Кіріспе

Музыканы интернеттен декодтайтын және ойната алатын құрылғыға цифрлық түрде жіберу.

Музыканы жүктеу (әдетте цифрлық жүктеу деп аталады) – бұл музыканы жеке компьютер, портативті медиаплеер, MP3 плеер немесе смартфон сияқты декодтайтын және ойната алатын құрылғыға интернет арқылы цифрлық түрде жіберу. Бұл термин заңды жүктеулерді де, авторлық құқықтары бұзылған материалдарды рұқсатсыз немесе төлемсіз жүктеуді де қамтиды. Музыканы жүктеу әдетте модификацияланған дискретті косинус түрлендіру (MDCT) аудио деректерін сығу технологиясымен, әсіресе iTunes қолданатын Advanced Audio Coding (AAC) форматымен және MP3 аудио кодек форматымен кодталады. Nielsen есебіне сәйкес, 2012 жылы АҚШ-тағы барлық музыка сатудың 55,9 пайызы жүктеліп алынған музыка құрады. 2011 жылдың басында Apple компаниясының iTunes Store дүкені қаржы жылының бірінші тоқсанында 1,1 миллиард доллар табыс тапты. RIAA мәліметтері бойынша, 2012 жылы музыканы жүктеу АҚШ-тағы индустриялық кірістің 43% құрады, ал 2022 жылы 3% дейін төмендеді.

Онлайн музыка дүкені

Ақылы жүктеулер кейде музыканы көшіруді немесе сатып алынған әндерді белгілі бір цифрлық аудио ойнатқыштарда ойнатуды шектейтін цифрлық құқықтарды басқарумен кодталады. Олар көбінесе жоғалтулы кодектерді (әдетте MPEG 1 Layer 3, Windows Media немесе AAC) пайдалана отырып, файл өлшемін және жолақтың қажеттілігін азайтады. Бұл музыкалық ресурстар кеңейіп келе жатқан технологияға және музыкаға оңай, жылдам қол жеткізуді қалаған клиенттердің қажеттіліктеріне жауап ретінде жасалды. Олардың бизнес-модельдері «жүктеу революциясына» жауап ретінде заңды қызметтерді пайдаланушылар үшін тартымды етеді. Тіпті заңды музыка жүктеулер де әртістер, жазба компаниялары және Американың жазба индустриясы қауымдастығы тарапынан түрлі қиындықтарға тап болды. 2007 жылдың шілдесінде Universal Music Group iTunes-пен ұзақ мерзімді келісімшартты жаңартпау туралы шешім қабылдады. Бұл шешім әндер бағасы мәселесіне негізделген, себебі Universal әртіске қарай бағаны жоғары немесе төмендетуді қалаған, бұл сол кездегі iTunes-тің 99 центтік стандартты бағасынан айырмашылық тудырды. Көптеген сала жетекшілері бұл Apple Inc. және түрлі жазба компаниялары арасындағы көптеген келіспеушіліктердің біріншісі деп санайды. TorrentFreak веб-сайтының зерттеулеріне сәйкес, швед әртістерінің 38 пайызы файлдарды бөлісуді қолдайды және бұл олардың мансабының бастапқы кезеңдерінде көмектеседі деп мәлімдейді. Әртістер, соның ішінде швед рок тобы Lamont, файлдарды бөлісуден пайда тапты.

RIAA заңсыз жүктеуге қарсы

Американың Жазу индустриясы қауымдастығы (RIAA) АҚШ-та жарық көрген музыка өндірісінің, таратудың және дайындалуының шамамен 85 пайызын қадағалайды. Олардың негізгі мақсаты – әртістердің шығармашылығын қолдау және заңсыз жүктеу арқылы олардың ақшасын жымқырудың алдын алу. Американың Жазу индустриясы қауымдастығы 2003 жылдың 8 қыркүйегінде Kazaa FastTrack желісінен заңсыз музыка файлдарын жүктеп алған жеке тұлғаларға қарсы алғашқы сот процесін бастады. Кампания басталғалы екі жыл өткен соң, ол кемінде бір маңызды заңдық сынақтан сәтті өтті. RIAA 2006 жылдың ақпан айында интернеттегі музыка пираттығын тоқтату ниетімен, музыка файлдарын ақы төлемей жүктеп алғандарға қарсы 750 іс қозғағанын мәлімдеді. RIAA өз кампаниясының нәтижесінде адамдардың музыкалық лейблдердің авторлық құқықтарын құрметтеуге және заңсыз жүктеулердің санын азайтуға ұмтылатынын күтеді. The Official Charts Company 2005 жылдың 17 сәуірінде Ұлыбританияның сингл тізіміне жүктеулерді қоса бастады, сол кезде Radio 1 жеке жүктеу тізімін таратуды тоқтатты, бірақ тізім әлі де жасалып тұрады. Бастапқыда, әннің физикалық тасымалдағышта бір уақытта шығуы керек еді; бұл талап 2007 жылдың 1 қаңтарында толығымен алынып тасталды, яғни енді барлық жүктеу сатылымдары тізімге қабылданады.

