Криптомонадтар – 10-50 мкм мөлшеріндегі, тұщы, теңіз және тұзды суларда кездесетін жасыл балдырлар тобы. Ерекшеліктері: пластидтер, қозғалыс флагеллумдары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балырлардың субфилы
Subphylum of algae
Криптомонадтар (немесе криптофиттер) – балырлардың бір тобы, олардың көпшілігі пластидтерге ие. Олар тұщы суларда кең таралған, сондай-ақ теңіз және тұзды су ортасында да кездеседі. Әрбір жасушаның мөлшері шамамен 10–50 мкм және пішіні жазық, алдыңғы бөлігінде ойыс немесе қалтасы болады. Ойыстың шетінде әдетте екі біркелкі емес қамшы бар. Кейбір түрлері аралас қоректенуге қабілетті.
The cryptomonads (or cryptophytes) are a group of algae, most of which have plastids. They are common in freshwater, and also occur in marine and brackish habitats. Each cell is around 10–50 μm in size and flattened in shape, with an anterior groove or pocket. At the edge of the pocket there are typically two slightly unequal flagella. Some may exhibit mixotrophy.
Сипаттамалары
Криптомонадтар екі байланысқан спиральді лентадан тұратын, кернеу астында ұсталатын, ерекше экструзомалар – эjectosomes-тердің болуымен ерекшеленеді. Егер жасушалар механикалық, химиялық немесе жарық стресіне ұшыраса, олар осы эjectosomes-терді бөліп шығарып, жасушаны бұзылудан зигзаг тәрізді жолмен қашықтыққа итереді. Жарық микроскопымен көрінетін ірі эjectosomes-тер қалтамен байланысты, ал кішірек эjectosomes-тер криптофиттерге тән жасушаны қоршап тұрған перипласт астында орналасады. Пластидтері жоқ Goniomonadea класын және лейкопласттары бар Cryptomonas paramecium (бұрын Chilomonas paramecium деп аталған) класын қоспағанда, криптомонадтарда бір немесе екі хлоропласт болады. Олардың құрамында хлорофилл a және c, фикобилипротеиндер және басқа пигменттер бар, ал түсі әртүрлі болады (қоңыр, қызылдан көкшіл-жасылға дейін). Әрқайсысы төрт мембранамен қоршалған, ал ортаңғы екеуінің арасында кішірейтілген жасуша ядросы – нуклеоморф орналасқан. Бұл пластидтің эукариоттық симбионттан пайда болғандығын көрсетеді, генетикалық зерттеулер оның қызыл балдыр екенін анықтады. Дегенмен, пластидтер қызыл балдыр пластидтерінен өзгеше: фикобилипротеиндер тек тилакоидтік люменде ғана кездеседі және тек фикоэритрин немесе фикоцианин түрінде болады. Родомонас жағдайында кристалдық құрылымы 1,63 Å дейін анықталды және альфа-суббірлігінің басқа белгілі фикобилипротеиндермен ешқандай байланысы жоқ екені көрсетілді. Cryptomonas сияқты кейбір криптомонадтар палмелоидты фазалар құра алады, бірақ айналадағы шырыштан тез босап, қайтадан еркін қозғалатын флагелляттарға айналады. Кейбір Cryptomonas түрлері қолайсыз жағдайларда тірі қалу үшін қатаң жасуша қабырғалары бар қозғалмайтын микробтық цисталарды да құрауы мүмкін. Криптомонадтардың флагеллумдары бір-біріне параллель орналасқан және эндоплазмалық торда қалыптасып, жасуша бетіне тасымалданатын мастигонемалар деп аталатын екі бөліктен тұратын шаштармен жабылған. Флагеллумдар мен жасуша денесінде кішкентай қабықшалар да болуы мүмкін. Митохондриялардың жалпақ кристалары бар, митоз ашық түрде жүзеге асады; сондай-ақ, жыныстық көбею туралы да хабарлар бар.
