Кіріспе

Бастапқы күйінен өзгертілген медиа – жазылған туындының баламалы нұсқасы. Ремикс (немесе қайта оркестрлеу) – элементтерді қосу, жою немесе өзгерту арқылы бастапқы күйінен өзгертілген немесе өңделген медиа. Ән, көркем туынды, кітап, өлең немесе фотосурет – бәрі ремикс бола алады. Ремикстің басты ерекшелігі – ол басқа материалдарды пайдаланып, өзгертіп, жаңа туынды жасайды. Көбінесе ремикстер – музыка мен ән жазудағы аудио микстің бір бөлігі. Әндерді түрлі себептермен ремикске жазады: радио немесе түнгі клубтарға бейімдеу немесе қайта қарау үшін, бұрын болмаған әннің стерео немесе айналмалы дыбыс нұсқасын жасау үшін, түпнұсқалық жазбасы жоғалған немесе нашарлаған ескі әннің сапасын жақсарту үшін, әннің кейбір материалдарын жаңа контекстте пайдалану арқылы түпнұсқа әнге басқа аудиторияға жетуге мүмкіндік беру үшін, әнді көркемдік мақсаттармен өзгерту үшін, бонус тректер немесе B-сайд ретінде пайдалану үшін әннің қосымша нұсқаларын ұсыну үшін (мысалы, CD-де 4 трек болуы мүмкін), шағын орындаушы мен танымал орындаушы арасында байланыс жасау үшін (мысалы, Fatboy Slim-нің Cornershop тобының "Brimful of Asha" әніне жасаған ремиксі), әннің алғашқы немесе демо-жазбасын жақсарту үшін, кәсіби деңгейдегі өнімді қамтамасыз ету үшін, әннің бастапқы күйінен жақсарту үшін. Ремикстерді монтажбен шатастырмау керек, себебі монтаж көбінесе маркетингтік немесе хабар тарату мақсатында соңғы стерео жазбаны қысқартуды білдіреді. Тағы бір айырмашылық – ремикс жазбадан алынған аудио бөліктерін біріктіріп, әннің өзгертілген нұсқасын жасайды, ал кавер – басқа біреудің әнін қайта жазу. Аудио миксі ремикстің ең танымал түрі болғанымен, ремикске жататын медиа тек осы ғана емес. Әдебиет, кино, технология және әлеуметтік жүйелер де ремикс түрі деп қарастырылуы мүмкін.

