Амнон Рубинштейн: Израиль саяхаты мен ғалымы (1931-2024)

Кіріспе

Израиль саясаткері (1931–2024)

Амнон Рубинштейн (5 қыркүйек 1931 – 18 қаңтар 2024) – израильдік құқықтанушы, саясаткер және Израиль сыйлығының (2006) және Чешин сыйлығының (2010) иегері. 1977–2002 жылдар аралығында Кнессет депутаты болған ол бірнеше министрлік қызметтер атқарды. Өмірінің соңғы жылдары Герцлиядағы Пәнаралық орталықтың (IDC) деканы және Либералды Интернационалдың демеушісі болды.

Ерте өмір

Рубинштейн мандат дәуірінде Тель-Авивте дүниеге келді. Оның отбасы ревизионисттік сионистік қозғалысқа жатты. Кейін Рубинштейн ревизионизмнен бөлініп кетті, бірақ ревизионист-негізін қалаушы Зеев Жаботинскийге әсер еткен классикалық либерализмнің ықпалынан құтылмады. Израиль қорғаныс күштерінде капитан болып қызмет еткеннен кейін, ол Иерусалимдегі Еврей университетінде экономика, халықаралық қатынастар және құқық салаларын оқыды және 1963 жылы адвокаттыққа қабылданды. 1966 жылы Лондон экономика мектебінен заң ғылымдарының докторы дәрежесін алды. 1961 жылдан 1975 жылға дейін Тель-Авив университетінде заң профессоры болып жұмыс істеді, 1968 жылдан 1973 жылға дейін факультет деканы қызметін атқарды.

Саяси мансап

Рубинштейннің саяси мансабы Йом Киппур соғысынан кейін «Шинуи» партиясын құрғаннан бастау алды. «Шинуи» Даш партиясын құру үшін Игаэль Ядиннің Демократиялық қозғалысына қосылды. 1977 жылғы сайлауда Даш Кнессетте 15 орын жеңіп алды. Даш партиясының жеңісі «Альйнмент» партиясының есебінен болды; Израиль мемлекетінің құрылғаннан бері өткен 29 жыл ішінде тұңғыш рет оңшылдар үкімет құрды. Алайда, Рубинштейн Даш партиясының Менахем Бегиннің «Ликуд» үкіметтік коалициясына қатысуына қарсы болды, соның салдарынан «Шинуи» Даштан бөлініп шықты. Рубинштейн 1981 жылғы сайлауда өкілдігін сақтап қалды, бірақ «Шинуи» партиясының орындары екіге дейін азайды. 1984 жылғы сайлауда үш орын жеңіп алғаннан кейін «Шинуи» үкіметтік коалицияға шақырылды, ал Рубинштейн Байланыс министрі болып тағайындалды. Рубинштейн 1988 жылы қайта сайланды, бірақ «Шинуи» партиясы үкіметке кірмей қалды. 1992 жылғы сайлауға дейін «Шинуи» Шуламит Алонидің «Рац» және сионистік социалистік «Мапам» партияларымен бірігіп, либералды-әлеуметтік демократиялық бағыттағы «Мерец» партиясын құрды. 1992 жылы «Мерец» Ицхак Рабиннің үкіметіне қосылды, ал Рубинштейн Энергетика және инфрақұрылым министрі болып тағайындалды. Бірақ қызметінің басында ол Шуламит Алонидің орнына Білім министрі болды. Заң шығарушы ретінде Рубинштейн Израильде адам құқықтарын қамтамасыз ететін екі негізгі заңды (Негізгі заң: Адамның қадір-қасиеті мен бостандығы, Негізгі заң: Кәсіптік қызметтің бостандығы) әзірледі және қабылдады. Білім министрі ретінде Рубинштейн жоғары білімге түсу үшін орта мектеп бітірушілерінің талаптарын төмендетті және орта мектеп оқушыларының емтихан тапсыру санын азайтуды көздеген жүйені енгізді: емтихан пәндері жыл сайын лотерея арқылы таңдалатын болды. Сондай-ақ, ол Израиль университеттеріне түсушілерге талап етілетін психометриялық тестке қарсы сөйледі, егер ол бұл емтиханды тапсыруға міндетті болғанда, құқық факультетіне қабылданбаған болар еді деп мәлімдеді. 1996 жылғы сайлауда «Ликуд» жеңіске жеткеннен кейін Рубинштейн мен «Мерец» партиясы үкіметтен кетті. Ол 1999 жылы соңғы рет қайта сайланды және 2002 жылдың қазан айының соңында Кнессеттен кетті. 2000 жылы Рубинштейн өзінің некрологын естіп қалды, себебі Кнессет спикері Авраам Бург әдеспен Рубинштейннің қайтыс болғанына сеніп қалды. Ауруханада жеңіл жағдайда жатқан Рубинштейн телеарнада оның қаназасын көрді.

