікті болып қызмет етуді жөн көрді. АҚШ армиясында әйел хирургтар болған жоқ, сондықтан бастапқыда оған медбике ретінде жұмыс істеуге ғана рұқсат берілді. Суфражист ретінде ол әйелдердің әскерде қызмет етуіне қуанды және Чаттануга ауруханасының 2-бөлімшесіндегі Фрэнсис Хук туралы жайтты баспасөзге жеткізді – ол еркек кейпінде Одақ әскерінде қызмет еткен әйел еді. Уокер Одақ армиясының алғашқы әйел хирургы болды. 1863 жылдың қыркүйегінде ол Камберленд армиясының "Контракт бойынша жұмыс істейтін көмекші хирург (азамат)" лауазымына тағайындалды, бұл АҚШ армиясының хирургі қызметінде жұмыс істеген алғашқы әйел хирург болды. Кейіннен Уокер 52-Огайо жұмылдырушылық полкінің көмекші хирургы болып тағайындалды. Қызмет барысында ол жиі жауынгерлік шепті кесіп өтіп, азаматтарды емдеді. 1864 жылдың 10 сәуірінде ол Конфедерация әскеріне түсіп қалып, шпиондық қызметпен айыпталды, дәл сол кезде ол Конфедерация дәрігеріне ампутация жасауға көмектескен еді. Ол Вирджиния штатының Ричмонд қаласындағы Castle Thunder түрмесіне жіберілді және 1864 жылдың 12 тамызына дейін онда тұтқында болды, содан кейін тұтқын алмасу келісімі бойынша босатылды. Түрмеде отырған кезде ол өзіне берілген киімді киюден бас тартты, оның айтуынша, ол "әйелге лайық емес" еді. Уокер 1864 жылдың 12 тамызында Теннессиден келген Конфедерация хирургымен алмастырылды. Ол жазушы және лектор болып, денсаулық сақтау, тыйым салу, әйелдердің құқықтары және әйелдер киімінің реформасы сияқты мәселелерді қолдады. Ол еркек киімі кигені үшін жиі тұтқындалды және өзі дұрыс деп санайтын киімді кию құқығын қорғады. Ол әйелдердің құқықтары мен киім кию туралы екі кітап жазды. Ол киіміне қатысты сынға жауап ретінде: "Мен еркек киімін кимеймін, мен өзімнің киімдерімді киемін" деді. Уокер Вашингтондағы Орталық әйелдер сайлау бюросының мүшесі болды және Говард университетінің медицина мектебінде әйел профессорға орындық құру үшін қаражат жинады. 1907 жылы Уокер "Конституциялық аргументтің тәжі" атты еңбегін жариялады, онда ол кейбір штаттардың және федералды конституцияның әйелдерге дауыс беру құқығын бергенін айтты. Ол 1912 және 1914 жылдары АҚШ Өкілдер палатасы комитеттерінде әйелдердің сайлау құқығы туралы куәлік берді. Ұзақ аурудан кейін Уокер 1919 жылдың 21 ақпанында үйінде сексен алты жасында қайтыс болды. Ол Нью-Йорк штатының Освего қаласындағы ауылдық зиратта қарапайым жерлеу рәсімімен жерленді, оның табыты үстіне американдық ту жабылып, көйлек орнына қара костюм кигізілді. Оның 1919 жылғы қазасы АҚШ Конституциясының он тоғызыншы түзетуі қабылдануға бір жыл қалғанда болды, ол әйелдерге дауыс беру құқығын кепілдеді. 