Кіріспе
Португалиялық футболшы (1983 жылы туған)
Рикардо Андраде Кварезма Бернардо (ʁiˈkaɾðu kwɐˈɾɛʒmɐ; 26 қыркүйек 1983 жылы туған) – португалиялық бұрынғы кәсіби футболшы, қанат шегінде ойнаған. Мансабын «Спортинг» клубында бастаған ол «Барселона», «Интер», «Порту» (екі рет), «Челси», «Бешикташ» (екі рет), «Аль-Ахли Дубай», «Касымпаша» және «Витория де Гимараес» клубтарында доп теуіпті. Оның ерекше дарыны, соның ішінде рабона және тривела (оң аяғының сыртынан иілген соққы) оны әлемдегі жанкүйерлер арасында кеңінен танымал етті. Португалия құрамасы сапында 15 жыл ойнаған Кварезма 80 матч өткізіп, үш Еуропа чемпионатына, оның ішінде жеңіске жеткен 2016 жылғы Еуропа чемпионатына және 2018 жылғы әлем чемпионатына қатысқан.
Спорттық CP
Кварезма Лиссабонда дүниеге келді. «Спортинг» КП-ның танымал академиясында тәлім алған 17 жастағы футболшы 2001–02 маусымының басынан бұрын бас жаттықтырушы Ласло Болонидің негізгі құрамына қосылды, 28 Премьер-лига матчында ойнап, үш гол соқты. Команда екі жүлде де жеңіп алғанда, сол жаттықтырушының басшылығымен Куарезма келесі маусымда лигада бес гол соқты, бірақ команда үшінші орынмен ғана қанағаттанды.
Барселона
2003 жылы Кварезма 6 миллион еуроға және Фабио Рошембак сомасында ФК «Барселонаға» сатылды. Ла Лигадағы алғашқы жылында ол 10 рет негізгі құрамда және 12 рет қосалқы құрамда алаңға шықты, «Альбасете Баломпие» клубына қарсы өткен ойында 5:0 есебімен гол соқты. Маусымның соңында Кварезма оң аяғына жарақат алды, нәтижесінде 2004 жылғы 21 жасқа дейінгі Еуропа чемпионатында және 2004 жылғы Еуропа чемпионатында қатыса алмады. Одан кейін ол бас жаттықтырушы Франк Рийкаард қызмет еткен кезде испан клубы үшін ойнаудан бас тартатынын мәлімдеді.
Порто
2004 жылдың жазында Кварезма "Порту" клубына қосылды, ал Деко кері бағытта 15 миллион евроға және 6 миллион евроға бағаланған Кварезмамен бірге ауысты. Ол науқанды табысты бастады, "С. Л. Бенфика" клубына қарсы өткен "Супертаса Кандидо де Оливейра" турнирінде жалғыз голды соқты, сондай-ақ "УЕФА Суперкубогында" "Валенсия КФ" клубына 2:1 есебімен ұтысқан кезде де гол соқты. Кварезма "Эстадио до Драго" стадионындағы алғашқы жылында бес гол соқты, ал клуб турнирде екінші орынды иеленді. "Интерконтинентальдық кубокта" "Онсе Кальдас" клубын пенальтилер сериясында жеңген кезде, ол Йокогамада 8:7 есебімен жеңіске жеткізді.