Rubinstein's political career began when he founded Shinui after the Yom Kippur War. Shinui joined Yigael Yadin's Democratic Movement to form Dash. In the 1977 elections, Dash won 15 seats in the Knesset. Dash's victory came at the expense of the Alignment; for the first time in the 29 years since the founding of the modern state of Israel, the right wing formed the government. However, Rubinstein opposed Dash's participation in Menachem Begin's Likud government coalition, and Shinui broke away from Dash. Rubinstein retained his seat in the 1981 elections, though Shinui was reduced to two seats. After winning three seats in the 1984 elections Shinui were invited into the governing coalition, and Rubinstein was appointed Minister of Communications. Rubinstein was re elected again in 1988, but Shinui were left out of the government. Prior to the 1992 elections Shinui merged with Shulamit Aloni's Ratz and Zionist socialist Mapam to form Meretz, a dovish, social democratic liberal party. Meretz joined Yitzhak Rabin's government in 1992, and Rubinstein was chosen as Minister of Energy and Infrastructure. However, early into his term he became Minister of Education instead, replacing Shulamit Aloni. As a legislator Rubinstein initiated and legislated the two basic laws that guarantee human rights in Israel (Basic Law: Human Dignity and Liberty, Basic Law: Freedom of Occupation). As an Education Minister, Rubinstein lowered the bar for high school graduates to enter higher education and developed a system whereby high school students would be required to take fewer matriculation exams: the subjects for the exams would be chosen each year by lottery. He also spoke out against the Psychometric Entrance Test, required of Israeli university applicants, claiming that if he had been required to pass this exam, he would have not been accepted to law school. Following Likud's victory in the 1996 elections, Rubinstein and Meretz left the government. He was re elected for a final time in 1999, and resigned from the Knesset at the end of October 2002. Rubinstein lived to hear his own obituary read in 2000, when due to a practical joke, Knesset speaker Avraham Burg was led to believe that he had died. Rubinstein, who was hospitalized at the time for a minor complaint, saw his eulogy broadcast on television.

Академия және журналистика

Саясаттан зейнеткерлікке шыққаннан кейін Рубинштейн ғылымға қайта оралды. Ол израильдік газеттерге пікір мақалаларын жазуды үзбеді. Рубинштейннің ғылыми еңбектері жоғары құрметке ие болды. Оның заң ғылымы, әсіресе израиль заңнамасы саласындағы мақалалары мен кітаптары кеңінен мойынға алынды.

Марапаттар

2006 жылы Рубинштейн заң саласында Израиль сыйлығына ие болды. Израиль сыйлығын табыстау комитеті өз шешімін былай негіздеді:

Амнон Рубинштейн – «Израиль конституциялық құқығының негізін қалаушы әке. Ол терең ғылыми еңбектерінде де, алуан түрлі қоғамдық қызметінде де демократия, теңдік және адам құқықтарының қадір-қасиеттерін жоғары қояды. Израильдің құқықтық және қоғамдық кеңістігінде профессор Амнон Рубинштейннің мемлекетке қосқан үлесін, қоғамдық қайраткер, заң шығару және атқару билігінің өкілі, сондай-ақ дара зерттеуші және заң сарапшысы ретінде теңестіретін адамдар санаулы».