Кіріспе
Ганадағы кратерлік көл Босумтуи көлі – Гананың жалғыз табиғи көлі. Ол диаметрі шамамен 8,5 километр болатын ежелгі соққы кратерінде орналасқан. Туристер көбінесе қоныстанайтын ауылдардың ішіндегі ең танымал ауыл – Абоно. Ашанти тайпасы Босумтуиді қасиетті көл деп санайды. Дәстүрлі сенім бойынша, қайтыс болған жандар Асасе Я қадірлі құдайымен қоштасу үшін осы жерге келеді. Сондықтан, көлде балық аулауға тек ағаштан жасалған салдан ғана рұқсат етіледі. Көлдегі балық түрлерінің арасында эндемикалық циклид Hemichromis frempongi, сондай-ақ жартылай эндемикалық циклидтер Tilapia busumana және T. discolor бар.
Lake Bosumtwi is the only natural lake in Ghana. It is situated within an ancient impact crater that is about in diameter. The most popular amongst the villages where tourists usually settle is Abono. The Ashanti consider Bosumtwi a sacred lake. According to traditional belief, the souls of the dead come here to bid farewell to the goddess Asase Ya. Because of this, it is considered permissible to fish in the lake only from wooden planks. Among the fish species in the lake is the endemic cichlid Hemichromis frempongi, and the near endemic cichlids Tilapia busumana and T. discolor.
Жарылыс кратері
Босумтви көлінің соққы кратерінің диаметрі қазіргі көлден сәл үлкен, шамамен 10.5 км, және шамамен 1.07 миллион жыл (плейстоцен дәуірі) деп бағаланады. Кратердің тереңдігі шамамен 15 метр, бірақ көл шөгінділерінің тереңдігімен бірге есептегенде одан да терең.
The crater has been partly eroded, and is situated in dense rainforest, making it difficult to study and confirm its origin by meteorite impact. Shock features such as shatter cones are largely overgrown by vegetation or covered by the lake. However, drilling of the crater's central uplift beneath the lake floor has recently provided an abundance of shocked materials for scientific study. asserts that the possible origin of the impactor is an asteroid coming from the middle main belt at a high inclination (>17 degrees).
Кратер ішінара эрозияға ұшыраған және тығыз жаңбырлы орманда орналасқан, метеорит соққысынан пайда болғанын зерттеу және растау қиын. Шаттер конустары сияқты соққы белгілері көбінесе өсімдіктермен жабылып, немесе көл суымен жабылады. Дегенмен, көл төріндегі кратердің орталық бөлігін бұрғылау арқылы ғылыми зерттеулер үшін көптеген соққыға ұшыраған материалдар табылды. Зерттеушілер соққы тудырған дененің ортаңғы негізгі белдеуден (>17 градус) жоғары бұрышпен келген астероид болуы мүмкін екенін айтады.
The crater has been partly eroded, and is situated in dense rainforest, making it difficult to study and confirm its origin by meteorite impact. Shock features such as shatter cones are largely overgrown by vegetation or covered by the lake. However, drilling of the crater's central uplift beneath the lake floor has recently provided an abundance of shocked materials for scientific study. asserts that the possible origin of the impactor is an asteroid coming from the middle main belt at a high inclination (>17 degrees).
Климат тарихы
Астероид соққысынан бұрын, бұл аймақ жануарларға толы, құлпыра жайылған жаңбырлы орман болған. Соққыдан кейін пайда болған кратер сумен толып, Босумтви көлін құрады. Көп жауынды кезеңдерде кратер суға толып, көл деңгейі шетінің ең төменгі нүктелерінен жоғары көтерілген. Мұндай кезеңдерді тау шаңырағында табылған балықтардың қазба қалдықтары растайды. Су тіпті бассейннен асып, арна арқылы ағып шыққан. Дегенмен, су деңгейінің тым төмен болған кездер де болды, сол кезде жаңбырлы орман бассейнге еніп, көлді тек кішкентай тоғанға айналдырған. Аңыз бойынша және қазір палеоклиматтық деректермен дәлелденгендей, мұндай кезең шамамен 300 жылға дейін жалғасқан.
Адамзат тарихы
1648 жылы Асан қаласынан Акора Бомпе есімді ашантилік аңшы жаңбырлы ормандарда жарақат алған антилопаны қуған. Кенеттен, жануар кішкентай тоғанға нығылып, көзден жоқ болды. Бұл су айдыны жануардың өмірін сақтап қалуға тырысқандай болды. Аңшы антилопаны ешқашан ұстай алмады, бірақ ол суға жақын қоныстанып, балық аулауға кірісті. Ол осы жерді "Босомтве" деп атады, яғни "антилопа құдайы" деген мағынаны білдіреді. Осы оқиға сол кезде көл деңгейінің өте төмен болғанын көрсетеді. Көлдің жағасында тұрған, 300 жылдан астам ғасырлармен өлшенетін өлген ағаштар да осыны куәландырады. Келесі ғасырларда ашантилер мен акимдер арасында көл үшін бірнеше соғыс болды, екеуі де осы аймаққа құқығы бар деп таласты. Ашантилер жеңіске жетті. Көл маңындағы әрбір ауылдың өзіндік киелі орны немесе фетиштік тоғайы бар. Христиан дінінің келуімен, кейбір адамдар бұрынғы сенімдерінен бас тартты, бірақ көптегендері қиын жағдайларда немесе ауруларға қарсы дәстүрлі көмекке жүгінуді жалғастырды. Абродум тасы көлдің рухани орталығы деп есептеледі. Балық аулаудың нашарлауы жаман ниеттің белгісі саналса, көл тұрғындары сиыр құрбандыққа шалады. Бұл рәсім Ашанти патшасы, Асантехененің қатысуымен тойланады. Салтанат кезінде сиырдың ішегі тасқа беріліп, қалғаны көлге лақтырылады. Халық етті алу үшін балталар мен айбалталармен суға асығады. Суға темірмен тиюге қатысты дәстүрлі тыйым бар, сондай-ақ заманауи қайықтар лайықты деп есептелмейді. Падуа – бұл басқаруға едәуір шеберлік қажет болатын ағаш тақта. Бұрын қатаң сақталған, жуынуға, шомылуға немесе көлге қоқыс тастауға тыйым салу сияқты басқа да тыйымдар көлдің тазалығы мен денсаулығын сақтауға көмектесті. Кратер көлі Босумтви көлінің жанында 30-ға жуық ауыл (адам қоныстары) орналасқан, олардың жалпы саны шамамен 70 000 ашанти халқына жетеді. Босумтви көлі – ашанти халқы үшін балық аулау, жүзу және қайықпен жүзуге арналған экономикалық және танымал демалыс орны.