Голландия патшайымы Хортенс де Богарне

Кіріспе

1806-1810 жылдар аралығында Голландияның королевасы, Хортенза Евгения Сесиль Бонапарт (оʁtɑ̃s øʒeni sesil bɔnapaʁt; , də boaʁnɛ; 10 сәуір 1783 – 5 қазан 1837) – Голландияның королевасы болды. Ол император Наполеон I-нің бірінші әйелі Жозефина де Боарненың қызы еді. Кейін Хортенза Наполеон I-нің інісі, Голландия королі Луи Бонапартқа үйленді, осылайша ол өгей әкесінің қарындасы болды. Ол Франция императоры Наполеон III, Голландияның Людовик II-сі және төрт жасында қайтыс болған Наполеон Людовик Шарль Бонапарттың анасы болды. Сонымен қатар, ол сүйіктісі граф де Флаходан заңсыз ұлы Морни герцогы Чарльзды дүниеге келтірді.

Композитор

Хортенс де Боарна музыкаға деген сүйіспеншілігін пансионда оқыған кезінде тапты және ол өзін-өзі жариялаған әуесқой композитор болды (Бэукур, 2007). Ол композиция бойынша формальды білім алмағанымен, өте талантты әнші және пианист болған. Фетіс өзінің «Музыканттардың жалпы өмірбаяны» атты мақаласында оның туралы былай деп жазды:

«Плантаде королева Хортенс Мад. Кампанның мектебінде оқыған кезде оның ән оқытушысы болды; Ол сабақтарынан ең бастысы – үлкен шеберлікке ие болу болды, ол осы сияқты бірнеше шығармалар жазды, соның ішінде «Partant pour la Syrie» сөздерімен басталатын туынды бар. 1810 жыл шамасында үлкен сұранысқа ие болған бұл романс 1852 жылдан кейін Францияда қайтадан танымал болды». Әкесі Наполеон Францияны билеген кезде, ол марштар жазды және француз әскері оның кейбір әндерін орындады. Наполеон жеңілгеннен кейін Хортенс жер аударылды, сол жерде ол көптеген шығармалар жазды, ең танымалдары – ағасы Эжен үшін жазған 12 романсы. Жер аударылған болса да, Хортенс үйі француз өнер мәдениетінің рухын бейнеледі. Ол өзінің өнерін көптеген қонақтарына көрсетті. Франц Лист, Александр Дюма және Лорд Байрон сияқты белгілі замандас суретшілер оның фортепиано орындауларын тыңдауға келді. Хортенс жазған ең танымал шығарма – «Partant pour la Syrie» оның ұлы, император Наполеон III оны Францияның мемлекеттік әнұраны еткеннен кейін танымал болды (Last FM, 2010). Француз композиторы Камиль Сен-Санс «Жануарлар карнавалынан» «Fossils» шығармасында «Partant pour la Syrie» деген үзіндіні пайдаланды. Оның жазған шығармаларының, өнерінің және композицияларының жинағын оның «Livre d’art de la reine Hortense» кітабынан табуға болады.

