Кіріспе

Британдық органикалық химик және жаратылыстанушы Артур Эрнест Уайлдер Смит, FRSC (22 желтоқсан 1915 – 14 қыркүйек 1995) – британдық органикалық химик және Жер жас екенін жақтаушы креационист.

Өмірбаян

Уайлдер Смит үш докторлық диплом алды; алғашқысы 1941 жылы Англиядағы Рединг университетінен физикалық органикалық химиядан, екіншісі 1964 жылы Женева университетінен фармакологиядан, ал үшіншісі Цюрихтегі Эйдгеноссиш Техниш Хохсшуледен (Швейцарияның Федералды Технологиялық Институты). Химик ретінде Уайлдер Смит Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Imperial Chemical Industries компаниясында жұмыс істеді. Соғыстан кейін Лондон университеті оны Лисбурн графының естелік стипендиясына ие етті. Уайлдер Смит швейцариялық фармацевтикалық компанияның зерттеу директоры қызметін қабылдады. Швейцарияда жүргенде Женева университетінің медицина мектебі оны химиотерапия мен фармакологияны оқытуға шақырды, бұл үшін ол Еуропалық континенттік университеттерде кәсіби қызметке қажетті біліктілік – хабилитация алды. 1957-1958 жылдары Уайлдер Смит Иллинойс университетінің медициналық орталығында қонақ профессор болып жұмыс істеді. 1959-1961 жылдары Норвегиядағы Берген университетінің медицина мектебінде фармакологиядан толық профессор қызметін атқарды. Ол Женева университетіне екі жылға оралды, содан кейін 1963 жылы Иллинойс университетінің медициналық орталығында фармакология профессоры болып тағайындалды. Лектор ретінде ол білім берудегі жетістіктері үшін үш рет «Алтын алма» сыйлығын және жоғары курс студенттері үшін ең жақсы лекциялар сериясы үшін төрт сыйлық алды. Уайлдер Смит екі жыл Түркияның Анкара қаласындағы Хацеттепе университетінің медицина мектебінде фармакология профессоры болды. Ол НАТО-ның есірткіге қарсы күресу және оны емдеу жөніндегі кеңесшісі болды. Ол онымен бірге жиырма үш рет көшіп, төрт баласын – Оливер, Петра, Клайв және Эйнарды тәрбиеледі. Олардың әр баласы халықаралық университеттерде өздерінің медицина салалары бойынша профессорлар. Артур Уайлдер Смит білімін атеист ретінде бастады. Оның әйелі Бейт Уайлдер Смит Артурдың былай дегенін жазды: «Егер сүйіспеншілікке толы Құдай болса, онда ол әлемдегі барлық әділетсіздік пен азапты осылай қалдырмас еді». Ол Артурдың атеистік көзқарасына қарсы шыққан, шын ниетті христиан генерал Фростпен танысты. Артур Мәсіхке иман келтірді, бірақ табиғаттағы эволюция мен Киелі кітаптағы жаратылыс арасындағы қиындықтармен күресін жалғастырды. Оксфордта оқып жүргенде Артур К.С. Льюиспен танысты, ол Артурдың ойлау қабілеті мен сеніміне үлкен әсер етті. Креационист ретінде Уайлдер Смит өмірдің пайда болуына қатысты эволюциялық көзқарастарда мәселелер бар екенін айтты. Бұл тақырып оның көптеген кітаптарында, соның ішінде «Тіршіліктің жаратылуы» және «Адамның шығу тегі, адамның тағдыры» кітаптарында көрінеді. Уолтер Л. Брэдлидің айтуынша, Уайлдер Смит «энергия ағынының ақпаратқа айналуы қазіргі уақытта дәлелденбеген және теориялық негізі жоқ» деп мәлімдеді. Кейбіреулер оны Еуропаның жетекші креационисі деп санайды. Ол 1984 жылы Фрэнсис Ардуиниге Генри М. Моррис «термодинамика туралы ештеңе білмейтінін» айтқан кезде, креационистерді түзетуден тартынбады. 