Шығу тегі

19 ғасырдың соңында дыбыс жазыла бастағаннан бері, технология адамдарға тыңдау тәжірибесін өзгертуге мүмкіндік берді. 1940-1950 жылдары оңай өңделетін магниттік таспаның пайда болуы және одан кейінгі көпжолғы жазудың дамуымен мұндай өзгерістер жиі кездесті. Сол онжылдықтарда экспериментальды жанр – musique concrète таспа манипуляциясын қолданып, дыбыстық композициялар жасады. Көркемдік деңгейі төмен редакциялар түрлі типтегі попурилер немесе жаңалықтарды жаздырды. Қазіргі заманғы ремикстер 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында Ямайканың би залдарында пайда болды. Ska, rocksteady, reggae және dub музыкасының үздіксіз дамуын жергілікті музыка миксерлері қабылдады, олар өз тыңдаушыларының талғамына сәйкес тректерді деконструкциялап, қайта құрады. Ruddy Redwood, King Tubby және Lee "Scratch" Perry сияқты продюсерлер мен инженерлер reggae әндерінің аспаптық қоспаларын ("версиялар" деп аталатын) танымал етті. Бастапқыда олар тек вокалдық тректерді алып тастады, бірақ жақын арада күрделі эффектілер жасалды, қоспаға жеке аспаптық тректерді қосып, алып тастады, хуктарды бөліп, қайталап, эхо, реверберация және кешігу сияқты әртүрлі эффектілер қосты. Неміс краутрок тобы Neu! өздерінің бұрынғы синглы Super/Neuschnee-ді әртүрлі ойнату жылдамдықтарында немесе кассеталық магнитофонды пайдалану арқылы бұрмалап, Neu! 2 альбомының екінші жағында басқа да эффектілерді қолданды. 1970 жылдардың ортасынан бастап дискотекалардағы диджейлер диско әндерімен (циклдар мен таспалық редакцияларды пайдалану) ұқсас трюктер жасады, бишілерді еденге түсіріп, оларды ұстап тұрды. Ерекше көзге түскені – қазіргі кездегі би ремиксін ойлап тапқан Том Моултон. Диджей болмаса да (жиі кездесетін жаңылыс пікір), Моултон мансабын 1960 жылдардың соңында Fire Island би клубы үшін жасаған үйде жасалған микстейппен бастады. Оның таспалары танымал болды және ол Нью-Йорк қаласындағы музыка индустриясының назарына ілікті. Бастапқыда Моултон биге бағытталған жазбалардың эстетикасын жақсарту үшін шақырылды ("Мен ремикс жасамадым, мен микс жасадым" – Том Моултон). Соңында ол поп-жазбаларды "жөндеуші" болудан би едені үшін ремикстер жасауға маманданды. Осы жолда ол брейкдаун бөлімін және 12 дюймдік винил форматын ойлап тапты. Уолтер Гиббонс алғашқы коммерциялық 12 дюймдік синглдың ("Ten Percent", Double Exposure) би нұсқасын ұсынды. Көпшілік пікірдің қарамастан, Гиббонс жазбаны миксетпеді. Шындығында, оның нұсқасы түпнұсқалық микстің қайта өңделген нұсқасы болды. Моултон, Гиббонс және олардың замандастары (Jim Burgess, Tee Scott, кейін Larry Levan және Shep Pettibone) Salsoul Records диско эрасының ең ықпалды ремикстері болды. Salsoul каталогы (әсіресе Ұлыбритания мен Еуропада) диско миксер өнерінің "каноны" ретінде қарастырылады. Pettibone дискодан хаус эрасына сәтті көшкен ремикстердің өте аз санының бірі. (Бұл оның ең танымал ремикстері екені сөзсіз.) Оның замандастары Артур Бейкер және Франсуа Кеворкян болды. 1970 жылдардың ортасында дискомен бірге дуб және диско ремикс мәдениеті Бронкске ямайкалық иммигранттар арқылы кездесті, олардың екеуін де ынталандырып, хип-хоп музыкасын жасауға көмектесті. Басты тұлғалар DJ Kool Herc және Grandmaster Flash болды. Кесу (бір жазбаның екі данасын алмастыру) және скретч (винилдік жазбаны айналмалы пластинканың инесі астына қолмен жылжыту) мәдениеттің бөлігіне айналды, Slate журналы бұл "нақты уақыт, тірі экшен коллажы" деп атады. Бұл стильдегі ремикстің алғашқы табыстарының бірі 1983 жылы Герби Хэнкоктың "Rockit" трегі болды, оны Grand Mixer D. ST ремикстеді. Малкольм Макларен және ZTT Records шығармашылық тобы "Duck Rock" сияқты жазбаларда хип-хоптың "cut up" стилін көрсетті. Ағылшын дуэті Coldcut-тың Эрик Б. & Rakim-нің "Paid in Full" ремиксі 1987 жылдың қазан айында жарық көрді және "хип-хоптың Ұлыбританияның негізгі ағымына кіруіне негіз салды" делінеді. The Guardian газетінің Дориан Лински оны "эталондық ремикс" деп атады және ремикстердің ондық тізіміне енгізді. Coldcut ремиксі "Seven Minutes of Madness" алғашқы коммерциялық сәтті ремикстердің бірі болды, Германия, Нидерланды және Ұлыбритания сияқты елдерде ең үздік он бес хитке айналды.

