Кіріспе

Жарыстың кезеңі

1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдары тұтынушы деңгейіндегі аналогтық бейнекассеталар мен бейнекассета жазғыштары (VCR) арасындағы үйлесімсіз үлгілердің бәсекелестік кезеңі немесе "форматтық соғыс" болды, оған негізінен Betamax және Video Home System (VHS) форматтары қатысты. Нәтижесінде VHS басым формат ретінде жеңіске жетті.

Тарих

Sony компаниясы 1974 жылы "Бета" деп аталатын бейнежазбаны жазудың прототипін басқа электроника өндірушілеріне көрсетті және олардың барлығына пайдалы болу үшін бір форматты қолдайтынына үміттенді. Бірақ JVC өзінің форматын қолдауға шешім қабылдады. Өндірушілер инеге негізделген, жазба стиліндегі дискілер (RCA-ның Capacitance Electronic Disc, JVC-нің Video High Density disc) және оптикалық дискілер (Philips/MCA/Pioneer’s LaserDisc) сияқты басқа да жүйелерді ұсынды. Бұл дискілердің ешқайсысы кең таралған жоқ, себебі олардың ешқайсысы үй жағдайында жазба жасауға мүмкіндік бермеді; алайда, олар шағын нарықтарда өз орнын тапты. Кейбір дереккөздер VHS-тің Betamax-тан басым түлгенін форматтағы порнофильмдердің көп болуымен байланыстырады. 1980 жылдары Vivid Entertainment компаниясының негізін қалаушы: "Біз VHS-ті жандандырдық, және осы тұрғыдан VHS-тің жеңіске жетуіне біздің үлесіміз болды" деді. Enterprise Strategy Group зерттеу фирмасының негізін қалаушы Стив Дюплесси оған келіспей, VHS-тің Betamax-тан басымдығы оның ашық форматының арқасында деді. Содан кейін RCA, сол кезде Matsushita компаниясының еншілес кәсіпорны болған, Жапонияның Виктор компаниясының (JVC) басшыларымен кездесті, олар "VHS" (Video Home System – Үй бейне жүйесі) деп аталатын өздерінің бейне форматын жасады. Бірақ JVC төрт сағаттық режимге рұқсат беру арқылы форматының бейне сапасын нашарлаудан бас тартты. JVC-нің бас компаниясы Matsushita кейіннен RCA-мен кездесіп, RCA үшін төрт сағаттық жазбаға қабілетті VHS құрылғысын жасауға келісті.

Сурет сапасы

Betamax 1975 жылы Жапония мен АҚШ-та таныстырылғанда, оның Beta I жылдамдығы секундына 1,57 дюйм болатын, бұл жоғары көлденең ажыратымдылықты (шамамен 250 сызық, NTSC стандарты бойынша 240 сызыққа қарсы), төменгі бейне шуын және VHS-ке қарағанда азырақ жарық пен түс араласуын қамтамасыз етті. Кейіннен, Betamax VHS-тен жақсырақ бейне беруге қабілетті деп сатылды. Алайда, VHS-тің екі сағаттық стандартты режиммен (1,31 дюйм/секунд) бәсекелесу үшін енгізілген Beta II жылдамдығы (0,79 дюйм/секунд, екі сағаттық режим), Betamax-тың көлденең ажыратымдылығын 240 сызыққа дейін төмендетті.

Нәтиже

1975 жылы Betamax нарықтың 100% иелігінде болғанымен (VHS келесі жылға дейін іске қосылмағандықтан), жазу уақытының ұзақтығының артықшылығы ақырында VHS пайдасына теңгерімді бұрды. 1980 жылы VHS тұтынушылар арасында сұранысқа ие болып, Солтүстік Америка нарығының 60% -ын бақылауға қол жеткізді. 1981 жылы АҚШ-тағы Beta аппараттарының сатылымы VCR нарығының 25% -ына дейін төмендеді. Киностудиялар, бейнестудиялар және бейнежазбаларды жалға беру орталықтары Betamax-тан бас тарғанда, нарықтағы үлесінің төмендеуі және қолжетімді атаулардың аздығы VHS позициясын одан әрі нығайтты. Ұлыбританияда Beta 25% нарықтық үлеске ие болды, бірақ 1986 жылға қарай ол 7,5% -ға дейін төмендеді және одан әрі азайды. Жапонияда Betamax сәттірек болды, бірақ VHS әлі де нарықтың көшбасшысы болды. 1987 жылы АҚШ-тағы VCR нарығының 90% -ын VHS құрады. 1988 жылы Videofax журналы Sony компаниясы өзінің VCR желісіне VHS-ті қосуға келіскеннен кейін Beta формат соғысын жеңіліске ұшырады деп мәлімдеді. Betamax және VHS екеуі де лазерлік технологиямен ұсынылатын жоғары сапалы бейнемен ығыстырылды. Соңғы Sony Betamax құрылғысы 2002 жылы, ал соңғы VCR/DVD комбо құрылғысы 2016 жылы өндірілді.