Cryptomonads are distinguished by the presence of characteristic extrusomes called ejectosomes, which consist of two connected spiral ribbons held under tension. If the cells are irritated either by mechanical, chemical or light stress, they discharge, propelling the cell in a zig zag course away from the disturbance. Large ejectosomes, visible under the light microscope, are associated with the pocket; smaller ones occur underneath the periplast, the cryptophyte specific cell surrounding. Except for the class Goniomonadea, which lacks plastids entirely, and Cryptomonas paramecium (previously called Chilomonas paramecium), which has leucoplasts, cryptomonads have one or two chloroplasts. These contain chlorophylls a and c, together with phycobiliproteins and other pigments, and vary in color (brown, red to blueish green). Each is surrounded by four membranes, and there is a reduced cell nucleus called a nucleomorph between the middle two. This indicates that the plastid was derived from a eukaryotic symbiont, shown by genetic studies to have been a red alga. However, the plastids are very different from red algal plastids: phycobiliproteins are present but only in the thylakoid lumen and are present only as phycoerythrin or phycocyanin. In the case of Rhodomonas, the crystal structure has been determined to 1.63Å; and it has been shown that the alpha subunit bears no relation to any other known phycobiliprotein. A few cryptomonads, such as Cryptomonas, can form palmelloid stages, but readily escape the surrounding mucus to become free living flagellates again. Some Cryptomonas species may also form immotile microbial cysts—resting stages with rigid cell walls to survive unfavorable conditions. Cryptomonad flagella are inserted parallel to one another, and are covered by bipartite hairs called mastigonemes, formed within the endoplasmic reticulum and transported to the cell surface. Small scales may also be present on the flagella and cell body. The mitochondria have flat cristae, and mitosis is open; sexual reproduction has also been reported.
Жіктеу
Криптомонадтарды алғаш рет 1831 жылы Infusoria-ны зерттеген кезде Кристиан Готфрид Эренберг айтқан болып көрінеді. Кейін ботаниктер оларды жеке балдырлар тобы, Криптофицейлер класы немесе Криптофиталар бөлімі ретінде қарастырды, ал зоологтар оларды жебелі протозоалардың Криптомонадкалар отряды ретінде қарастырды. Кейбір жіктелімдерде криптомонадтар (көрінетін) ұқсас пигментацияларына байланысты динофлагелляттардың жақын туыстары саналды және Пиррофита тобына біріктірілді. Криптомонад хлоропластары гетероконттар мен гаптофиттерге тығыз байланысты, ал үш топты Кавальер Смит Хромиста деп біріктірді. Алайда, организмдердің өзі тығыз байланысты деген пікір, клеткалық құрылымдағы маңызды айырмашылықтармен (ультрақұрылымдық сәйкестік) жоққа шығарылды, бұл Хромистерге жатқызылған үш негізгі туыстың пластидтерді тәуелсіз түрде алғанын және Хромистердің полифилетикалық екенін көрсетеді. Криптомонадтардың бастапқыда гетеротрофты болғаны және кейіннен хлоропластарды алғаны туралы көзқарас молекулалық деректермен қолдалады (Parfrey et al. және Burki et al.). Cryptophyceae Жасыл балдырларға немесе Жасыл балдырлар мен глаукофиттерге жақын туыс топ ретінде орналастырылды. Криптомонадтардың жақын туыс тобы, әдетте, каталлефаридтер (кейде катаблефаридтер деп те аталады) болып табылады, бұл эжектисомалары бар флагелляттар тобы. Ұсынылған топтастыру мынадай: (1) Cryptomonas, (2) Chroomonas/Komma және Hemiselmis, (3) Rhodomonas/Rhinomonas/Storeatula, (4) Guillardia/Hanusia, (5) Geminigera/Plagioselmis/Teleaulax, (6) Proteomonas sulcata, (7) Falcomonas daucoides.
The first mention of cryptomonads appears to have been made by Christian Gottfried Ehrenberg in 1831, while studying Infusoria. Later, botanists treated them as a separate algae group, class Cryptophyceae or division Cryptophyta, while zoologists treated them as the flagellate protozoa order Cryptomonadina. In some classifications, the cryptomonads were considered close relatives of the dinoflagellates because of their (seemingly) similar pigmentation, being grouped as the Pyrrhophyta. Cryptomonad chloroplasts are closely related to those of the heterokonts and haptophytes, and the three groups were united by Cavalier Smith as the Chromista. However, the case that the organisms themselves are closely related was counter indicated by the major differences in cell organization (ultrastructural identity), suggesting that the three major lineages assigned to the chromists had acquired plastids independently, and that chromists are polyphyletic. The perspective that cryptomonads are primitively heterotrophic and secondarily acquired chloroplasts, is supported by molecular evidence Parfrey et al. and Burki et al. placed Cryptophyceae as a sister clade to the Green Algae, or green algae plus glaucophytes. The sister group to the cryptomonads is likely the kathablepharids (also referred to as katablepharids), a group of flagellates that also have ejectisomes. One suggested grouping is as follows: (1) Cryptomonas, (2) Chroomonas/Komma and Hemiselmis, (3) Rhodomonas/Rhinomonas/Storeatula, (4) Guillardia/Hanusia, (5) Geminigera/Plagioselmis/Teleaulax, (6) Proteomonas sulcata, (7) Falcomonas daucoides.