1966 жылы ол «Herkunft und Zukunft des Menschen» атты кітабын жариялады, онда Бурдик пен басқалардың Паллакси өзенінде динозаврлар мен адамның іздері бірге табылғаны туралы пікірлерін жариялады. Уайлдер Смит кітабына Паллукси жерін көрсететін суреттерді, соның ішінде өзіне, Бурдикке және Тейлорға тиесілі суреттерді қосты. Бүрдіктің 6-шы суретін қоспағанда, барлық суреттер адамның іздері деп саналды. 1980 жылдардың ортасында іздердің адамнан емес екені анықталды, ал кейбір үлгілердің бұзылған немесе жасалған екені, әсіресе Бурдикке тиесілі бос блоктарда анықталды. 1970 жылы Уайлдер Смит «Тіршіліктің жаратылуы: Эволюцияға кибернетикалық көзқарас» атты еңбегін жариялады, онда Уильям Пейлидің дизайн аргументін генетикалық реттіліктің мүмкін еместігін компьютерлік есептеулермен қорғады, оны эволюциямен түсіндіруге болмайтынын, бірақ «табиғаттың артындағы құдайлық ақылды қызметтің қажеттілігін» талап ететінін айтты, сондай-ақ «табиғаттың артындағы дизайнер мен адам ретінде белгілі табиғаттың ақылды түрде жасалған бөлігі арасындағы қарым-қатынаста да сол мәселе күтілуде» деді. Оның зерттеулері мен жазбалары ақылды дизайн қозғалысының қалыптасуына ықпал етті. 2005 жылы ақылды дизайнды қолдаған Уильям А. Дембски Уайлдер Смиттің «ақпарат туралы интуитивті идеялары менің зерттеулерімнің көп бөлігіне түрткі болды» деді. Уайлдер Смит ешқашан «ақылды дизайн» деген сөзді қолданған емес. Бұл сөздерге ең жақын нәрсе оның 1968 жылғы «Адамның шығу тегі, адамның тағдыры: эволюция және христиандық принциптеріне сынды қарау» басылымында кездеседі, онда киттердің сүт бездерінің кездейсоқ мутациялар арқылы пайда болуы мүмкін емес екені туралы аргумент келтірілген. Уайлдер Смит (күшті басымдықпен) «Мұндай жүйеде жоспарлауды жоққа шығару сенімділікті күмәнді етуден гөрі, гидравликаны жақсы түсінген сүт безін жобалаған зиялы адамға сенуді талап етеді» деді. 1986 жылғы Оксфорд Одағындағы пікірсайыста Уайлдер Смит және креационист физик Эдгар Эндрюс (Библиялық жаратылыс қоғамының президенті) биологтар Ричард Докинз және Джон Мейнард Смитпен креационизм тақырыбында пікір алмасты. Уайлдер Смиттің «Табиғат ғылымдары эволюция туралы ештеңе білмейді» атты кітабы 1981 жылы Creation Life Publishing баспасынан шықты және 1992 жылы Answers in Genesis баспасынан қайта басылды. Гриннелл колледжінің биологы Кеннет Кристиансен кітапты қарап, «кітаптың ең басты кемшілігі – қазіргі эволюциялық процесті түсінудегі айқын шатасу немесе білмеушілік (айту қиын)» деді. Ол сондай-ақ Уайлдер Смиттің жұмысы талқыланған саланың негізгі әдебиетін ескермегенін атап өтті. 1998 жылы кітап Мичиган штатының Мелвиндаль қаласындағы мектеп тақтасының мектеп кітапханаларына «эволюция теориясын факт ретінде қолдауды қамтамасыз ету» үшін сатып алынған 19 кітаптың бірі болды. National Center for Science Education жүргізген талдау кітапты «діни доктринаны жасырған» және «креация ғылымының қателіктеріне толы, эволюция ғылымын бұрмалаған» ақылды дизайн аргументін жақтаған деп сипаттады.