Тарих

Алғашқы поп-ремикстер өте қарапайым болды; 1980-жылдары әндердің "ұзартылған микстері" клубтар мен сауда орындарына винилдік 12 дюймдік синглдерде жіберілді. Бұл әндер әдетте алты-жеті минутқа созылып, көбінесе екінші корустан кейін 8 немесе 16 такт аспаптар қосылған түпнұсқа әннен тұратын. Кейбіреулері әннің екі данасын тікелей біріктіргендей қарапайым болды. Жаңа технологиялардың қолжетімділігі мен құны арзан болғандықтан, өздерінің өндірісіне қатысқан көптеген топтар (мысалы, Yellow Magic Orchestra, Depeche Mode, New Order, Erasure және Duran Duran) ұзартылған микстің күрделі нұсқаларымен тәжірибе жасады. Мадонна мансабын би клубтарына музыка жазудан бастады және мансабын дамыту үшін ремикстерді кеңінен пайдаланды. Оның алғашқы жігіттерінің бірі – оның жұмысының бірнеше ремиксін жасаған танымал диджей Джон "Джеллибин" Бенитес болды. Art of Noise ремикс стильдерін шексіз деңгейге көтеріп, тек үлгілерден тұратын музыка жасады. Олар Kraftwerk, Yellow Magic Orchestra, Giorgio Moroder және Jean Michel Jarre сияқты электронды музыканттардың синтезаторлық композицияларының әлеуетін толыққанды пайдаланған алғашқы танымал топтардың бірі болды. Art of Noise-пен бірдей кезеңде Yello (Борис Бланк құрастырған, аранжировкалаған және микстеген) өзінің маңызды туындыларын жасады. Yello және Art of Noise үлгіленген және синтезделген дыбыстарды пайдаланғандықтан, келесі кезең үшін үлкен әсер еткен жұмыстар жасады. Кабаре Вольтер және аталған Джарр (оның Zoolook үлгі алу және реттілікпен жасалған эпикалық туындысы) осы дәуірде бірдей ықпалды болды. 1980-жылдардың соңында би музыкасының өркендеуінен кейін ремикстің жаңа түрі танымал болды, онда вокал сақталып, аспаптар ауыстырылды, көбінесе хаус музыкасы стилінде үйлесімді қосымша аспаптармен. Джесси Сондерс, "Хаус музыкасының бастаушысы" ретінде танымал, өзінің түпнұсқалық музыкасын жасап, бұрынғы тректі толықтай алмастырып, содан кейін әртістің түпнұсқалық сөздерін қосып, ремикс жасау арқылы ремикстеу өнерін өзгерткен алғашқы продюсер болды. Ол бұл техниканы алғаш рет 1988 жылдың мамырында Club Nouveau әні "It's a Cold, Cold World" үшін қолданды. Бұл тәсілдің тағы бір мысалы – Роберта Флэктің 1989 жылғы баладасы "Uh Uh Ooh Ooh Look Out (Here It Comes)", оны Чикагоның әйгілі Стив "Silk" Харли барлық аспаптық тректерді алып тастап, оның вокалын қолдау үшін минималистік, ретті трекпен алмастырды. Бұл ремикс британдық шығарылымда Саймон Харрис тарапынан жасалып, поп чарттарында бірінші орынға шықты. Ремикс өнері біртіндеп дамыды, көп ұзамай Апекс Твин сияқты авангардтық әртістер әндердің эксперименталды ремикстерін жасады (Кабаре Вольтер және басқалардың негіздеріне сүйеніп), олар түпнұсқалық дыбыстан түбегейлі өзгеше болды және сату немесе "билеуге қабілеттілік" сияқты прагматикалық мәселелерге бағынбай, "өнер үшін" жасалды. 1990-жылдары аудио мүмкіндіктері бар қуатты үй компьютерлерінің пайда болуымен бірге, екі немесе одан да көп жазбаны (көбінесе әртүрлі әндерді) біріктіретін "жер асты ремикстерін" жасаған ресми емес (және көбінесе заңдық жағынан күмәнді) ремикстер пайда болды. Girl Talk осы қозғалыстың ең танымал өкілі, ол басқа музыкадан алынған дыбыстарды пайдаланып альбомдар жасады. Жер асты микстеуді ресми ремикске қарағанда қиынырақ, өйткені вокалдар немесе жеке аспаптар сияқты бөлек тректердің таза көшірмелері көпшілікке қолжетімді емес. Кейбір әртістер (мысалы, Björk, Nine Inch Nails және Public Enemy) осы үрдісті қабылдады және өздерінің шығармаларын ремикстеуге ашық түрде рұқсат берді. Бір кезде Бьорк әндерінің жүздеген ресми емес ремикстерін ұйымдастырған веб-сайт болды, олардың барлығы ресми түрде мақұлданған микстерді пайдаланып жасалған. Erasure сияқты басқа да әртістер ресми түрде шығарылған синглдеріне ремикс бағдарламалық жасақтамасын қосты, бұл пайдаланушыларға ремикстерді шексіз өзгертуге мүмкіндік берді. Топ сонымен қатар ремикс жарыстарын өткізді, олардың сүйікті жанкүйерлері жасаған ремикстерін кейінірек ресми релиздерде пайдаланды. Ремикс жасау синтезделген электронды және эксперименталды музыка шеңберлерінде кең таралған. Синтпоп және агротех сияқты жанрлардағы алдыңғы қатарлы музыканы жасайтындардың көпшілігі жеке орындаушылар немесе жұптар. Олар көбінесе өзіне жетпейтін дағдылар мен жабдықтармен көмектесу үшін ремиксерлерді пайдаланады. Чикаголық Delobbo, Даллас қаласындағы LehtMoJoe және t. A. T. u. тобымен жұмыс істеген орыс диджеі Рам сияқты әртістер ремикс жасау шеберлігі үшін іздестіріледі және әсерлі үлестер тізіміне ие. Индустриалдық топтардың әндерінің жартысы ремикстелген альбомдардан тұрады. Шындығында, танымал синглдар басқа танымал әртістер жасаған ремикстердің толық альбомына дейін кеңейтілген. Кейбір индустриалдық топтар, әсіресе Nine Inch Nails, өздерінің музыкасын ремикске ұсынуға және тіпті оны ынталандыруға дайын, олардың веб-сайтында Apple-дың GarageBand бағдарламасын пайдаланып ремикске болатын жүктеуге болатын әндердің тізімі бар. Кейбір әртістер әндерін U MYX форматында шығара бастады, бұл сатып алушыларға әндерді микстеуге және оларды U MYX веб-сайтында бөлісуге мүмкіндік береді. Кейбір радиостансалар, мысалы, Ұлыбританиядағы стансалар, өзінің форматтарында ремикстерді кеңінен пайдаланады, бұл олардың нарық бәсекелестерінен гөрі ыстық және көңілді дыбыс беруге мүмкіндік береді.

