Кіріспе

Торап түрі

Табақ түйіні (беккет түйіні, тоқымашы түйіні және тоқымашы ілмегі деп те аталады) – байланыстыратын түйін. Ол әртүрлі диаметрлі немесе қатаңдығы әртүрлі жіптерді біріктіруге қолайлы. Оны шапшаң және оңай байлауға болады, сондықтан ол өте маңызды деп есептеледі және Эшлидің түйіндер кітабында келтірілген алғашқы түйін. Бұдан өзге, ол Халықаралық түйін шеберлері гильдиясының алты түйіннен тұратын сынағына кіретін алты түйіннің бірі болып табылады, олар: тырнақ түйіні, шамшырақ, риф түйіні (төртбұрыш түйін), дөңгелек айналым және екі жарты түйін, сондай-ақ қойшы түйіні. Табақ түйінінің құрылысы шамшырақ түйінімен байланысты; шамшырақ түйіні сияқты, ол жүктелмеген кезде босап қалуға бейім. Қауіпсіздікті арттыру үшін кейде кішігірім басында қосымша айналым жасау ұсынылады, яғни екі қабатты табақ түйіні жасауға болады; алайда, көп жағдайда бір қабатты табақ түйіні жеткілікті. Байланыстыратын түйін ретінде, оның артықшылықтары қарапайымдылығы мен кедергі тудырмайтын қасиеттерінде жатыр. Ол көбінесе скауттарда үйретіледі.

Анықтама

"Шелекті иіру" термині оның арқандарды желкендерге (шелектерге) байлау үшін қолданылуынан туындаған. Бұл туралы Дэвид Стилдің 1794 жылғы "Құрылымдар және теңізшілік практикасы" кітабында еске алынған, бірақ неолит дәуіріндегі халықтар оны балық аулау торларының ұяларын байланыстыру үшін пайдаланған. "Тоқымашы түйіні" деген атау оның тарихи түрде тоқыма фабрикаларында қолданылуынан келіп шыққан. Тіпті қазіргі замандағы тоқымашылар да, жіптердің бүлінуін түзету үшін осы түйіннің қалай қолданылуын үйренеді.

Әдіс

Табақ иілген кезде оны әртүрлі әдістермен байлауға болады: негізгі "қоянды тесіктен өткізу" әдісі арқылы үлкен арқанның иілген бөлігінде жартылай түйін жасау, Эшлиде ABoK #1431 ретінде көрсетілген тиімді әдіспен (тәжірибелі теңізші немесе альпинист баулин түйінін байлайтын әдіске ұқсас) немесе айлалы әдіспен (ABoK #2562), ол "үлкен" арқанның қысқа ұшына түйінді аударуды қамтиды. Бірдей өлшемдегі арқандарды табақ иілген түйінмен қосуға болады, бірақ біреуі үлкен болса, ол жартылай түйіннің орнына "көздің" қарапайым рөлін атқарады (ақпараттық блоктағы қызыл сызықпен көрсетілген). Тоқымашы түйінінің бір түрі топологиялық тұрғыдан табақ иілген түйінмен тең, бірақ басқа тәсілмен (әдетте кішкентай арқандармен) байланады. Табақ иілген түйін тор жасау үшін де қолданылады. Түйіннің беріктігі үшін екі бос ұшы түйіннің бір жағында болуы керек (төменде қараңыз). Орташа жүктеме кезінде сол жақ табақ иілген түйін тез сырғып, толықтай босап кетеді.

Қос табақ бүгілуі

Егер сызықтардың диаметрі немесе беріктігі әртүрлі болса, қауіпсіздік үшін "екі еселеп" түйін салу қажет, яғни бірінші торудан төмен қосымша тору жасап, жұмыс ұшын қайтадан өзінің астынан өткізу керек. Түйіннің максималды беріктігі үшін бос ұштары бір жағында болуы тиіс.

Қауіпсіздік

Тең диаметрлі арқанды қолданып 8 түрлі түйіннің зерттелуі нәтижесінде, табақ түйінінің нашар екені анықталды. Бір сынақта, ол басқа түйіндерге қарағанда екі еседен азырақ кернеуге шыдады. Авторлар "бұрылыстың артқы бағытында екі жартылай түйін, ал бұрылыстан өтетін бағытта қарапайым түйін" қолдануды ұсынады. Дегенмен, тіпті осылай болған жағдайда да, ол әрқашан ең нашар нәтиже көрсетті, ал қос табақ түйіні де айтарлықтай жақсартпады. Бірақ, көбелек түйіні ең жақсы нәтиже берді. Қауіпсіздік сынақтарынан кейін Эшли табақ түйіні туралы былай деп жазды: "Кейбір оқырмандар табақ түйінінің бағасының төмендігіне таңғалуы мүмкін, бірақ бұл сынақтар өте сырғалған материалда жасалды. Табақ түйіні – ең практикалық түйін және қарапайым қолдану үшін жеткілікті түрде сенімді."