Ұлыбритания

Музыканы жүктеу 2004 жылдан бері Official Charts Company компаниясы есептеп келеді және 2005 жылдан бастап Ұлыбританияның негізгі сингл тізіміне енгізілді. 2014 жылдың қыркүйегіне қарай, Ұлыбританияда ең көп жүктелген ән – Фаррелл Уильямстың "Happy" әні, оны 1,8 миллионнан астам рет жүктеген.

Америка Құрама Штаттары

2005 жылдың қараша айында АҚШ-та ең көп сатылған сингл рекордын Гвен Стефанидің "Hollaback Girl" әні иеленді, ол бір миллионнан астам жүктеме сатылып, платиналық жүктеме мәртебесіне қол жеткізген алғашқы ән болды. 2012 жылғы мәліметтер бойынша, iTunes Store-да АҚШ-та ең көп сатылған сингл рекордын The Black Eyed Peas тобының "I Gotta Feeling" әні сатты, ол 8 миллионнан астам жүктеме сатылды. 2009 жылы қайтыс болғаннан кейін Майкл Джексон Интернеттен бір апта ішінде бір миллионнан астам ән сатқан алғашқы орындаушы болды. Дегенмен, Адель бір апта ішінде бір әннің ең көп сатылуын көрсетті, 2015 жылдың қарашасында "Hello" әні 1,12 миллион дана сатылды. Эминемнің жетінші студиялық альбомы Recovery (2010) бір миллион цифрлық дана сатқан алғашқы альбом болды. Бейонседің бесінші студиялық альбомы 2013 жылдың желтоқсанында жарық көргеннен кейін iTunes тарихында 24 сағат ішінде ең жылдам сатылған альбом атанды. Алғашқы 24 сағатта альбомның 430 000 цифрлық данасы сатылды. Адельдің үшінші студиялық альбомы 25, 2015 жылдың 20 қарашасында шыққаннан кейін iTunes тарихында бір апта ішінде ең жылдам сатылған альбом болды. Бірінші аптада 1,64 миллион цифрлық дана сатылды (оның ішінде iTunes дүкеніндегі алдын ала тапсырыстар 2015 жылдың қазан айында альбомның "Hello" синглі жарық көргеннен бастап есептелді).

Жапония

2006 жылы Жапонияның Ұялы тіркеу индустриясы қауымдастығы 2000 жылдардың басынан бастап деректерді жинақтап, Жапонияда цифрлық түрде шығарылған музыкаға сертификаттар беруді бастады. Ең көп сатылған ән – Фукусимадағы Greeeen вокалдық тобының 2008 жылғы "Kiseki" әні, ол 2008 мен 2015 жылдар аралығында заңды түрде төрт миллион рет жүктелгені үшін сертификатталды. Одан кейін R&B әншісі Тельма Аояманың 2008 жылғы "Soba ni Iru ne" әні, орындаушысы репер SoulJa, ол 2008 мен 2014 жылдар аралығында үш миллион жүктеу үшін сертификатталды. Greeeen тобының 2007 жылғы "Ai Uta" әні сертификатталған үшінші ән, ол 2007 мен 2009 жылдар аралығында 2,5 миллион жүктеумен тіркелді. Тағы екі ән екі миллионнан астам ақылы жүктеу сатылды: Айканың 2006 жылғы "Mikazuki" және Kobukuro тобының 2007 жылғы "Tsubomi" әні. Жапониядағы ең сәтті рингтон – молдаван-румыниялық O Zone тобының 2003 жылғы "Dragostea din tei" әні, жергілікті жерде "Koi no Maiahi" (恋のマイアヒ) деп белгілі, ол төрт миллион дана сатылғаны расталды. Екінші альбом – 2014 жылдың наурызынан 2015 жылдың қаңтарына дейін 100 000 дана сатылған "Frozen" мультфильмінің саундтрегінің жапон тіліндегі нұсқасы.

Оңтүстік Корея

Оңтүстік Кореяда Circle Digital Chart 2009 жылдан бері цифрлық сатылымдарды қадағалап келеді. Олардың жариялаған мәліметтері бойынша, ең табысты ән – Busker Busker тобының "Cherry Blossom Ending" (2012) әні, ол 2012 мен 2017 жылдар аралығында 7 миллионнан астам рет жүктелген. 2011 жылы T-ara тобының "Roly Poly" әні 4,1 миллион дана сатылып, жылдың ең табысты әні атанды. "Roly Poly" сонымен қатар Корея тарихындағы ең жылдам сатылған ән болып, күнтізбелік жыл ішінде (5 айда) 4 миллионнан астам жүктемеге жеткен тұңғыш ән болды. 2012 жылы бұл құрмет Psy-дың "Gangnam Style" әніне бұйырды, ол 3,8 миллион дана сатылғаннан кейін.