Популярлы музыкада

Соңғы технология қайта араластыруды жеңілдетеді, осының нәтижесінде музыка индустриясында оның қолданылуы артып келеді. Мұны заңды түрде жасауға болады, бірақ ремикстелген әндерде қолданылған үлгілерге қатысты көптеген даулар туындады. Көптеген танымал әртістер ремикс дауларына қатысқан. 2015 жылы Джей З өзінің "Big Pimpin'" әнінде египет композиторы Балиг Хамдидің "Khosara Khosara" шығармасынан үлгі алғаны үшін сотқа тартылды. Хамдидің жүрегі елжіреген туысы Осама Фахми Джей З-дің әнді пайдалануға "экономикалық құқығы" болғанын, бірақ "адамгершілік құқығы" болмағанын мәлімдеді. 1988 жылы Синед О'Коннордың "I Want Your (Hands On Me)" арт-рок әні композицияның қалалық тартымдылығын күшейту үшін ремикске енгізілді (түпнұсқасында тартымды, ұнтақталған бас сызығы және Chic жұмысына ұқсамайтын ритм-гитара бар). 1989 жылы The Cure-дің "Pictures of You" әні ремикске енгізіліп, "музыканы басымен бұрып, ритмді толығымен өзгертті, бірақ әннің маңызды ядросын сақтап қалды". Ремикстер қазіргі заманғы би музыкасында кең таралды, бір әнге көптеген түрлі музыкалық жанрлар мен би орындарында танысу мүмкіндігін береді. Мұндай ремикстерде көбінесе "қонақ" әртістер болады, олар бастапқы жазбаға жаңа вокалдар немесе музыканттарды қосады. Ремикс хип-хоп және рэп музыкасында да жиі қолданылады. R&B ремиксі әдетте түпнұсқа әнмен бірдей музыкаға ие, бірақ қонақ әртістер орындаған қосымша немесе өзгертілген өлеңдер қосылады. Ол әдетте әннің түпнұсқа өлеңдерінің барлығын қамтиды, бірақ олар бастапқыдан өзгеше ретпен орналастырылуы мүмкін. 1990 жылдардың басында Мэрайя Кэри би билеушілері үшін ән жазған алғашқы әртістердің бірі болды, ал 1993 жылға қарай оның көптеген маңызды би және қалалық бағытталған нұсқалары қайта жазылды, мысалы "Dreamlover". Кейбір әртістер өз әндерінің әртүрлі нұсқаларына жаңа немесе қосымша вокалдар қосты. Бұл нұсқалар техникалық тұрғыдан ремикс емес, өйткені материалдың толығымен жаңа өндірісі жүргізілді (әндер "қайта кесілді", әдетте, бастапқыдан). Кэри продюсер Puff Daddy-мен бірге "Fantasy" әнінің Bad Boy ресми ремиксін жасады. Bad Boy ремиксінде Puff Daddy фонографиялық вокалын орындайды және Ol' Dirty Bastard рэп орындайды, соңғысы стильдің кенеттен өзгеруі сатуға кері әсер етеді деп қорқытқан Columbia компаниясын алаңдатты. Ремикс үшін әннің кейбір R&B элементтері алынып тасталды, бас сызығы мен "Genius of Love" үлгісі баса айтылды және түпнұсқа нұсқасының бриджі хор ретінде пайдаланылды. Ән және оның ремиксі, сөзсіз, Кэридің бүгінгі күнге дейін ең маңызды синглдерінің бірі болып табылады. Әннің коммерциялық табысының арқасында Кэри 1995 жылдан кейінгі әндері арқылы рэперді танымал әртіс ретінде танымал етуге көмектесті. The New Yorker басылымының редакторы Саша Фрере Джонс әннің ремиксіне сілтеме жасап былай деді: "Мисси Эллиотт пен Бейонсе сияқты R&B/хип-хоп жұлдыздарының күйлерін рэппен біріктіру стандартқа айналды. Ал жас ақ нәсілді поп жұлдыздары, соның ішінде Бритни Спирс, 'N Sync және Кристина Агилера соңғы он жылда R&B-ге тән поп музыкасын жасады". TheFader жазушысы Джудник Майард R&B және хип-хоп ынтымақтастығына қатысты: "Бұл қозғалыстың чемпионы - Мэрайя Кэри" деп жазды. Майард сондай-ақ: "Күні бүгінге дейін ODB және Mariah барлық уақыттағы ең жақсы және кездейсоқ хип-хоп ынтымақтастығы болуы мүмкін" деп мәлімдеді, себебі "Fantasy" жазбасының арқасында "R&B және Хип-хоп ең жақсы бауырлар болды". М.С. Лайттан "қонақ рэп" орындауды сұрады, осылайша поп-музыкада жаңа дәстүр пайда болды. Джордж Майкл 1987 жылы "I Want Your Sex" әнінің үш әртүрлі аранжировкасын ұсынды, бұл бір шығарманың "сериялық өндірісінің" нарық табу және тыңдаушылардың талғамын кеңейту әлеуетін көрсетті. 