Қайырымдылық ұйымдары

Ол кедейлерге жиі көмек көрсетті және олардың арасында сүйікті адам ретінде танылды. Шектеуге жіберілгеннен кейін Хортенс өзінің естеліктерін жазуға, музыкалық шығармаларын жазу мен жариялауға, сурет салуға және бояуға белсенді түрде кірісті. Оның үйі француз өнері мен мәдениетінің орталығына айналды. Танымал суретшілер, композиторлар мен жазушылар Швейцариядағы қуылған патшайымға қызығушылық танытты. Швейцарияда тұрса да, Хортенс ұлдарының өміріне қатысып отырды. Оның ұлдарының бірі, Наполеон Луи (Голландияның Людовигі II), Австрия үстемдігіне қарсы итальяндық көтерілісте қаза тапқаннан кейін, ол кіші ұлы Луи Наполеонмен бірге 1831 жылдың сәуір айында Францияға қашып кетті. Олар сол айдың соңында Парижге жетіп, Хортенс француздың жаңа королі Луи-Филиппен жасырын түрде байланысып, өзі мен ұлы Англияға сапар шегу үшін паспорт сұрады. Луи-Филипп оны Тюильри сарайында жылы күтіп алып, паспорттарды рәсімдеуге келісті. Ол оған Бонапарттарға қатысты жер аудару заңының әзірге күшінде болатынын айтты, сонымен бірге "жақын арада жер аударылғандар болмайтын болады" деп сендірді. Хортенс пен оның ұлы да бұл жоспарға қатысты. Жағдайды одан әрі ушықтырғандай, Хортенс Парижде екені туралы қауесет тарады, және 5 мамырда бонапартистердің тобы оның Вендом алаңындағы қонақ үйінің алдында "Vive l'Empereur!" деп ұрандап демонстрация ұйымдастырды. Жаңа Орлеанист үкіметі Хортенс пен оның ұлына келесі күні Франциядан кетуді бұйырды. Ол 1817 жылы Швейцарияның Тюргау кантонында Арененберг сарайын сатып алғанға дейін Германия мен Италияда саяхаттады. Ол 1837 жылдың 5 қазанында 54 жасында рактан қайтыс болғанға дейін сол жерде өмір сүрді. Ол анасы Жозефинаның қасына Руэй-Мальмезон қаласындағы Сен-Пьер-Сен-Пол шіркеуіне жерленді. Оның қайтысынан кейін, қалған заңды ұлы Карл-Луи Наполеон Парижге оралып, император Наполеон III болды. АҚШ-тың бесінші президенті Джеймс Монроның Вирджиниядағы плантациясы, Джеймс Монроның Хайлендінде Хортенс суреті ілінген. Бұл Хортенс Монроның қызы Элизаға сыйлаған үш суреттің бірі еді. (Қалған екі сурет Хортенс ағасы Эжен де Боарне және Хортенс пен Элиза оқыған мектептің директоры Жанна Луиза Генриетта Кампанға арналған). Элиза құрметіне, өзінің тәрбиешісі Хортенс есімімен қызын Хортензия Монро Хей деп атады.

Hortense donated to the poor often and was also known to be a favourite amongst them. During her banishment, Hortense began to focus on writing her memoirs, composing and publishing her musical works, drawing, and painting. Her home became a center for French art and culture. Established artists, composers, and writers were all fascinated by the banished queen in Switzerland. Despite residing in Switzerland, Hortense remained involved in her sons’ lives. When one of her sons, Napoleon Louis (Louis II of Holland), died in the Italian revolt against Austrian rule, she and her youngest son Louis Napoleon escaped to France in April 1831. They reached Paris later that month, where Hortense discreetly contacted the new King of the French Louis Philippe asking for passports so that she and her son could travel on to England. Louis Philippe received her warmly at the Tuileries Palace and agreed to secure the passports. He told her that, for the time being, the Law of Exile against the Bonapartes would be upheld, assuring her that "the time is not too distant that there will be no more exiles." Hortense and her son were both implicated in the scheme. To further complicate the situation, rumor of Hortense's presence in Paris began to spread, and on 5 May a crowd of Bonapartists came to demonstrate outside her hotel on Place Vendôme, shouting "Vive l'Empereur". The new Orléanist government ordered Hortense and her son to leave France the next day. She traveled in Germany and Italy before she purchased the Château Arenenberg in the Swiss canton of Thurgau in 1817. She lived there until she died of cancer on 5 October 1837, at the age of fifty four. She is buried next to her mother Joséphine in the Saint Pierre Saint Paul church in Rueil Malmaison. After her death, her remaining legitimate son, Charles Louis Napoleon, returned to Paris, where he became Emperor Napoleon III. A portrait of Hortense hangs at James Monroe’s Highland, the Virginia plantation home of James Monroe, fifth President of the United States. It was one of three portraits Hortense gave to Monroe's daughter Eliza, with whom she attended school in France. (The other two portraits are of Hortense's brother Eugène de Beauharnais and of Jeanne Louise Henriette Campan, the headmistress of the school Hortense and Eliza attended.) Eliza named her daughter, Hortensia Monroe Hay, in honour of her Godmother Hortense.