Кіріспе

Сүтқоректілердің кіші тобы

Микрожарғанаттар (құстар) отрядының құрамындағы Микрохироптера кіші тобын құрайды. Жарғанаттар ұзақ жылдар бойы өлшемдеріне, Микрохироптераның эхолокациясын қолдануына және басқа да ерекшеліктеріне сүйене отырып, Мегахироптера (ірі жарғанаттар) және Микрохироптера болып бөлініп келді; молекулалық дәлелдер сәл өзгеше жіктелуді көрсетеді, себебі микрожарғанаттардың парафилетикалық топ екені анықталды. Көптеген микрожарғанаттар жәндіктермен қоректенеді, бірақ кейбір ірі түрлері құстар, кесірткелер, бақалар, кіші жарғанаттар немесе тіпті балықтарды аулайды. Тек үш түрі ірі сүтқоректілердің немесе құстардың қанымен қоректенеді ("вампир жарғанаттары"); бұл жарғанаттар Оңтүстік және Орталық Америкада мекендейді. Көптеген "жапырақ мұрынды" микрожарғанаттар жеміс-жидектермен және нектармен қоректенсе де, "жапырақ мұрынды" атауы осы түрлердің тамақтану ерекшеліктерін көрсететін белгі емес. Үш түрі Мексиканың солтүстік-батысында және АҚШ-тың оңтүстік-батысында көктемде солтүстікке қарай гүлдейтін бағаналы кактустарды, ал күзде оңтүстікке қарай гүлдейтін агавтарды іздейді. Оңтүстік Американың Vampyrum spectrum сияқты басқа жапырақ мұрынды жарғанаттары кесірткелер мен құстар сияқты түрлі аңдарды аулайды. Еуропаның жылқы мұрынды жарғанаттары, сондай-ақ Калифорнияның жапырақ мұрынды жарғанаттары эхолокация үшін өте күрделі жапырақ мұрынға ие және негізінен жәндіктермен қоректенеді.

Мегабайттан айырмашылықтары

Микрожарғанаттар эхолокацияны пайдаланады, ал мегажарғанаттар көбінесе пайдаланбайды. (Египет жеміс-қоректі жарғанаты Rousettus egyptiacus ерекше жағдай, бірақ микрожарғанаттардың көмекей эхолокациясы әдісін қолданбайды, оның орнына ғалымдарға мұрын жолдары мен тілінің артқы бөлігін қақпақтап дыбыс шығарады деген теорияны ұсынады.) Микрожарғанаттардың алдыңғы аяғының екінші саусағында тырнақ жоқ. Бұл саусақ жұқарақ болып көрінеді және ұшу кезінде қосымша қолдау үшін үшінші саусақпен тіндік байланыс арқылы біріккендей көрінеді. Мегажарғанаттардың құйрықтары жоқ, Nyctimene сияқты кейбір туыстарды қоспағанда, ал бұл белгі тек микрожарғанаттардың белгілі бір түрлерінде кездеседі. Микрожарғанаттардың құлақтарында трагус бар (эхолокация үшін өте маңызды деп саналады) және олар мегажарғанаттардың құлақтарынан салыстырмалы түрде үлкен, ал мегажарғанаттардың құлақтары салыстырмалы түрде кішкентай және трагусы жоқ. Мегажарғанаттардың көздері өте үлкен, ал микрожарғанаттардың көздері салыстырмалы түрде кішкентай.

Тіс тістеу

Микрожазылмалы жарғанақтардың тістерінің пішіні мен атқаратын қызметі олардың әртүрлі тамақтану әдеттеріне байланысты өзгеше болады. Тістер негізінен тамақты ұсатуға арналған, сондықтан тістердің пішіні нақты тамақтану мінез-құлқымен байланысты. Мегажазылмалылар тек жеміс пен нектармен қоректенетін болса, микрожазылмалылар әртүрлі диеталарды көрсетеді және жәндікқоректілер, етқоректілер, қанқоректілер, жемісқоректілер және нектарқоректілер деп жіктеледі. Осы топтардағы микрожазылмалылардың кәдімгі тістері мен молярларының мөлшері мен атқаратын қызметі арасындағы айырмашылықтар осыған байланысты болады. Микрожазылмалылардың әртүрлі тамақтануы тістерінің, яғни жақ тістерінің морфологиясы W пішіндес эктолоф немесе стилярлық тіреуі бар диламбдодонт тістерінен туындағандығын көрсетеді. W пішіндес диламбдодонт жоғарғы моляры W пішінінің төменгі бөлігінде орналасқан метакон мен параконды қамтиды, ал W пішінінің қалған бөлігі метакон мен параконнан стилярлық тіреуге дейін созылатын тік қырлардан тұрады. Микрожазылмалылардың кәдімгі тістері мен молярларының пішіні мен мөлшеріндегі айырмашылықтарға қоса, олардың бас сүйектерінде де ерекшеліктер бар, олар тиімді тамақтану қабілетіне үлес қосады. Жемісқоректі микрожазылмалылардың стилярлық тіреуі кішкентай, молярлық қатарлары қысқа, ал ауыз қуысы мен беті кең болады. Жемісқоректі микрожазылмалылар кең беттерімен қатар қысқа бас сүйектеріне де ие, бұл тістерді жақ сүйегінің тіреу нүктесіне жақындатады, соның салдарынан жақ күші артады. Жемісқоректі микрожазылмалылардың молярларындағы үлгі етқоректілерге, жәндікқоректілерге, нектарқоректілерге және қанқоректілерге қарағанда өзгеше болады. Жарғанақ шығаратын және еститін ультрадыбыстық толқындар арасындағы айырмашылық оған қоршаған орта туралы ақпарат береді. Эхолокация жарғанаққа олжаны табуға ғана емес, сонымен қатар ұшу кезінде бағытталған қозғалысқа да көмектеседі.

Ультрадыбыстық толқындардың өндірісі

Микрожарғанаттар көбінесе дауыс шығару органы арқылы ультрадыбыс тудырады және оны мұрын немесе ауыз арқылы шығарады. Сүтқоректілерде дауыс тудыру дауыстық байланыстардағы серпімді мембраналардың арқасында пайда болады. Дауыстау үшін осы серпімді мембраналар қажет, себебі олар ауа ағынын акустикалық қысым толқындарына айналдыратын көз ретінде жұмыс істейді. Серпімді мембраналарға энергия өкпеден беріледі, нәтижесінде дыбыс пайда болады. Дауыс шығару органы дауыс бауларын қамтиды және дыбыс тудыратын ауаның өту жолын құрайды. Микрожарғанаттардың жиілік диапазоны 14 000-нан 100 000 герцке дейін жетеді, бұл адам құлағының қабылдай алатын диапазонынан (әдеттегі адам есту диапазоны 20-ден 20 000 герцке дейін) әлдеқайда жоғары. Шығарылатын дауыстар қоршаған ортаны зерттеуге, сондай-ақ басқа жарғанаттармен байланысуға қолданылатын кең дыбыс шоғын құрайды.