Натан Страус: Американдық кәсіпкер және қайырымдылық шаруасының өмірі мен қызметі
Nathan Straus
Натан Страус (1848-1931) – неміс-американдық кәсіпкер, «Macy’s» және «Abraham & Straus» дүкендерінің иесі, филантроп. Израиль қаласы Нетания оның құрметіне аталған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс-американдық бизнесмен (1848–1931)
оның ұлы, американдық журналист және саясаткер
German American businessman (1848–1931)
his son, the American journalist and politician
Нейтан Штраус (31 қаңтар 1848 – 11 қаңтар 1931) – американдық бизнесмен және қайырымдылық жасаушы, Нью-Йорк қаласының ең ірі екі универмагының – R. H. Macy & Company және Abraham & Straus – тең иесі болған. Ол Израильдің Нетания қаласына атын берген.
Nathan Straus (January 31, 1848 – January 11, 1931) was an American businessman and philanthropist who co owned two of New York City's largest department stores, R. H. Macy & Company and Abraham & Straus. He was the namesake for the Israeli city Netanya.
Өмірбаян
Натан Штраус Германияның Бавария корольдігінде (қазіргі Германияның бір бөлігі) билеген бұрынғы Пфальц аймағындағы Оттербергте неміс еврей отбасында дүниеге келді. Ол Лазар Штраустың (1809–1898) және оның екінші әйелі Сараның (1823–1876) үшінші баласы еді. Оның туыстары Гермин Строус Кохнс (1846–1922), Изидор Строус (1845–1912) және Оскар Соломон Строус (1850–1926) болды. 1854 жылы отбасы АҚШ-тың Джорджия штатына көшіп келді. Америка Азамат соғысында барлығын жоғалтқаннан кейін отбасы Нью-Йорк қаласына көшіп барды, онда оның әкесі L. Straus & Sons ыдыс-аяқ және шыны бұйымдар фирмасын құрды. 1875 жылдың 28 сәуірінде Штраус Лина Гутхерцке (1854–1930) үйленді, одан ол алты бала өмірге әкелді: Джером Натан Штраус (1876–1893); Сара Гутхерц Штраус (1877–1878); Сара "Сисси" Штраус (1879–1950), ол 1940 жылдан өліміне дейін Нью-Йорк апелляциялық сотының бас судьясы Ирвинг Леманға (1876–1945) үйленген; Роланд Штраус (1881–1884); Мемлекеттік сенатор Натан Штраус кіші (1889–1961); және Хью Грант Штраус (1890–1961).
Nathan Straus was born to a German Jewish family in Otterberg in the former Palatinate, then ruled by the Kingdom of Bavaria (now part of present day Germany), the third child of Lazarus Straus (1809–1898) and his second wife, Sara (1823–1876). His siblings were Hermine Straus Kohns (1846–1922), Isidor Straus (1845–1912), and Oscar Solomon Straus (1850–1926). The family moved to the U. S. state of Georgia in 1854. After losing everything in the American Civil War the family moved to New York City, where his father formed L. Straus & Sons, a crockery and glassware firm. On April 28, 1875, Straus married Lina Gutherz (1854–1930), with whom he had six children: Jerome Nathan Straus (1876–1893); Sara Gutherz Straus (1877–1878); Sara "Sissie" Straus (1879–1950), married to Irving Lehman (1876–1945), Chief Judge of the New York Court of Appeals from 1940 until his death; Roland Straus (1881–1884); State Senator Nathan Straus Jr. (1889–1961); and Hugh Grant Straus (1890–1961).