1995 жылы "California Love" әнін орындағаннан кейін, ол оның ең көп сатылған сингліне айналды, Тупак Шакур оны доктор Дре қатысуымен қайта ремикске енгізді, ол бастапқыда оны келесі альбомына алғысы келген, бірақ оны All Eyez on Me альбомына жіберді. Бұл сонымен қатар Роджер Траутманның түпнұсқадан қайта пайда болуын қамтыды, бірақ ол ремиксті аутрода импровизациялық сөздермен аяқтады. Мэрайя Кэридің "Heartbreaker" әнінің ремиксі жасалды, онда Снуп Доггтың "Ain't No Fun (If the Homies Can't Have None)" әнінен лирикалық интерполяциялар мен аспаптық үлгілер бар. Ремикс үшін қара-ақ түсірілген және Снуптың камео бейнесі бар жеке музыкалық видео түсірілді. 2001 жылы Джессика Симпсон өзінің "Irresistible" әнінің урбан ремиксін шығарды, онда рэперлер Lil' Bow Wow және Джермейн Дюпри қатысты, ол да тректі өндірді. Ол Kool & the Gang-тың "Jungle Boogie" (1973) және Club Nouveau-дың "Why You Treat Me So Bad" (1987) әндерінен үлгі алды. 1999 жылдың 12 шілдесінде шығарылған Дженнифер Пейдждің "Always You" ремиксі Billboard Dance/Club Play чартында алтыншы орынға ие болды. Melanie C-нің "I Turn to You" әнінің негізгі синглы "Hex Hector Radio Mix" ретінде шығарылды, соның арқасында Hex Hector 2001 жылы "Жылдың ремиксері" номинациясында Grammy жүлдесін жеңіп алды. Тағы бір белгілі мысал - R. Kelly, ол 2003 жылы шыққан "Chocolate Factory" альбомы үшін "Ignition" әнінің екі әртүрлі нұсқасын жазды. Ән ерекшелігі - түпнұсқаның соңынан ремикске өтуі ( "Normally I don't do this, but uh, go ahead on, break em' off with a little preview of the remix." деген сөздерімен сүйемелденген). Сонымен қатар, түпнұсқа нұсқасының басындағы "You remind me of something/I just can't think of what it is" деген сөздер Kelly-дің ескі әнінен алынған. Кейін Kelly "Ignition (remix)" әнін "Ignition" әнінің болжамды түпнұсқасынан бұрын жазғанын және оның ремиксіндегі хор мәтінінің мағынасын беру үшін оны жасағанын айтты. Мадоннаның "I'm Breathless" альбомында "Now I'm Following You" әнінің ремиксі қолданылды, ол түпнұсқадан "Vogue" әніне өту үшін пайдаланылды, осылайша тыңдаушыны шатырлатпайтын жаңа әнді қосуға мүмкіндік берді. 2015 жылы Jay Z-дің Roc Nation компаниясымен жұмыс істеген EDM әртісі Deadmau5 өзінің бұрынғы менеджерінен өзінің әндерін рұқсатсыз ремикске енгізгені үшін сотқа берді. Deadmau5 менеджеріне оның жұмысын кейбір ремикстер үшін пайдалануға рұқсат бергенін, бірақ барлығына емес екенін мәлімдеді. Deadmau5 менеджерімен қарым-қатынасы аяқталғаннан кейін жасалған ремикстер үшін өтемақы талап етті, өйткені ол бұл болашақ ремикс мүмкіндіктерін қажет болса тоқтатуға құқылы екенін мәлімдеді. Екі тарап 2016 жылы Play Records компаниясына жаңа ремикстер жасауға тыйым салатын келісімге келді. 50 Cent 2018 жылдың қазанында рэпер Рик Россты "In da Club" әнінің битін ремикске енгізгені үшін сотқа берді, себебі олардың арасындағы жарияланған жанжал болды. Алайда, судья сот процесін тоқтатты, өйткені 50 Cent-тің битке авторлық құқығы болмағанын, оның Shady/Aftermath Records компаниясына тиесілі екенін мәлімдеді. Көптеген хип-хоп ремикстері поп/R&B әншісіне өзінің баяу әндеріне урбан, рэп стилін қосу қажеттілігінен немесе рэпердің R&B әншісімен ынтымақтастық арқылы көбірек поп танымалдылыққа қол жеткізу ниетінен туындады. Ремикстер әндердің түпнұсқа нұсқаларының танымалдығын арттыра алады. Қонақ рэптерінің, қайта орындалған немесе өзгертілген өлеңдердің және баламады музыкалық тректердің арқасында кейбір хип-хоп ремикстері түпнұсқадан мүлдем өзгеше әндерге айналуы мүмкін. Мысалы, Дженнифер Лопестің "Ain't It Funny" әнінің ремиксі түпнұсқа жазбадан тек атауымен ғана ұқсас. Баяу балладалар мен R&B әндерін техно өндірушілер мен диджейлер клуб сахнасына және урбан радиоға тарту үшін ремикске енгізе алады. Керісінше, жылдам әнді "quiet storm" стиліне сәйкес ету үшін баяулатуға болады. Frankie Knuckles өзінің Def Classic Mixтерімен екі нарықты қамтыды, ол әдетте би тректерінің "шабуылын" жұмсарту үшін әсем элементтерді алып тастап, темпті сәл баяулатты. Бұл ремикстер өте әсерлі болды, атап айтқанда Лиза Стансфилдтің классикалық "Change" синглы Knuckles нұсқасында урбан радиода ойнатылды.