Бета-бағдарламаның аяқталуы

Sony компаниясы тұтынушылардың қалауын ескермеді. Betamax жұртшылық пен баспасөздің пікірінше, ең жақсы формат саналғанмен (Sony-дің табысты жарнамалық кампаниясының арқасында), тұтынушылар қолжетімді VCR-ді (Betamax-тан жүздеген долларға арзан) қалаған. Samsung және GoldStar (қазір LG Electronics) сияқты корейлік электронды өндірушілер Funai, Shintom және Orion Electric компанияларына жауап ретінде, бейнекассета жазғыштарын (VCP) кинопрокаттау орталықтарына жеткізуге басымдық берді, 1986 жылға қарай VHS VCR бағасын 300 доллардан төменге дейін түсірді. Sony жақсы сапалы жазбалар табысқа жетудің кілті деп есептеді және тұтынушылар осы үшін жоғары баға төлеуге дайын болады деп сенді, бірақ тұтынушылардың назары жазу уақытына, төмен бағаға, басқа құрылғылармен ортақ пайдалану мүмкіндігіне (VHS көптеген үйлерде стандартқа айналып келе жатқандықтан), VHS лицензиясын алған компанияларға (RCA, Magnavox, Zenith, Quasar, Mitsubishi, Panasonic, Hitachi, Sharp, тіпті JVC-нің өзі және т.б.) деген адалдыққа және ақпаратты оңай алмасуға бағытталғандығы тез анық болды. Сонымен қатар, Sony технологиясын ұсынған алғашқы өндіруші болғандықтан, Betamax-ты жетекші формат ретінде орнатуды жоспарлады. Мұндай бекітілу және даму жолына тәуелділік Sony үшін сәтсіз аяқталды, ал JVC үшін табысқа жеткізді. Қырық жыл бойы JVC VHS, Super VHS және VHS C форматтарымен тұтынушылар нарығында үстемдік құрды және миллиардтаған авторлық төлемдер жинады. Бейнежазу нарығы алғашқы VCR-лер пайда болған кезде беймәлім болды, сондықтан Sony және JVC екеуі де әлі дәлелденбеген технологияларды әзірледі. Нарыққа жылдам кіруге деген ұмтылыс нәтижесінде, екі компания да зерттеу және әзірлеуге аз уақыт жұмсады және технологияның барлық мүмкіндіктерін зерттемей, ең жақсы нұсқаны таңдап, ақша үнемдеуге тырысты.

Дәл осындай бейне формат-соғыстар

Видеотаспалар соғысынан кейін VHS, DVD технологиясы құрылғанға дейін үстемдік құрды. Ірі электроника корпорациялары DVD-де алдын ала жазылған материалды ойнату үшін бірыңғай стандартқа келісті. DIVX бойынша шағын дау туды, бірақ ол тез тоқтатылды. 1979 жылы Grundig және Philips компаниялары әзірлеген Video 2000 жүйесі PAL және SECAM форматтары үшін қолжетімді болды және тек Еуропа, Оңтүстік Африка және Аргентинада таралды. Кейіннен DVD-нің жоғары сападағы (HD DVD) ізбасары үшін келісімге келе алмау салдарынан тағы бір формат соғысы 2005 жылдың мамырында басталды. Бұл формат соғысы 2008 жылдың ақпанында Blu-ray Disc Association ұйымының Blu-ray Disc форматының жеңісімен аяқталды.