Кіріспе

Байлау түйіні

Констриктор түйіні – ең тиімді байлау түйіндерінің бірі. Ашли түйіндер кітабын жариялағанға дейін 25 жыл бұрын констриктор түйінін өзі ойлап тапқанын айтқан сияқты, бірақ сипаттама толыққанды түсініксіз болмаса да, констриктор түйіні 1866 жылы Том Боулинг псевдонимімен жазылған «Түйіндер кітабы» еңбегінде «оқшы түйіні» деген атпен кездеседі. Бұл түйін, оның суреттеген тырнақ түйінімен байланысты, «құрылысшы түйіні» деп аталады. Ол былай деп жазды: «Оқшы түйіні (біз суретін бермейміз) құрылысшы түйінінен тек қана арқан ұштарын оларды кесіп өтетін иірдің астынан шығару алдында түйіп тастауымен ерекшеленеді». Бірақ Боулинг – бұл 1841 жылы алғаш рет жарияланған француз тіліндегі «Жүмысшінің өнері» (Traite de L'Art de la Charpenterie) кітабындағы түйіндеу жұмысының көшірмесі және аудармасы, онда былай делінген: «Le nœud de bombardier, que nous n'avons point figuré, ne diffère du nœud d'artificier qu'en ce que les bouts du cordage sont croisés en nœud simple, avant de sortir de dessous la ganse qui les croise, fig.46». Боулингтен көшіріп алған Дж.Т. Берджесс бұл мәтінді тек «ұштары түйілгенде құрылысшы түйіні оқшы түйініне айналады» деп өзгертті. Түйілген ұштары бар тырнақ түйіні байлауға жарамды болса да, Берджесс констриктор түйінін сипаттамады. 1917 жылы А. Хайат Веррилл Берджесстің тырнақ түйінінің түрін «Түйіндер, өрімдер және арқан жұмыстары» еңбегінде суреттеді. Констриктор түйіні анық сипатталған, бірақ Хьяльмар Эрваллдың 1916 жылғы швед кітабы «Түйіндер туралы» (Om Knutar) кітабының 2-ші басылымында «timmerknut» («ағаш түйіні») ретінде суреттелмеген. Финляндия скаут жетекшісі Марта Роппонен түйінді 1931 жылғы «Түйін кітабы» (Solmukirja) атты скаут нұсқаулығында ұсынды, бұл констриктор түйінінің суреті бар алғашқы жарияланған еңбектердің бірі. Заттың айналасын бір рет айналдырып, жұмыс жағын тік тұрған бөлігінің үстінен өткізіңіз. Заттың артынан айналып өтіңіз. Жұмыс жағын тік тұрған бөлігінің үстінен, содан кейін жоғарыдағы бұрылыстың және тік тұрған бөліктің астынан өткізіп, жоғарыдағы бұрылыстың астындағы қарапайым түйін жасаңыз. Ұштары екі бұрылыс арасынан шығатынын көрсетілгендей тексеріңіз. Түйінді нығайту үшін ұштарын тартыңыз. Констриктор түйінін байлаудың кем дегенде үш әдісі бар, сондай-ақ оны байланатын заттың шетінен өткізіп тастауға болады.

Қос түйін

Егер күштірек және одан да қауіпсіз түйін қажет болса, негізгі түйінге қосымша айналым қосып, қос констриктор түйінін жасауға болады. Бұл, әсіресе түйінді өте сырғанақ жіппен байлағанда, оның үстіне балауыздалғанда тиімді. Бұл түйін адам және ветеринариялық хирургияда байлау үшін хирургиялық түйін ретінде де ұсынылған, онда ол байлауға қолданылатын кез келген түйінден әлдеқайда жақсырақ екені көрсетілген. Танымал түйін шебері Брион Тосс констриктор туралы: «Түйіннің өзін білу – оның пайдасын үнемі табу» дейді.

Қауіпсіздік

Констриктор және қос констриктор екі түйін де дөңес нысандарға қолдағы тапсырмаға сай келетін шнурмен тығыз байланғанда өте сенімді. Егер дөңес немесе тік бұрышты емес нысанға байласаңыз, түйіннің үстінен өтетін бөлігі дөңес бөлікке немесе бұрышқа созылып, оның үстінен тікелей өтуі керек. Егер нысан түйіннің астында кеңістік қалдырса және бұрыштары болмаса, оны тұрақтандыру үшін риф түйіні сияқты қосымша қарапайым түйінмен бекітуге болады. Бұл ұсыныстардан басқа, констриктор түйіні толық дөңес нысандарда ең жақсы жұмыс істейді. Егер қысылған нысанның (мысалы, уақытша байланған арқанның) ұшы констриктормен байланған жерге тым жақын болса, боа түйіні көбірек тұрақтылықты қамтамасыз етеді.