Кіріспе

Сүтқоректілер түрі

Мексикалық еркін құйрықты жарғақ немесе Бразилиялық еркін құйрықты жарғақ (Tadarida brasiliensis) – Америкаға тән орташа өлшемді жарғақ, оның құйрығы жалпы ұзындығының жартысына жуық болып келеді және uropatagium-ға жалғанбайды. Бұл жарғақтың кез келген жануардың ең жылдам көлденең жылдамдығына ие екені айтылады, және ол жерде сағаттағы ең жоғары жылдамдыққа жетеді. Сонымен қатар, ол жарғақтардың ішінде ең биікке ұшады, шамамен биіктікте. Ол Солтүстік Америкадағы ең көп кездесетін сүтқоректілердің бірі саналады. Оның салыстырмалы түрде аз жерлерде көп санымен қоныстануға бейімділігі, оның көп болуына қарамастан, оның мекендеу орындарының жойылуына сезімтал етеді. Мысалы, Остин қаласындағы бір ғана көпірдің астында 1,5 миллионға жуық жарғақ мекендейді. Техас заң шығарушы органы 1995 жылы мексикалық еркін құйрықты жарғақты штаттың сүтқоректі жануары (ұшатын) деп белгіледі.

Жұптасу және көбею

Көбелек шағылысу маусымында аналықтар аналықтардың жиналатын жерлеріне топласады. Бұл жиналатын жерлердің мөлшері ортаға байланысты, үңгірлерде одан да ірі жиындар болады. Жұптасу агрессивті немесе пассивті формада жүзеге асуы мүмкін. Агрессивті формада аталық аналықтың қозғалысын бақылап, оны ұядағы басқа жануарлардан алшақ ұстайды. Сондай-ақ, ол жұптасқан кезде дыбыс шығаруға бейім. Пассивті жұптасу кезінде аталық аналықтың жиналатын жеріне ұшып келіп, оған қарсылықсыз тыныш жақындасады. Бұл түрдің екі жынысы да көптеген серіктермен жұптасады. Дегенмен, жас балапандар жиынға келген кез келген анадан сүт ұрлауға тырысады. Техастағы колониялардан алынған аналық және балапандардың генотиптерін зерттеу нәтижесінде, емізудің генетикалық байланыстар бойынша ішінара таңдамалы екендігі анықталды, шамамен 17% аналар өз балалары емес балапандарды емізеді, бұл өте үлкен колонияларда өз балаларын тұрақты түрде табу және оларды таңдап емізудің қиындығына байланысты. Анасы баласына күн сайын сүт береді, ал 4-7 апталық болғанда олар толыққанды өсіп, сүтінен толық айырылып, тәуелсіз болады.

Қорғау

Бұл жануарлар көптеп таралғанмен, кейбір жергілікті популяцияларын қорғау және сақтау жұмыстары жүргізілуде. Мысалы, көктем және жаз айларында Мексиканың Монтеррей қаласының жанындағы Cueva de la Boca үңгірінде Мексиканың ең ірі құйрықты жарықанаттарының бірі қоныстанады. 2006 жылы мексикалық қоршаған ортаны сақтауға бағытталған қоғамдық ұйым, Pronatura Noreste, бұл жерді сатып алды. Вандализм, ластану және бақылаусыз туризм салдарынан бастапқы 20 миллиондық жарықанат популяциясы 600 мыңға дейін азайғандықтан, ұйым оны сақтау мақсатында жерді сатып алуға шешім қабылдады. Үңгірде мекендейтін өзге де экологиялық құнды түрлер де қорғалуда. Сол сияқты, Bat Conservation International 1992 жылы Bracken Cave-ді жеке меншіктен сатып алды. BCI шаруашылық және мал өсірудің салдарынан туған жер өзгерістерін қалпына келтіріп, жергілікті биоәртүрлілікті және жануарлар дүниесін сақтауды жоспарлады. Браккен үңгірінің маңындағы жерді сақтаудың маңызы зор, себебі ол әлемдегі ең ірі жарықанат колониясының мекені болып табылады және кез келген адамның араласуы олардың санына зиян келтіруі мүмкін. BCI сонымен қатар жарықанаттарды мазалайтын жасанды жарық ластануынан жерді қорғайды.

Экономикалық маңызы

Остин қаласында, Техас штатында, Техас штатының Капитолиясынан оңтүстікке қарай 10 блокқа орналасқан Конгресс-авеню көпірінің астында мексикалық еркін құйрықты жарғақтар колониясы жаз айларын өткізеді (олар Мексикада қыстайды). Бұл Солтүстік Америкадағы ең үлкен қалалық колониясы, шамамен 1 500 000 жарғақтан тұрады. Олар әр түнде көптеген жәндіктерді жейді. Жыл сайын оларды көру үшін 100 000 турист келеді. Хьюстон қаласында, Техас штатында, Буффало-Байудағы Уо-стрит көпірінің астында тағы бір колония мекендейді. Бұл жерде 250 000 жарғақ бар, және ол да көптеген көрермендерді тартады. Мексикалық еркін құйрықты жарғақ Техас штатының, сондай-ақ Оклахома штатының ресми ұшатын сүтқоректісі болып табылады. 1900 жылдан 1980 жылға дейін Техаста жыл сайын жүздеген тонна гуано өндірілді. ХХ ғасырдың басында жарғақ гуаносы Техастың мұнайдан бұрынғы ең ірі минералдық экспорты болды. 1863 жылы Сан-Антонио қаласының жанында оқ-дәрі зауыты ашылды, ондағы калий селитрасы жергілікті гуано кендерінен алынды.