1916 жылы АҚШ Конгресі Құрмет медалі иелері үшін зейнетақы туралы заң қабылдады, соның салдарынан Армия және Әскери-теңіз күштерінің Құрмет медалі тізімдері құрылды. Армия бұрынғы иегерлердің жарамдылығын қарау үшін жеке заң жобасын ұсынды, ол зейнетақымен байланысты болмаса да, Армияның медальдарды реттеу үшін сұрауымен байланысты болды. Жағымсыз наградалар медальдарға қатысты ережелердің болмауынан туындады. Армия 1897 жылға дейін ешқандай ереже жарияламады, ал заңда өте аз талаптар болды, соның салдарынан иегерлер кез келген себеппен медаль ала алатын, нәтижесінде жауынгерлік емес қызметтің мерзімін ұзарту үшін 900-ге жуық наградалар берілді. Армияның Құрмет медалі жөніндегі комиссиясы 1916 жылдан 1917 жылға дейін кеңес өткізіп, Армияның Құрмет медалі тізімінен 911 есімді, соның ішінде доктор Мэри Эдвардс Уокер мен Уильям Ф. "Бәуфоло Билл" Кодиді шығарды. Екеуі де 1862, 1863 және 1904 жылдардағы заңдарға сәйкес, медаль алу үшін офицер немесе әскери қызметші болуы керек болғандықтан, Армияның Құрмет медаліне лайық емес деп танылды. Уокердің жағдайында ол офицер емес, азаматтық хирург болды. Дегенмен, Құрмет медалі жөніндегі комиссия, мүмкін, Уокерге қатысты кемсітушілік танытты, өйткені ол сондай-ақ жарамсыз болған кем дегенде екі азаматтық хирургтың медалін қайтарып алудан бас тартты. Олардың бірі – генерал-майор Леонард Вуд, бұрынғы Армия штабының бастығы, ол Уокер сияқты наградаға ұсынылған кезде азаматтық келісімшартты хирург болған. Мұның бәрі Құрмет медалі жөніндегі комиссияға белгілі болды, өйткені комиссия төрағасы генерал Нельсон Майлз Вудты екі рет медальға ұсынған және оның жарамсыз екенін білген. Шығарылған иегерлерге Армияның Бас прокуратурасының ұсынымы бойынша медальдарын қайтару туралы бұйрық берілмеді, ол Конгресс Армияға осы заң ережесін орындау құқығын бермегенін атап өтті, соның салдарынан медальды қайтару және қылмыстық жазалар күшін жойды. Көптеген дереккөздер президент Джимми Картердің 1977 жылы Уокердің медалін қайта қалпына келтіргенін айтса да, бұл, басы артық болуы мүмкін. Бұл әрекет Армия хатшысының деңгейінен төмен, Армияның Еңбек күштері мен резервтік істер жөніндегі көмекші хатшысы деңгейінде жасалды, ол Әскери тіркемелерді түзеу жөніндегі кеңестің ұсынымы бойынша әрекет етті. Шындығында, Форд және Картер әкімшіліктерінің екеуі де медальді қайта қалпына келтіруге қарсы болды, Картер әкімшілігі Кеңестің шешімі туралы хабарламаны естігенде қыңырсыды. Жақында жарияланған тарихи еңбек Кеңес өкілеттігі шегінен асып түскенін көрсетті, өйткені Кеңес Армия хатшысының өкілеттігінің делегациялық органы болып табылады және осылайша қоғамдық заңға қарсы келе алмайды. Сондықтан Кеңестің шешімі даулы болды, өйткені оның міндеті тек өкілеттігі шегінде қателіктерді немесе әділетсіздіктерді түзеу болды, қоғамдық заңға қарсы әрекет ету емес. Бұл мәселе 2018 жылдың басында Гарлин Коннердің Құрмет медалін беруімен дәлелденді, ол да Түзету кеңесінен шыққан, бірақ президент арқылы өтті және Конгрестен заңнамалық кешірімді қажет етті, Кеңес қоғамдық заңға және мерзімнің өтуіне қарсы тұруға құқығы болмағандықтан. Уокер өзіне Құрмет медалі осылай берілгенін сезінді, өйткені ол түрмеге қамаудан қорқып, ешбір еркекке бармаған азап шеккен тұрғындарға көмектесу үшін жау территориясына барған, ол осылайша медальға лайық болды.