Қоғамдық қызмет және қайырымдылық
1880-жылдардың аяғында Штраус Нью-Йоркте қайырымдылық және қоғамдық қызметпен айналыса бастады. Ол 1889 жылдан 1893 жылға дейін Парктер комиссары, 1898 жылы Денсаулық сақтау кеңесінің төрағасы және Денсаулық сақтау департаментінің комиссары болды. 1894 жылы Таммани Холл оны Демократиялық партиядан мэрлікке ұсынды, бірақ әлеуметтік ортадағы достары одан бас тартса, оны жарыстан шеттетуге уәде берген соң, ол сайлаудан бас тартты. 1892 жылы ол әйелімен бірге балаларға пастеризацияланған сүт беру үшін, нәресте өлімі мен туберкулезбен күресу мақсатында «Нейтан Штраус пастеризацияланған сүт зертханасын» жеке қаржыландырды. Ол аурумен күресу үшін 1909 жылы Нью-Джерси штатының Лейквуд қалашығында балаларға арналған туберкулезге қарсы алдын алу орталығын ашты (кейін ол Нью-Джерси штатының Фармингдейл қаласына көшірілді). Олардың «Сүттегі ауру: Пастеризация – емделу жолы: Нейтан Штраустың өмірлік еңбегі» атты кітабында нәрестелерге берілген таза емес, пастеризацияланбаған сүт туберкулез, қызба, қызыл жегі, дифтерия және басқа да аурулардың басты себебі болғаны жазылған. Осы аурулар 1890 жылы АҚШ-та нәресте өлімінің 25%-ына, ал 1903 жылы – 15%-ына (бірақ 1900 жылы Нью-Йоркте, онда пастеризацияланған сүт қалыпты жағдайға айналған, 7%-ға) себеп болды (қазір АҚШ-та 1%-дан төмен). Штраус пастеризация қозғалысының жетекші жақтаушысы ретінде танылды, ол сол кезде ауру тасымалдаған сүттен туындаған жүздеген мың өлімнің алдын алды. Ол 5 центке тамақтанатын және тұратын мүмкіндік алған 64 000 адамға 50 000 тамақ берді, әр тамақтың құны 1 цент болды. Ол сондай-ақ мыңдаған түйеқұстың етін анонимді түрде сыйлады. «Абрахам және Штраус» дүкенінде ол екі қызметкерінің отбасын азықтандыру үшін жалақыларын үнемдеуге тырысып, аштықтан өліп жатқанын байқады, сондықтан ол, мүмкін, алғашқы субсидияланған компаниялық асхананы құрды. 1898 жылы Испан-Америка соғысы кезінде Штраус Сантьяго, Куба қаласына мұз зауытын сыйға тартты. Штраус 1914 жылы зейнетке шығып, қайырымдылыққа уақытын арнады. 1914-15 жылдардың қысында ол Нью-Йорктегі сүт қоймаларынан жұмыссыздарға 1 135 731 центтік тамақ берді. Штраус Нью-Йорк қалалық кітапханасына қаржылай көмек көрсетті, әсіресе жастарға бағытталды. Доннелл кітапхана орталығындағы Жастар жинағы оның құрметіне аталды. Ол сондай-ақ қаланың кедей тұрғындарына көмектесу үшін қаланың жағалауындағы көптеген демалыс орындарының біріншісі болған демалыс айлағын салды.
In the late 1880s, Straus began a period of philanthropy and public service in New York City. He served as Parks Commissioner from 1889 until 1893, president of the Board of Health and Commissioner of the Department of Health in 1898, and in 1894 he was selected by Tammany Hall to run for Mayor on the Democratic ticket, but withdrew from the race when his friends in society threatened to shun him if he did. In 1892, he and his wife privately funded the Nathan Straus Pasteurized Milk Laboratory to provide pasteurized milk to children to combat infant mortality and tuberculosis. In his battles with the disease he opened the Tuberculosis Preventorium for Children at Lakewood Township, New Jersey (later it was moved to Farmingdale, New Jersey) in 1909. Their book, Disease in Milk: The Remedy Pasteurization: The Life Work of Nathan Straus records that unclean, unpasteurized milk fed to infants was the chief cause of tuberculosis, typhoid, scarlet fever, diphtheria and other diseases that were the main cause of a 25% infant mortality rate in the U. S. in 1890, 15% in 1903 (but 7% in New York in 1900, where pasteurized milk had already become the norm) (it is now below 1% in the U. S.). Straus is credited as the leading proponent of the pasteurization movement, which eliminated the hundreds of thousands of deaths per year then due to disease bearing milk. for 64,000 people, who could get a bed and breakfast for 5 cents, and he funded 50,000 meals for one cent each. He also gave away thousands of turkeys anonymously. At Abraham & Straus he noticed that two of his employees were starving themselves to save their wages to feed their families, so he established what may have been the first subsidized company cafeteria. In 1898, during the Spanish–American War, Straus donated an ice plant to Santiago, Cuba. Straus retired in 1914 to devote his time to charity. During the winter of 1914–15, he served 1,135,731 penny meals for the unemployed from his milk depots in New York City. Straus donated money to the New York Public Library, specifically targeting young people. The Young People's Collection at the Donnell Library Center is named for him. He also helped the city's poorer inhabitants by building a recreational pier, the first of many on the city's waterfront.