Кең мағынасы

Ремикс белгілі бір туындының немесе аудио емес басқа да медианың сызықтық емес қайта қарастырылуына да қатысты болуы мүмкін, мысалы, әртүрлі туындылардың бөліктерін біріктіретін гибридтік процеске. Бөліктерді біріктіру және жаңа контекстке енгізу процесі көбінесе бастапқы автордың/суретшінің ниеті мен көзқарасына қарамастан, ерекше нәтижелер береді. Сондықтан ремикс түсінігін бейнелеу өнеріне, тіпті одан да алыс салаларға қолдануға болады. Марк З. Данилевскидің "Жапырақтар үйі" романы кейбір зерттеушілер тарапынан ремикс концепциясымен салыстырылады.

Әдебиетте

Әдебиеттегі ремикс – мәтіннің балама нұсқасы. Уильям Берроуз 1960 жылдары Брион Гиссен әзірлеген кесу әдісін қолданып, тілді ремикске түсірді. Ол түрлі мәтіндік көздерді (өзінің мәтіндерін қоса алғанда) әдепкіде қайшымен бөліктерге бөліп, бетке жаңадан орналастырып, жаңа сөйлемдер, жаңа ойлар, жаңа әңгімелер мен сөздерді қабылдаудың жаңа жолдарын жасау үшін жабыстыратын. "Жұмсақ машина" (1961) – Берроуздың кесу әдісіне негізделген алғашқы романдарының белгілі бір мысалы. Әдебиет пен тілді ремикске түсіру Джефф Нунның "Pixel Juice" (2000) шығармасында да байқалады, ол кейіннен "Cobralingus" (2001) үшін осы процесте әртүрлі әдістерді қолданғанын түсіндірді.