Интер Милан
2008 жылдың 1 қыркүйегінде Кварезма Италия чемпионы "Интер" Милан клубымен келісімшарт жасасты. Трансфер құны 18,6 миллион еуроны құрады, сонымен қатар жас ойыншы Пеле "Порту" клубына өтті. Ол "Катания Кальцио" клубына қарсы өткен алғашқы Серия А матчында өзінің әйгілі тривеласымен гол соқты, нәтижесінде команда үй стадионында 2:1 есебімен жеңіске жетті. Дегенмен, ол негізгі құрамда көбінесе алаңға түспеді, себебі жаттықтырушы Жозе Моуринью былай деді: "Ол үлкен талант, бірақ Ибра команда үшін қалай жұмыс істейтінін көруден алатын қуанышымды Кварезмадан әлі көре алмаймын. Ол үйренуі керек, әйтпесе ойнамайды. Оның өзгеретініне және тактикалық тұрғыдан тәртіпті болатынына сенімдімін. Оған аяғының сыртынан допты соғу ұнайды, бірақ бірнеше айдан кейін маған оның жайлы сұрасаңыз, біз басқа Кварезма туралы әңгімелейтін боламыз". Маусым соңында Кварезма Италияның жоғары лигасындағы ең нашар футболшы деп танылып, "Bidone d'oro" сыйлығымен марапатталды. 2009 жылдың 2 ақпанында, трансфер терезесі жабылу күні, ол 30 маусымға дейін Англия Премьер-лигасының "Челси" клубына жалға берілді. 7 наурызда ол ФА Кубогының 1/4 финалында "Ковентри Сити" клубына қарсы матчта Алекске гол соққысы үшін нәтижелі пас берді. "Сан-Сиро" стадионында сәтсіз бастағаннан кейін, ол трансферінің өзіне деген сенімін қайтаруға көмектескенін айтты және былай деді: "Интерде болғанда, өзімді өте сенімді сезінбедім. Жақсы ойнамадым және бақытты емеспін. Бірақ қазір "Челси" клубында өзімді сенімді сезінемін. Бұл маған "Интер" кезінде болмаған қуанышымды қайтарды". "Интер" клубына оралғаннан кейін, клуб оны сатуға тырысқанына қарамастан, Кварезма өзінің отандасы Луис Фигоның зейнетке шығуына байланысты 7-нөмірлі жейдеге ие болды. Алайда, Горан Пандев келгеннен кейін ол Моуриньюдың жоспарында көбінесе болмады, команда үш турнирде жеңіске жетті. Ол лигада 11 матч өткізіп, есеп айырмасын аша алмады.
Бешикташ
2010 жылдың 13 маусымында Куарезма Түркия Суперлигасының "Бешикташ" клубына қосылды. Клуб оның қызметі үшін 7,3 миллион евро төледі және оны үш жылға келісімшартқа бекітті, ол алғашқы маусымда 3,5 миллион евро, ал келесі екі маусымда 3,75 миллион евро табуға құқылы болды. Ол УЕФА Еуропа лигасының үшінші іріктеу кезеңінде "Виктория Пльзен" клубына қарсы өткен ойында өз командасы үшін алғашқы голын соқты. Сондай-ақ, ол Түркия кубогындағы жеңіске жетуде маңызды рөл атқарды, финалда "İstanbul Başakşehir F. K." клубына қарсы өткен ойынның 33-ші минутында есепті ашты және пенальтилер сериясында 4:3 есебімен жеңіске жеткеннен кейін ойынның үздік ойыншысы деп танылды. 2011 жылдың 25 сәуірінде Куарезма мен командаласы Нихат Кахвечи алаңда дауласты. Соңғысы бұрынғысының допты пас беруден бас тартқанына ашуланды, бірақ жанжал командаластары тарапынан тоқтатылды. 8 наурызда Еуропа лигасының 1/16 финалының бірінші ойынында "Атлетико Мадридке" 3:1 есебімен жеңілгеннен кейін, ол жартылай уақытта киім ауыстыру бөлмесінде бас жаттықтырушы Карлос Карвалхалмен жанжал жасады. Бас жаттықтырушы оны Исмаил Кёйбашымен алмастырды, содан кейін ол су бөтелкаларын лақтыра бастап, "Мен сені осы жерге әкелдім, сен тек өзіңді ойлайсың. Егер мен мұнда болмасам, [Карвалхал] да мұнда болмас еді. Мені ойыннан шығара алмайсың, себебі сен ештеңе емессің" деді. Оқиғадан кейін клуб тарапынан ол мерзімсіз тоқтатылды және келісімшартының аяқталуына алты ай қалғанда 20 желтоқсанда босатылды, оған қалған 1,48 миллион евро төленді.
Әл-Әхли
2013 жылдың 8 қаңтарында Кварезма БАӘ Про Лигасындағы «Аль-Ахли» футбол клубымен келісімшарт жасасты. Бір маусым ішінде он ойында екі лигалық гол соқты, сондай-ақ БАӘ Президенті кубогындағы жеңісті жорықтағы жалғыз ойынында тағы бір гол енгізді. 2013 жылдың мамыр айында 29 жастағы Кварезма клубтан босатылды.
Портоға қайта оралу
Кварезма 2014 жылдың 1 қаңтарында «Портуға» оралды, оны жаттығуда 10 000-нан астам жанкүйер күтіп алды. 20 ақпанда Еуропа лигасының 32-ші туры аясында «Айнтрахт Франкфуртқа» қарсы өткен екінші мерзіміндегі алғашқы еуропалық ойынында гол соқты (үйде 2–2 тең түсті), содан кейін «Сан-Паоло» стадионында «Наполи» клубымен 2–2 тең түскен кезде гол соқты және бір голға нәтижелі пас берді. Осы турнирдің ширек финалында «Севильяға» қарсы өткен сыртқы ойында 4–1 есебімен жеңілгенде, ол көзге түспейтін гол соқты. 2015 жылдың 15 сәуірінде Кварезма пенальтиден бастап, алғашқы он минуттың ішінде екі гол соқты, нәтижесінде «Порту» УЕФА Чемпиондар лигасының ширек финалының бірінші ойынында «Бавария Мюнхенді» 3–1 есебімен жеңді.
