Кіріспе

Америка-канаддық бизнесмен Ехуд Эдвин "Адал Эд" Мирвиш, (24 шілде 1914 – 11 шілде 2007) – американдық-канаддық бизнесмен, қайырымдылық жасаушы және театр кәсіпкері, Онтарио провинциясының Торонто қаласында тұрған. Ол Торонто қаласының орталық аймағындағы танымал "Honest Ed's" жеңілдік сауда орталығымен және Торонтодағы театр өнерін жаңғыртуға зор үлес қосқан өнерді қолдаушы ретінде белгілі.

Өмірбаян

Вирджиния штатының Колониал-Бич қаласында Литвадан (әкесі Дэвид) және Австриядан (анасы Анна) келген еврей иммигранттарының ұлы дүниеге келді. Ата-анасы оған еврейше Йехуда есімін берді, бірақ туысының кеңесімен оған америкалық Эдвин есімін қосты. Мирвиш өзінің сүннет тойы туралы жиі айтатын: Колониал-Бичте мохел болмағандықтан, отбасы жақын жердегі Вашингтондағы біреуін шақырып, рәсімді орындауын өтінді. Олар Аль Джолсонның әкесі, раввин Моше Рубен Йолсонды таңдады. Мирвиш бұл оның шоу-бизнеске қадамы болғанын айтты. Кейін отбасы Вашингтонға көшті. 1923 жылы азық-түлік дүкені банкротқа ұшырады, Дэвид Мирвиш отбасымен Торонтоға көшіп, үйден-үйге сатушы болып жұмыс істеді. Торонто еврей қауымдастығындағы Дундас көшесінде азық-түлік дүкенін ашқанға дейін ол Фуллер щеткаларын және масондық энциклопедиясын сатты. Олар шағын пәтерде еврей мектебінің оқушыларымен бірге тұрды. Мирвиш сол кезде 50 адаммен бөліспейтін жуынатын бөлмеге ие болу арманында болғанын әзілдеп айтатын. Мирвиш 15 жасында әкесінен айырылды. Ол мектепті тастап, дүкенді басқарды, анасы, кіші інісі Роберт (сәтті романда мен әңгімелердің авторы) және Лорейннің жалғыз күнкөрісіне айналды. Азық-түлік бизнесі жақсы жүрмеді, сондықтан Мирвиш дүкенді жабып, балалық шағындағы досы Йель Симпсонмен серіктесіп, құрғақ тазалаушылықты қайта ашты. Дүкен Симпсонның дүкені деп аталды. Торонтоның танымал Simpson универмагы оның атын өзгертуге мәжбүрлеуге тырысқанда, Мирвиш Симпсонды көрсетіп: "Міне, менің Мистер Симпсон. Сеніңкі қайда?" деді. Бірақ құрғақ тазалау бизнесі азық-түлік дүкенінен де жақсы болмады, сондықтан Мирвиш көп ұзамай оны тастап, Торонтодағы азық-түлік кәсіпкері Леон Вайнштейн үшін өнім менеджері және сатып алушы болып жұмыс істеді. Қаржылық тұрақтылыққа қол жеткізген Мирвиш Ford Model T сатып алып, 1941 жылы үйленген Анн Маклинге, Онтарионың Гамильтон қаласынан радио әншісіне уәде берді. 1945 жылы олардың ұлы Дэвид дүниеге келді. 1943 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Эд пен Энн Мирвиш Блур көшесінде, Блурға жақын жерде "Спорт-бар" деп аталатын киім дүкенін ашты. 2006 жылдың маусым айында Эд пен Энн Мирвиш 65 жылдық мерейтойларын Уэльс ханшайымы театрында тойлады. Торонто қаласының мэрі, полиция бастығы және басқа да қоғам қайраткерлері құттықтау сөздерін айтты, содан кейін Торонтоның опера және театр жұлдыздарының дауысты музыкасы орындалды. 2006 жылдың шілдесінде Мирвиш өзінің 92 жасқа толған мерекесін "Адал Эд" дүкенінде салтанатты тоймен атап өтті. Мерекеге орай дүкендегі көптеген тауарлар 92 центтен сатылды. 2007 жылдың 11 шілдесінде Мирвиш отбасы Эд Мирвиштің Торонтодағы Сент-Майкл ауруханасында түн ортасынан кейін 92 жасында қайтыс болғанын хабарлады. Жерлеу рәсімі Торонтодағы Бет-Цедэк синагогасында өтті. Оның 75 жасқа толған күнінен бастап дүкеннің сыртында жыл сайынғы мерекелік той өткізіліп, тегін тамақ, ойын-сауық және балаларға арналған аттракциондар ұйымдастырылды. 2003 жылы Торонто қаласының мэрі Мел Ластман Мирвиштің туған күнін "Эд Мирвиш күні" деп жариялады. Бір кезде дүкендегі жазуда: "Ед қайтыс болғанда, ол аккордеонмен ойнайтын музыканттармен және картоптан жасалған "Адал Эдтің" мүсіні бар буфет үстелімен бірге той өткізуді қалайды", - делінген.

Театрлар мен мейрамханалар

"Адал Эд" дүкенінен басқа, Мирвиш Торонтода театрлары мен мейрамханаларымен танымал болды. Оның алғашқы сатып алғаны – Эдвардтық безарт стиліндегі ескерткіш, бұрын бұзылуға ұсынылған Корольдік Александра театры. Мирвиш 1963 жылы ғимаратты сатып алып, жаңғыртты, соның арқасында Торонто театр өнері жаңа деңгейге көтерілді. Ауданды жандандыру және көрермендерге қойылымдарға дейін және кейін баратын орын беру үшін Мирвиш жақын жердегі қойма ғимаратын сатып алып, қайта жаңартты, оны мейрамханаға айналдырды. Құн төмендету мақсатында "Эдтің қоймасы" Кинг-стрит-Уэст және Дункан-стритте бір реттік тамақ ұсынды: басты жамбас, картоп пюресі және бұршақ. Бұл бастама бұрын назардан тыс қалған Кинг-стрит аймағына жергілікті тұрғындарды тартты және бір түні 6000-ға жуық адамға тамақ берілді. Аудан жанданып, көптеген басқа мейрамханалар ашылды, олар Эдтің мейрамханаларынан гөрі әртүрлі тағамдар ұсынып, үлкен танымалдылыққа ие болды. Соның салдарынан, Эдтің мейрамханалары бірінен соң бірі жабылды. Соңғысы – Эдтің қоймасы, ол 2000 жылы жабылып, оны жаңартуға 4 миллион доллар жұмсалды. Олардың басқаруымен "Олд Вик" театры Ұлыбританиядағы басқа театрлардан көбірек награда жеңіп алғанымен атақты болды; алайда, ол табыс әкелмеді, сондықтан 1998 жылы оны қазіргі иелеріне, театр трестіне сатты. Эд Мирвиш "Олд Вик" театрын құтқарғаны үшін Британ империясы орденінің командирі атанды. 2011 жылдың 6 желтоқсанында Канон театры оның құрметіне Эд Мирвиш театры деп қайта аталды.