Медиа және тұтыну өнімдерінде

Соңғы жылдары ремикс ұғымы басқа медиа және өнімдерге ұқсас қолданылды. 2001 жылы британдық Channel 4 телеарнасы Jaaaaam бағдарламасын комедиялық шоу Jam-нан жасалған ремикс ретінде шығарды. 2003 жылы Coca-Cola компаниясы өзінің Sprite сусындарының тропикалық хош иісті жаңа нұсқасын Sprite Remix деген атпен шығарды. 1995 жылы Sega компаниясы Virtua Fighter Remix (バーチャファイター リミックス / Bāchafaitā rimikkusu) нұсқасын, Sega Saturn платформасында Virtua Fighter шығарылғаннан кейін бірнеше ай өткен соң жаңарту ретінде ұсынды. Virtua Fighter Saturn-да аса әсерлі жағдайда шыққан жоқ. Sega, Sega Model 1 аркадалық нұсқасының дәл портын жасауға тырысып, текстураланбаған модельдерді және аркадалық машинаның дыбыстық жолын пайдалануды жөн көрді. Бірақ Saturn Model 1 аппараты сияқты көп полигонды экранға шығара алмағандықтан, кейіпкерлер көзге айтарлықтай нашар көрінді. Көптегендер оны тіпті Sega 32X нұсқасынан да нашар деп санайды, себебі CD-ді жүктеу уақыты қосымша уақыт алды. Virtua Fighter Remix осы кемшіліктердің көптерін түзету үшін жасалды. Модельдердегі полигон саны аздап артты (бірақ Model 1 нұсқасынан әлі де аз); сонымен қатар олар текстураланған, бұл PlayStation-мен бәсекелесе алатын әлдеқайда заманауи ойынға әкелді. Ойын ойыншыларға бастапқы, көлеңкесіз модельдерді де пайдалануға мүмкіндік береді. Батыста Saturn жиынтығына CG Portrait Collection Disc дискісі де қосылды. Солтүстік Америкадағы сатып алушылар Saturn консолін тіркеген жағдайда Virtua Fighter Remix ойынын тегін алды, ал жапондық клиенттер кейіннен SegaNet-пен үйлесімді нұсқаны алды. Sega Virtua Fighter Remix-ті Sega Titan Video аркадалық аппараттарына да әкелді.