Бейшікташ қайтуы
2015 жылдың шілдесінде Куарезма «Бешикташқа» оралды, оны мыңдаған жанкүйерлер Стамбулдың Ататүрік әуежайында күтіп алды. Ол командамен лиганы жеңуді мақсат ететінін айтты, бұл әрі қарай орындалды және келесі маусымда сақталды. 2018 жылдың 26 ақпанында Куарезма Стамбул дербисінде «Фенербахче» клубына қарсы өзінің әйгілі тривела соққысымен гол соқты. Ол допты Маурисио Исланың үстінен оң аяғының сыртымен соғып, қақпаның жоғарғы бұрышына бұрды, бұл 3:1 есебімен жеңіске жеткен кездегі екі голының біріншісі болды.
Кейінгі мансап
35 жастағы Кварезма 2019 жылдың 29 тамызында түрік жоғары дивизионында ойнауын жалғастырды, еркін агент ретінде «Касымпаша» С.К. клубымен бір маусымдық келісімшартқа отырды. 2020 жылдың шілдесінде ол клубтан кетті. 2020 жылдың 7 қыркүйегінде Кварезма «Витория де Гимарайнш» клубымен екі жылдық келісім жасасты. Бірінші жылы ол төрт гол соқты және алты нәтижелі пас берді, команда жетінші орынды иеленді. 2021–22 маусымында жаңа бапкер Пепа Кварезманы аз пайдаланды. Мамыр айында ол «Д. Афонсу Энрикеш» стадионынан кетуін растады.
Халықаралық мансап
2000 жылы Португалия құрамасымен 16 жасқа дейінгі Еуропа чемпионатының жеңімпазы атанған Кварезма 2003 жылғы 10 маусымда Боливияға қарсы өткен жолдастық ойында ұлттық құрама сапында тұңғыш рет алаңға шықты. «Барселонадағы» нашар формасы мен жарақат салдарынан 21 жасқа дейінгі чемпионаттарға, 2004 жылғы Еуропа чемпионатына және 2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына қатыса алмады. Ол 2006 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының іріктеу турнирінде өнер көрсетіп, Словакияға қарсы өткен маңызды ойында 2:0 есебімен жеңіске жеткенімен, бас жаттықтырушы Луис Фелипе Сколари оны соңғы тізімге қоспады. 2007 жылдың ақпан айында Кварезма «Эмирейтс» стадионында Бразилияға қарсы жолдастық кездесуде өнер көрсетіп, 2:0 есебімен жеңіске көмектесті және ойынның үздік ойыншысы деп танылды. 24 наурызда ол туған қаласында өткен УЕФА Еуро-2008 іріктеу турнирінде Бельгия қақпасына гол соғып, ұлттық құраманың 4:0 есебімен жеңіске жеткеніне үлкен үлес қосты. Австрия мен Швейцарияда өткен турнирдің финалына шақырылған ол Чехияға қарсы екінші топтық ойынның соңғы он минутында Симау Сабросаны алмастырып, қосымша уақытта гол соғып, 3:1 есебімен жеңіске жеткеніне көмектесті. Келесі ойында, мезбан ел – Швейцарияға 0:2 есебімен есе жіберіп, тұрақты құрамдағы 11 ойыншының 9-ы алаңға шықпады. 2010 жылдың тамызында, шамамен екі жылдық үзілістен кейін, Кварезма келесі айда өтетін Кипр және Норвегияға қарсы Еуро-2012 іріктеу турниріне шақырылды, жарақат алған Криштиану Роналдудың орнына алаңға шықты. Ол алғашқы ойында 90 минут бойы ойнап, үй стадионында 4:4 есебімен тең түсті. Еуро-2012 турнирінде алаңға шығу мүмкіндігі болмағаннан кейін және командаласы Мигел Лопеспен жаттығуда туындаған жағдайдан кейін, Кварезма 2014 жылғы Әлем чемпионатына Португалия құрамасының 30 ойыншыдан тұратын тізіміне енді, бірақ соңғы тізімге ілікпеді. Бас жаттықтырушы Паулу Бенту бұл туралы былай деді: «Мен адамдардың шешімдерімді сынауына келісемін. Нанидің Қуарезмадан өзгеше ерекшеліктері бар». Ол кейін Еуро-2016 турниріне шақырылып, Хорватияға қарсы өткен 1/8 финалдағы ойында матчтың жалғыз голын соғып (117-минутта), жеңіске жетті. Бес күннен кейін Польшаға қарсы 1/4 финалда пенальти сериясында жеңіс голын соқты, ойын 1:1 есебімен аяқталды. 