Палестинаға сапар
1904 жылы Линамен бірге Жерорта теңізіне саяхат жасағанда, олар Палестинада тоқтады, бұл көптеген аялдамалардың бірі ғана болады деп ойлады. Ол былай деп жазды: «Иерусалимге жеткен соң жоспарларымызды өзгерттік. Киелі жерде көргендеріміз бізге соншалықты күшті әсер етті ki, басқа жерлерге бару туралы ойымыздан бас тардық. Бала кезінен естіп, оқыған қасиетті орындарды көру, Киелі кітапта суреттелгендей өмірдегі көріністерді тамашалау жанды тебірентті. Сол сәттен бастап біз сол жерге қайта оралуды қатты тіледік». Нейтан мен Лина беделді сионистерге айналды. Ол 1912-1917 жылдары қарттар, соқырлар және дене мүкіяттігі шектеулі адамдар үшін асханалар ашты. Біліктілігі жоқ жұмысшылардың жұмыс таба алуы үшін шеберханаларды қолдады. Малярия және трахомамен ауырғандарға көмек көрсететін денсаулық сақтау орталықтарын құрды. Ол паллиативтік күтімге берік сенді. Иерусалимнің денсаулық сақтау орталығын құруға 250 000 доллар бөлді және Пастер институтының ашылуына жағдай жасады. Израильдің шаруалары мен қоныс аударушыларына моральдық және материалдық көмек көрсетті, Еврей университетінің мүддесі үшін жұмыс істеді. 1912 жылы Палестинаға сапар барысында Строс аяғын сындырып, ағасы Изидормен бірге «Титаникке» отыра алмады. Изидор кеме шұғынасында қаза тапты. 1927 жылы құрылған Израильдің Нетания қаласы (ивритше: Натан, Нейтан үшін) оның құрметіне аталды. Қаланың негізін қалаушылар оның қаланың дамуына үлес қосады деп үміттенеді, бірақ Строус ақшасын басқа мақсатқа жұмсағандықтан, беруге ештеңесі қалмады. Британдық мандат кезінде Канцлер даңғылы болған Иерусалимдегі Рехов Штраус (Штраус көшесі) де оның есімімен аталды. Нейтан Штраус 1931 жылдың 11 қаңтарында Нью-Йорк қаласындағы Манхэттенде қайтыс болды. Осыдан жиырма жыл бұрын оның құрметіне өткізілген кеште ол өзінің сипаттамасын жасағандай сөз сөйледі. Мен көбінесе ескі мақалды еске аламын: «Әлем – менің елім, жақсылық жасау – менің дінім». Бұл мен үшін үнемі шабыт көзі болды. Мен былай десем болады: «Адамзат – менің туыстарым, нәрестелерді құтқару – менің дінім». Бұл діннің мыңдаған жақтасы болады деп үміттенемін. Ол Бет-Эль зиратында, сондай-ақ Жаңа Одақ зиратында, Риджвудта, Куинсте жерленген.
Upon touring the Mediterranean with Lina in 1904, the couple stopped over in Palestine, expecting it to be but one stop of many. He wrote, "On reaching Jerusalem, we changed our plans. All that we saw in the Holy Land made such a deep impression on us that we gave up the idea of going to other places. Visiting the holy sights of which one hears and reads since childhood, watching the scenes in life as pictured in the Bible, was most soul stirring. From that time on we felt a strange and intense desire to return to the land." Nathan and Lina became staunch Zionists. He built soup kitchens for the aged and the blind and the physically defective from 1912 1917. He supported workrooms so that unskilled laborers could find employment. He built health stations that ministered to the victims of malaria and trachoma. He believed strongly in palliative care. He provided $250,000 for the establishment of the Jerusalem Health Center and made possible the founding of a Pasteur Institute. He lent moral and material support to the farmers and colonists of Israel and labored in the interests of the Hebrew University. Straus broke his leg on a 1912 visit to Palestine and was unable to join his brother, Isidor, on the RMS Titanic. Isidor died in the sinking. The Israeli city of Netanya (Hebrew: Natan, for Nathan), founded in 1927, was named in his honor. The city's founders had hoped that he would contribute towards the development of the city, but Straus didn't have anything to give, having contributed his money elsewhere. Rehov Straus (Straus Street) in Jerusalem, which was Chancellor Avenue during the British Mandate, was also named for him. Nathan Straus died on January 11, 1931, in Manhattan, New York City. Twenty years earlier, at a dinner in his honor, he had given what could have been his own eulogy. I often think of the old saying, "The world is my country, to do good is my religion. This has often been an inspiration to me. I might say, "Humanity is my kin, to save babies is my religion." It is a religion I hope will have thousands of followers. He is interred at Beth El Cemetery, also called New Union Field Cemetery, in Ridgewood, Queens.