Ұлттық әйелдер даңқы залы

Уокер 2000 жылы Ұлттық әйелдер даңқы залының мүшесі болды.

Танымал мәдениетте

Мэри Уокер "Les Tuniques Bleues 54" комикс альбомының "Мисс Уокер" атты 54-ші санында кейіпкер ретінде пайдаланылған. Ол мұнда әзіл-қалжыңмен, белсенді феминист ретінде көрсетілген.

Мұра

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде "Либерти" кемесі оның есімімен, "Мэри Уокер" деп аталды. 1982 жылы АҚШ пошта қызметі оның туған күнін еске алу үшін оның құрметіне 20 центтік марка шығарды. SUNY Oswego-дағы медициналық мекемелер оның құрметіне аталған (Mary Walker Health Center). Сол жерде оның Осуего қауымдастығындағы маңыздылығын түсіндіретін тақташа орнатылған. Мичиган штатының Уокер қаласында оның есімімен АҚШ Армиясының резервтік орталығы бар. Вашингтондағы Уитман Уокер клиникасы Азамат соғысы кезінде Вашингтонда медбике болған ақын Уолт Уитман мен Мэри Эдвардс Уокердің құрметіне аталған. Калифорниядағы Форт-Ирвин ұлттық оқу орталығындағы Мэри Уокер клиникасы да Уокердің құрметіне аталған. Мэри Э. Уокер үйі – Филадельфия ардагерлеріне көп қызмет көрсету және білім беру орталығы басқаратын, үйсіз әйел ардагерлерге арналған отыз төсектік уақытша тұрғын үй. 2012 жылдың мамыр айында Нью-Йорктің Освего қалалық әкімшілігі алдында Уокерді құрметтейтін 900 фунт салмақтағы қола мүсін ашылды. 2019 жылы Уокер Хиллари мен Челси Клинтонның "Батыл әйелдер кітабы: Батылдық пен төзімділіктің сүйікті оқиғалары" кітабына енгізілді. 2023 жылдың 25 тамызында Вирджиниядағы Форт А. П. Хилл ресми түрде Форт Уокер деп аталды, бұл АҚШ Қорғаныс министрлігінің Конфедерация сарбаздарының есімдерімен аталған әскери базалардың атауларын өзгерту шешімінің бір бөлігі болды. Осылайша Уокер АҚШ тарихында АҚШ әскери орнына есімі берілген алғашқы әйел атанды. 2024 жылы Уокер "Америка әйелдері" тоқсанында құрметке ие болады. Дизайн Уокердің қалталық хирургиялық жиынтығын, оның киіміндегі Құрмет медалін және хирургтің белгісін ұстап тұрғанын көрсетеді.

Шығармалары

2003 жылы жаңа кіріспемен қапталды мұқабада қайта басылды.

Ол туралы жұмыс

Негли, Кит. Мэри қалаған киімін киеді, 15 қаңтар 2019 ж.
ДиМео, Нейт. Мэри Уокер қалағанын киетін еді. The Memory Palace подкастының 76-шы эпизоды, 19 қазан 2015 ж. (Мэри Уокердің өмір жолы мен жетістіктерін баяндайтын подкаст.)
Галл Клейтон, Нэнси. Мен өз киімімді киемін! (Looking for Lilith Theatre Company тапсырысымен қойылған толық көлемді пьеса, 2017 жылдың шілдесі. Мен өз киімімді киемін!)
Каминский, Тереза. Доктор Мэри Уокердің Азамат соғысы: Бір әйелдің Құрмет медаліне дейінгі жолы және әйелдер құқықтары үшін күрес. Гильфорд, КТ: Lyons Press, 2020, ISBN 978 1 4930 3609 7.
Ламбил, Вилли және Ковин, Рауль. Miss Walker, Dupuis 2010 – "Көк халаттар" (Les Tuniques Bleues) сериясынан бельгиялық комикс. Комикс альбомы Мэри Уокерді азамат соғысы кезінде белсенді феминист ретінде карикатуралық бейнелейді.