10 шілдеде Францияға қарсы өткен финалда Роналду жарақат алып, 25 минутта алаңнан шығып кеткеніне байланысты Кварезма оның орнына шықты. Ойын Португалияның 1:0 есебімен қосымша уақытта жеңіске аяқталды, бұл елдің тарихындағы тұңғыш халықаралық титулы болды. Кварезма 2017 жылғы ФИФА Конфедерациялар кубогына шақырылды. Ол Португалияның Мексикамен өткен топтық кезеңдегі ойында 2:2 есебімен тең түскен кездегі алғашқы голды соқты және командасының үшінші орынға ие болуына көмектесті. Тұңғыш рет құрамаға шақырылғаннан кейін 15 жыл өткен соң, Кварезма 2018 жылғы Әлем чемпионатына қатысуға алғаш рет ілікті, бұл турнир де Ресейде өтті. Португалияның үшінші топтық ойынында Иранға қарсы өткен кезде ол турнирдің үздік голына таласқан голды соқты, Адриен Силвамен оң жақта бір-екіден пас айырбастасып, оң аяғының сыртынан соққы берді – оның танымал «тривела» стилінде – және голдың сол жақ бұрышына дәл тиді, нәтижесі 1:1 есебімен тең түсті, бұл команданы 1/8 финалға жеткізді.
Ойын стилі мен темпераменті
Бір кезде "ұшқынды, жұмбақ талант" деп сипатталған Кварезма өзінің шеберлігімен танымал болды және ойын стиліне түрлі трюктарды – рабона мен тривела сияқты, соның ішінде оң аяғының сыртымен иілген соққыны енгізуімен көзге түсті. Екі қанатта да ойнай алатын шабуылшы, оның пас беру қабілеті, шығармашылығы, дриблинг шеберлігі, техникасы және допты бақылауы, жылдамдығы мен нәзіктігі қарсыластардың қорғанысына үнемі қиындық тудырып, командаластарына орын ашуға көмектесті. Жастығында бұқаралық ақпарат құралдары оны үміткерлі ойыншы деп есептегенімен, мансабы тұрақсыздықпен өтті; сондай-ақ, оның еңбекқорлығы, психологиясы, тактикалық тәртібі мен көзқарасы жаттықтырушылар мен БАҚ тарапынан сыналып отырды. Кейбір сарапшылар жеке тәсілі мен допты ұзақ ұстауы үшін оны өзімшіл деп айыптады. 2017 жылы FIFA.com сайтының Марко Монтейро Кварезманы "өте талантты және сонымен қатар шаршаңқы" деп сипаттады. Ол мансабы дамыған сайын бұл кемшілігін түзетуге қол жеткізді, ал BBC 2014 жылғы әлем чемпионатына дейін "оның еңбекқорлығы үлгілі болды" деп мәлімдеді. 2020 жылдың мамырында ол саясаткер Андре Вентураның цығандарға қарсы риторикасына қарсы шықты. Бұқаралық ақпарат құралдары Кварезманы Португалияның бұрынғы футболшылары Альфредо Кварезма мен Артур Кварезманың шөбересі деп қате көрсеткенімен, ол бұл ақпаратты жоққа шығарды, бірақ оларды "шабыттандырған" деп атады. Кварезма татуировкаларымен танымал. 2016 жылы оның бетіне екі тамшы жас салынды. Кейін сол жылы, бас артына 91-забурдың 4-тарауы татуировкаланып қойылды. Кварезма әйелінен екі ұл және бұрынғы қарым-қатынасынан бір қызды тәрбиелеп отыр. Католик дініне кірген ол 2016 жылдың шілдесінде Перо Пинейру, Синтрада ұлдарымен бірге крещениеден өтті.
Медиа
Куарешма EA Sports FIFA бейне ойындары сериясында есімдері тіркелді. Ол FIFA 18-де бес жұлдыздық шеберлік рейтингіне ие болған 39 ойыншының қатарында болды. Спорттық киім және жабдықтарды жеткізуші Nike компаниясының демеушілігімен Куарешма Nike Mercurial Superfly VI Elite футбол бут киімдерін тақты.