Авторлық құқық салдары

Ремикстерлер бұрыннан бар музыкалық шығармалардан (мүмкін бірнешеуден) көп мөлшерде материал алуы мүмкін болғандықтан, зияткерлік меншік мәселесі маңызды болып табылады. Ең басты сұрақ – ремикс жасаушы өз жұмысын еркін таратуға құқылы ма, әлде ремикс, мысалы, АҚШ авторлық құқық заңына сәйкес, туынды жұмысқа жата ма? Көру жұмыстарының, мысалы, лицензиялау мәселелерімен күресуге болатын коллаж сияқты өнер түрлерінің заңдылығына қатысты ашық сұрақтар бар. Туынды жұмыстарға қатысты екі айқын шек бар. Егер әннің формасы түпнұсқасынан мүлдем өзгеше болса (мысалы, тек өзгертілген мотивті ғана пайдаланып, қалған бөлігі мүлдем басқаша болса), онда ол міндетті түрде туынды жұмыс болып табылмайды (мелодия мен аккордтардың қаншалықты өзгертілгеніне байланысты). Ал егер ремиксер тек бірнеше өзгеріс енгізсе (мысалы, аспап пен темп), онда ол анық туынды жұмыс болып есептеледі және түпнұсқа жұмыстың авторлық құқығының иесіне тиесілі болады. Creative Commons – коммерциялық емес ұйым, ол шығармашылық пен білімді ақысыз құқықтық құралдар арқылы бөлісуге және пайдалануға мүмкіндік береді, сондай-ақ ремикс мәдениетін дамытуға бағытталған. Авторлық құқық иесінің көбейту/көшіру, тарату, бейімдеу және орындау сияқты құқықтары, егер олар ашық лицензияланбаса, авторлық құқық материалдарын рұқсатсыз келіссөздер жүргізу мүмкіндігін азайтады. Ремикстер түпнұсқа материалдың толық немесе маңызды бөлігін қайта өндірген, көшірген, таратқан, бейімдеген немесе орындаған кезде заңдық қиындықтарға тап болуы мүмкін. Егер Creative Commons лицензиясы сияқты ерікті ашық мазмұн лицензиясы арқылы алдын ала рұқсат берілмесе, немесе әділ пайдалану (өте шектеулі ауқымда), заңдық лицензия болса, немесе авторлық құқық иесінен рұқсат алынса ғана. Әдетте, соттар материалдың маңызды бөлігін анықтағанда оның сапасына, емес, көлеміне және жұмыстың толық көлемімен салыстырғандағы маңыздылығына назар аударады. Авторлық құқық заңын және ремикстерді реформалауға қатысты бірнеше теория бар. Николас Сузор авторлық құқық заңын осылай өзгертуге болады деп санайды, авторлық құқық иесінің рұқсатынсыз авторлық құқықты материалды қайта пайдалануға рұқсат беруге болады, егер туынды жұмыс өте өзгертілген болса және авторлық құқық иесінің негізгі нарығына әсер етпесе. Коммерциялық емес туынды жұмыстар, олар түпнұсқа материал нарығымен бәсекелеспесе, авторлық құқық бойынша талаптардан қорғалуға тиіс деген күшті аргумент бар. Стэнфорд құқық профессоры Лоуренс Лессиг тарихта алғаш рет шығармашылық екі архитектуралық ерекшелікке байланысты реттелуге жатады деп санайды. Біріншіден, цифрлық түрінде жасалған мәдени заттарды немесе өнімдерді оңай көшіруге болады, екіншіден, авторлық құқық заңы бойынша иесінің рұқсаты қажет. Соның салдарынан, ремикс жасау немесе маш-ап жасау үшін авторлық құқық иесінің рұқсаты қажет. Лессигтің пікірінше, маш-ап пен ремикстің кілті – «білім беру, кадр немесе заң туралы емес, технологиямен не істеуге болатыны туралы, содан кейін заң оны ұстап алады». Оның ойынша, тәжірибелерді зерттейтін және қоғамдық жағдайда нормаларды немесе ақылға қонымды мінез-құлықтарды белгілейтін есептерді жариялайтын сауда бірлестіктері, мысалы, маш-ап гильдиялары, әділ пайдалану параметрлерін белгілеуде пайдалы болар еді. Лессиг сондай-ақ Creative Commons және басқа лицензиялар, мысалы GNU General Public License, маш-ап және ремикс жасаушылар авторлық құқық заңдарының әсерін азайту үшін пайдалана алатын маңызды механизмдер екенін айтады. Лессиг өз идеяларын «Remix» атты кітабында жазған, ол өзі CC BY NC лицензиясы бойынша ремикс жасауға рұқсат береді. Әділ пайдалану келісімі пайдаланушыларға авторлық құқықпен қорғалған материалдарды түпнұсқа авторының рұқсатын сұрамай-ақ пайдалануға мүмкіндік береді (федералды авторлық құқық заңының 107-бабы). Осы келісімге сәйкес, авторлық құқықпен қорғалған материалды пайдаланғанда белгілі бір мемлекеттік ережелерді сақтау қажет. Материалды қарызға алу әділ пайдалануға жата ма, жоқ па, ол түпнұсқа мазмұнның қанша пайызы қолданылғанына, мазмұнның сипатына, қарызға алынған мазмұнның мақсатына және қарызға алынған мазмұнның аудиторияға тигізетін әсеріне байланысты. Алайда, ремикс жасау кезінде авторлық құқықты бұзу мен әділ пайдалану ережелерін сақтау арасында нақты шекара жоқ. Бірақ, егер ремиксер таратып отырған жұмыс жаңа және трансформациялық болса, коммерциялық мақсатта болмаса, авторлық құқық заңдары бұзылмайды. Мұндай жағдайлардағы маңызды сөз – «трансформациялық», өйткені ремикс өнімі жеткілікті түрде өзгертілген немесе жеткілікті түрлі мақсатта қолданылған болуы керек, авторлық құқықты бұзу қаупін болдырмау үшін. 2012 жылы Канаданың Авторлық құқықты жаңарту заңы коммерциялық емес ремикстің жасалуына рұқсат беретін жаңа ереже қосты. 2013 жылы АҚШ сотының Lenz v. Universal Music Corp. ісінде әуесқой ремиксі әділ пайдалануға жатуы мүмкін екені мойндалды және авторлық құқық иелерінен DMCA ескертулерін жібермес бұрын әділ пайдалануды тексеру және құрметтеу талап етілді. Сонымен қатар, «ремикс заманы» мойндалды және авторлық құқықты реформалау қажеттігі айтылды.